Một tuần sau vụ phát hiện chín tờ giấy, Học Viện Minh Triều công bố “quy trình bảo mật mới” trên trang nội bộ. Đường Nhã Tâm đọc văn bản trong quán mì gần khu nhà công vụ và nhận ra từng câu mình đã viết suốt hai năm: nguyên tắc tách người soạn khỏi người in, hai lớp niêm phong, mã màu cho giấy hỏng, đối chiếu vật tư trước và sau ca.

Tên tác giả ở cuối không phải cô. Văn bản được ghi là sáng kiến của tổ cải tiến do Tạ Vĩnh Khang chỉ đạo, người trình bày chính là một giáo viên từng phản đối quy trình vì cho rằng quá tốn thời gian.

Minh Châu giận đến đỏ mắt. Em muốn đăng bản nháp có ngày tạo lên mạng. Nhã Tâm ngăn lại. Bản nháp trong máy tính của cô đã bị khóa tài khoản; bản giấy ở nhà vừa bị lục. Nếu công khai một bản không có chuỗi xác nhận, họ sẽ nói cô sao chép văn bản mới để nhận công.

“Nhưng chị cứ im lặng thì họ lấy luôn cả thứ chị làm ra.”

“Chị không im lặng. Chị đang chọn nơi buộc họ trả lời.”

Nhã Tâm gửi yêu cầu xác nhận quyền tác giả đến văn thư, kèm số công văn của ba lần cô trình quy trình trước đây. Cô không gửi nội dung bản nháp. Cô chỉ nêu ngày, người nhận và tiêu đề. Những số công văn ấy tồn tại trong sổ đến của nhiều phòng ban; xóa chúng sẽ tạo thêm người chứng kiến.

Buổi chiều, hội đồng cho phép cô xem chín tờ giấy qua lớp kính, với lý do chuẩn bị bản giải trình. Cô không được chạm vào túi niêm phong, chỉ có mười lăm phút và một nhân viên giám sát đứng sau lưng.

Nhã Tâm không cố đọc nội dung đề. Cô quan sát những đặc điểm bình thường nhất: độ đậm của mực, đường cong ở góc, mép xơ, dấu ghim, vệt bẩn. Khi còn phụ trách phòng in, cô từng phải phân loại giấy than đã dùng để tránh tái sử dụng. Mỗi lần tờ giấy đi qua trục kéo, mặt giấy để lại những vùng bóng mờ và đường ép riêng. Chín tờ trước mặt trông không đồng nhất như một xấp được đặt cùng lúc, nhưng cô chưa có phép đo hay ảnh cận đủ rõ để khẳng định.

Cô yêu cầu cân từng tờ và chụp dưới ánh sáng xiên. Nhân viên giám sát từ chối vì lệnh chỉ cho xem. Nhã Tâm bèn mô tả yêu cầu vào biên bản, ghi cả việc bị từ chối. Sau đó cô nhắm mắt vài giây, dựng lại trong đầu vị trí từng vết: tờ số hai có mép cắt lượn nhẹ; tờ số bốn cong ngược; tờ số bảy có hai vùng ép đậm cách nhau; tờ số chín dính hạt bụi đỏ ở góc.

Ra khỏi phòng, cô vẽ chín hình chữ nhật vào sổ. Minh Châu hỏi liệu những khác biệt ấy có chứng minh được ai gài giấy hay không. Nhã Tâm lắc đầu.

“Nó chỉ giúp đặt câu hỏi đúng. Nếu họ nói cả chín tờ được tạo trong một lần, chúng phải kể cùng một lịch sử. Nhưng chị cần chuyên gia giấy và ảnh gốc.”

Cô liên hệ một giảng viên vật liệu đã nghỉ hưu ở thành phố bên, chỉ gửi mô tả không có tên vụ việc. Người này cho biết có thể so vết lực ép, hướng cuốn và mép cắt, nhưng phải giám định trực tiếp dưới ánh sáng chuẩn. Ông đồng ý viết danh sách điều kiện bảo quản để cô yêu cầu hội đồng không ép phẳng hoặc tách lớp sai cách.

Trong khi ấy, văn thư trả lời không tìm thấy hồ sơ nào ghi Nhã Tâm là tác giả quy trình. Chỉ một giờ sau, Tạ Vĩnh Khang gửi lời mời gặp riêng. Ông chọn phòng khách nhỏ, không có thư ký, không lập biên bản.

Ông rót trà rồi nói vụ việc đang gây thiệt hại cho tất cả. Nếu Nhã Tâm ngừng tranh chấp quyền tác giả và nhận sai sót quản lý thẻ, hội đồng có thể xem xét giảm mức kỷ luật. Ông gọi đó là lối thoát danh dự.

Nhã Tâm đặt điện thoại trên bàn ở chế độ ghi chú thời gian, không bí mật thu âm. “Ông muốn tôi nhận một lỗi chưa được chứng minh để đổi lấy việc không nhắc tới quy trình do tôi viết?”

Tạ Vĩnh Khang mỉm cười. “Cô đang trộn hai chuyện. Quy trình thuộc tài sản học viện. Còn trách nhiệm cá nhân của cô đã có log cửa và vật chứng.”

“Vậy xin ông gửi đề nghị bằng văn bản.”

Nụ cười biến mất. Ông nói cô không nên tự đóng mọi cánh cửa. Khi Nhã Tâm đứng dậy, ông nhắc khu nhà công vụ chỉ dành cho nhân sự đang làm việc bình thường.

Tối đó, ban quản lý dán thông báo yêu cầu hai chị em chuyển đi trong bảy ngày. Minh Châu lặng lẽ đo kích thước những thùng giấy còn lại. Nhã Tâm nhìn căn phòng nhỏ, nơi cô đã chấm hàng nghìn bài và nuôi em gái học hết đại học. Cô hiểu lời đề nghị buổi chiều không chỉ nhằm cướp một cái tên ở cuối văn bản. Họ muốn quyền sử dụng quy trình mà không còn người có thể chỉ ra các lỗ hổng trong cách họ vận hành nó.

Cô tìm trong hộp thư cũ những tấm bưu thiếp đồng nghiệp gửi khi quy trình lần đầu được thử nghiệm. Một tấm có câu: “Nhờ bản phân ca của Nhã Tâm, năm nay chúng ta không phải hủy đề.” Đây chưa phải hồ sơ chính thức, nhưng là một mắt xích về thời gian.

Cô tiếp tục hồi dựng chín tờ giấy từ ký ức. Không chèn thêm kết luận. Chỉ ghi những đặc điểm có thể kiểm tra về sau. Mỗi nét bút là lời cam kết rằng khi được tiếp cận vật chứng, cô sẽ không để cơn giận dẫn mình đến câu trả lời đã định sẵn.

Bên ngoài, văn bản mang tên người khác đang được ca ngợi là giải pháp cứu uy tín học viện. Bên trong căn phòng sắp mất, tác giả thật ngồi giữa những thùng đồ, lặng lẽ bảo toàn thứ không thể lấy bằng một quyết định hành chính: hiểu biết về cách từng tờ giấy đã đi qua bàn tay và máy móc.