Tối hôm đó, tôi mang sổ chi của quỹ về căn nhà chung.

Cảnh Du đã về trước. Đèn bàn ăn bật sáng, nhưng anh ngồi ở phòng khách, cách tôi một bức vách gỗ. Suốt một năm, chúng tôi giữ khoảng cách bằng những thói quen nhỏ như thế: không chiếm chỗ người kia thường dùng, không mở thư đặt trên bàn, không bước vào phòng ngủ nếu chưa gõ cửa.

Tôi đặt tập hồ sơ xuống.

“Anh đã bỏ hết ghi chú nội bộ chưa?”

“Anh chỉ đánh dấu những khoản đã được công khai.”

“Vậy tôi có thể trích tiêu chuẩn vào hồ sơ?”

“Có. Nhưng em phải ghi nguồn, để người thẩm định biết đây không phải ưu đãi riêng.”

Tôi kéo ghế ngồi. Cảnh Du không đến gần, chỉ đặt một ấm trà ở đầu bàn rồi trở lại ghế của mình.

Trong sáu tháng, quỹ Thanh Khê từng bảo lãnh cho ba dự án. Không dự án nào được ký chỉ vì người phụ trách tin người nộp hồ sơ. Họ phải có doanh thu thử nghiệm, danh sách người chịu trách nhiệm, phương án bồi hoàn và ít nhất một tổ chức cùng chia rủi ro.

Tôi thiếu hai thứ cuối.

“Anh biết tôi sẽ tìm ai không?” tôi hỏi.

“Chưa.”

“Anh không định gợi ý?”

“Em đã yêu cầu mọi chuyện ở Thanh Khê được ghi bằng văn bản.”

“Gợi ý miệng không phải quyết định.”

“Nhưng nếu gợi ý đến từ anh, em sẽ mất cả đêm để tự hỏi người đó đồng ý vì em hay vì nhà họ Phó.”

Tôi ngẩng lên. Anh nói rất đúng, đến mức khiến tôi bực.

“Anh luôn biết khi nào nên im lặng sao?”

“Không.” Cảnh Du nhìn cốc trà không động tới. “Anh chỉ quen im lặng đến khi nhận ra mình đã bỏ lỡ lúc nên nói.”

Tôi muốn hỏi anh đã bỏ lỡ chuyện gì. Cuối cùng, tôi lại cúi xuống sổ chi.

Đến gần nửa đêm, tôi tìm thấy một dòng nhỏ về quỹ bảo chứng luân phiên. Một nhóm người cùng đóng góp vào khoản dự phòng; khi có sự cố, tiền được dùng theo mức trách nhiệm đã ký. Cách này không cần một người giàu đứng ra gánh tất cả. Nó cần nhiều người tin dự án đủ để cùng chịu một phần rủi ro.

Tôi gửi tin nhắn vào nhóm mười hai hộ nghề: sáng mai họp tại Thanh Khê, ai không đồng ý gánh trách nhiệm tài chính có quyền rút mà không mất gian hàng.

Cảnh Du nhìn màn hình điện thoại tôi sáng lên liên tục.

“Em định để họ tự bảo chứng?”

“Không. Tôi định để họ quyết định có muốn làm người vận hành thật hay chỉ thuê bàn.”

“Rủi ro lớn hơn.”

“Quyền quyết định cũng lớn hơn.”

Anh khẽ gật.

“Vậy anh sẽ yêu cầu bộ phận hồ sơ gửi mẫu công khai cho tất cả bên dự tuyển, kể cả Minh Thành.”

Tôi cau mày.

“Anh đang giúp đối thủ của tôi.”

“Anh đang sửa một tiêu chuẩn trước đây chỉ nằm trong sổ quỹ.”

Tôi không thể phản đối. Nếu chỉ mình tôi được biết, tập hồ sơ này vẫn là một cánh cửa riêng.

Sáng hôm sau, mười hai hộ nghề ngồi thành vòng tròn giữa sảnh ga. Tôi không giấu khoản tiền có thể mất. Tôi viết từng chi phí lên tấm bảng trắng: điện, bảo hiểm, vệ sinh, sửa mái, quỹ hoàn tiền cho khách. Mỗi hộ được quyền chọn mức góp và quyền biểu quyết tương ứng, nhưng không ai được mua quá hai phiếu.

Một người làm đồ da hỏi:

“Nếu lỗ thì sao?”

“Chúng ta giảm ngày mở cửa trước, không tăng tiền thuê bất ngờ. Nếu vẫn lỗ, tôi chịu trách nhiệm công khai sổ và đề nghị dừng. Không ai phải bán nhà để cứu nhà ga.”

Dì La đặt bàn tay đầy vết đất sét lên đầu gối.

“Nếu lời thì sao?”

“Một phần chia theo doanh thu từng gian, một phần để sửa nhà ga, một phần vào quỹ dự phòng. Không ai được lấy hết tiền rồi bỏ đi.”

Mọi người tranh luận gần hai giờ. Có người muốn rút. Tôi đưa đơn rút ngay, không giữ lại bằng tình cảm. Sau cùng, chín hộ đồng ý góp tiền và chịu trách nhiệm. Ba hộ còn lại xin tham gia thử mà không có phiếu trong giai đoạn đầu.

Đó chưa đủ thành một chứng thư bảo lãnh. Nhưng là bằng chứng rằng phương án cộng đồng có người sẵn sàng trả giá thật.

Tôi dành hai ngày tiếp theo tìm tổ chức cùng chia rủi ro. Hiệp hội nghề thủ công quận đồng ý xem xét nếu phiên chợ thử đạt mức khách tối thiểu. Chúng tôi chỉ còn bốn ngày để chứng minh.

Tôi gọi lại tất cả nhà cung cấp bàn, đèn và thiết bị an toàn đã báo giá trước đó.

Người thứ nhất xin lỗi vì vừa nhận một hợp đồng lớn. Người thứ hai nói kho đã hết hàng. Người thứ ba thừa nhận Minh Thành thuê toàn bộ thiết bị cuối tuần trong ba tháng tới.

Tư Mạn không cần phá phiên chợ. Cô chỉ cần mua hết những thứ chúng tôi chưa kịp sở hữu.

Tôi tìm cô tại văn phòng tạm bên kia đường. Trên tường là bản vẽ Thanh Khê sau cải tạo: cửa hàng sáng bóng, biển hiệu lớn, những quầy thủ công nhỏ như vật trang trí ở góc.

“Tôi tưởng cô muốn cạnh tranh bằng phương án.” Tôi đặt ba báo giá bị hủy lên bàn.

“Tôi đang cạnh tranh bằng khả năng chuẩn bị.” Tư Mạn không né. “Minh Thành đặt thiết bị trước. Cô trông chờ người khác giữ giá trong khi hồ sơ còn chưa đủ điều kiện.”

“Cô thuê cả những ngày không sử dụng.”

“Chi phí để bảo đảm kế hoạch.”

“Và để tôi không thể thử nghiệm.”

Tư Mạn khép máy tính.

“Nếu chỉ thiếu bàn ghế mà phương án của cô sụp, sau này thiếu điện, thiếu người hoặc gặp mưa lớn thì sao? Cô muốn cộng đồng có quyền. Quyền đó đi kèm khả năng tự giải quyết.”

Tôi ghét việc cô lại đúng một phần.

“Cô không sợ người ta biết Minh Thành chặn nhà cung cấp?”

“Tôi ký hợp đồng hợp pháp. Cô có thể công khai.” Tư Mạn tựa lưng vào ghế. “Nhưng nếu cô biến cuộc bỏ phiếu thành câu chuyện một tập đoàn bắt nạt mười hai hộ nghề, cô sẽ thắng sự thương cảm và thua câu hỏi vận hành.”

Tôi thu báo giá lại.

“Cảm ơn cô đã nhắc.”

“Nhắc gì?”

“Tôi không cần thiết bị của cô.”

Tôi quay lại Thanh Khê và kiểm kê mọi thứ còn trong kho. Hai mươi tấm ván cũ, sáu chân sắt, dây thừng, bạt che, mười bốn bóng đèn còn dùng được. Không đủ đẹp, nhưng có thể thành bàn nếu chúng tôi biết làm.

Dì La nhìn đống đồ rồi nhìn tôi.

“Cô định mở chợ hay sửa nhà?”

“Cả hai.”

Tôi chia chín hộ có phiếu thành ba nhóm. Nhóm thợ mộc làm bàn. Nhóm đan tre tạo vách ngăn. Nhóm nhuộm vải may bạt che và dải phân khu. Ba hộ chưa góp vốn được trả công theo ngày nếu tham gia dựng sảnh, để họ không phải lao động miễn phí vì một giấc mơ chưa thuộc về mình.

Một người hỏi ai sẽ trả khoản đó.

“Tôi.”

“Bằng tiền của quỹ à?”

“Bằng tiền tiết kiệm của tôi. Khoản này ghi là chi phí thử nghiệm cá nhân, không đổi lấy phiếu.”

Buổi chiều, Cảnh Du đến cùng người kiểm tra an toàn. Anh dừng trước đống ván, không hỏi tại sao tôi không gọi anh.

Người kiểm tra nói bàn tự đóng phải chịu được tải trọng và lối đi cần rộng đủ cho xe lăn. Cảnh Du yêu cầu ông ghi tiêu chuẩn thành biên bản rồi gửi cho cả hai bên dự tuyển.

Tôi đưa cho anh danh sách dụng cụ.

“Quỹ có thể cho mượn máy khoan theo quy chế tài sản công không?”

“Có, nếu Minh Thành cũng được quyền đăng ký mượn.”

“Gửi thông báo đi.”

Anh đọc danh sách, rồi chỉ vào dòng cuối.

“Em định tự trèo lên mái treo đèn?”

“Tôi có dây an toàn.”

“Biên bản không cho người chưa có chứng nhận làm việc trên cao.”

“Tôi chỉ cao hơn mặt đất hai mét.”

“Ngã từ hai mét vẫn đau.”

Giọng anh bình tĩnh, nhưng ngón tay giữ tờ giấy chặt hơn. Tôi đã định phản bác. Rồi tôi nhớ chính mình vừa hứa quyền đi cùng trách nhiệm.

“Vậy thuê người có chứng nhận.”

“Anh sẽ không chọn người.”

“Tôi biết. Cho tôi danh sách công khai.”

Tối đó, sân ga biến thành một xưởng nhỏ. Tiếng khoan xen tiếng kéo cắt vải. Dì La nấu một nồi mì lớn đặt cạnh quầy vé. Cảnh Du rời đi sau khi biên bản được gửi, nhưng trước cửa kho xuất hiện thêm găng tay và kính bảo hộ có phiếu mượn đầy đủ.

Không ai biết người đề nghị bổ sung. Tôi cũng không hỏi.

Đến ngày thứ ba, chúng tôi dựng được mười hai bàn. Mặt ván còn những vết xước cũ, vách tre không thẳng tuyệt đối, nhưng mọi lối đi đều đủ rộng. Hiệp hội nghề nghiệp xác nhận sẽ cử người đến đếm khách vào sáng thứ bảy.

Chỉ còn một vấn đề: dự báo mưa lớn.

Mái ga dột ở bốn điểm. Đơn vị sửa chữa hẹn sớm nhất hai tuần. Nếu nước chảy vào khu gian hàng, phiên chợ phải dừng vì an toàn điện.

Tôi đứng dưới mái kính, ngửa đầu nhìn những đám mây xám kéo đến.

Điện thoại rung. Tư Mạn gửi ảnh khu sự kiện có mái kín của Minh Thành, kèm một câu: cô có thể cho chúng tôi thuê lại với giá hữu nghị, nếu tôi đồng ý để Minh Thành đứng tên đồng vận hành.

Dì La đọc tin nhắn trên vai tôi.

“Hay là nhận đi? Ít nhất phiên chợ còn diễn ra.”

Tôi nhìn những chiếc bàn mọi người vừa đóng, rồi nhìn đường nước cũ trên nền gạch.

Nếu nhận, chúng tôi có một phiên chợ đẹp và mất quyền quyết định trước khi cuộc bỏ phiếu bắt đầu. Nếu từ chối, cơn mưa có thể xóa sạch cơ hội cuối cùng để lấy bảo lãnh.

Tôi tắt màn hình.

“Không chuyển địa điểm.”

Dì La thở dài.

“Vậy cô định cãi nhau với trời à?”

Tôi cầm chiếc còi đồng lên, thổi một tiếng ngắn gọi mọi người lại giữa sảnh.

“Không,” tôi nói. “Chúng ta sẽ đổi cách mở chợ.”

Ngoài mái kính, giọt mưa đầu tiên rơi xuống đúng chỗ tôi vừa đánh dấu bằng phấn đỏ.

Lần này, không ai chờ một người có chiếc ô lớn nhất đến cứu.

Tất cả cùng nhìn vào sơ đồ mới trong tay tôi.