Lớp phục chế đầu tiên kín chỗ từ sáng. Tôi đặt trên mỗi bàn một cuốn sách hỏng do chính người tham gia mang đến, giấy thấm, chổi mềm và một tờ hướng dẫn không có thuật ngữ khó hiểu.

“Chúng ta không làm sách mới lại,” tôi nói. “Chúng ta giúp nó đủ bền để tiếp tục được đọc.”

Câu ấy khiến bà Tần mỉm cười. Hoài Cẩn đứng ngoài cửa đúng như đã hẹn, chỉ vào sau khi tôi gọi để kiểm tra hệ thống điện tạm. Anh không tham gia lớp, không biến sự có mặt của mình thành tâm điểm.

Một bé gái mang đến cuốn truyện bị ngấm nước. Em sợ phải bỏ nó vì đó là món quà cuối cùng của bà ngoại. Tôi chỉ cho em cách tách từng trang, đặt giấy hút ẩm và kiên nhẫn chờ. Khi cuốn sách có thể mở lại mà không rách, mẹ em đăng ký góp một tháng phí thành viên cho thư viện.

Những người khác cũng bắt đầu kể lý do họ giữ sách. Một cuốn sổ công thức, một tập thơ cũ, một quyển từ điển có chữ viết của cha. Buổi học không chỉ tạo quỹ. Nó chứng minh cộng đồng sẵn sàng trả cho một năng lực thật, thay vì thương hại một tiệm sách sắp mất.

Đến cuối ngày, quỹ sửa điện đã đạt hơn nửa mục tiêu. Tôi công khai từng khoản trên bảng. Không có tên nhà tài trợ lớn nào, chỉ có nhiều đóng góp nhỏ và hai lớp tiếp theo đã kín chỗ.

Minh Kha đến cùng một kỹ sư an toàn. Báo cáo mới cho biết dây điện trong nhà văn hóa phải thay toàn bộ, không chỉ sửa từng đoạn. Chi phí tăng gần gấp đôi, còn thời hạn vẫn giữ nguyên.

“Tôi không tạo ra quy định này,” Minh Kha nói. “Nếu cô mở cửa mà hệ thống chưa đạt, người chịu trách nhiệm là cô.”

Tôi đọc báo cáo, thấy chữ ký và ảnh kiểm tra đầy đủ. Lần này anh ta không dùng áp lực giả.

Hoài Cẩn đề nghị giải thích. Anh chia công việc thành ba nhóm: phần bắt buộc trước khi mở, phần có thể hoàn thiện sau và phần trang trí nên bỏ. Dù cắt hết hạng mục không cần thiết, chúng tôi vẫn thiếu một khoản lớn.

Bà Tần nói bà có thể lấy tiền tiết kiệm.

“Không,” tôi đáp. “Mô hình chỉ có ý nghĩa nếu không tiếp tục sống bằng việc bà bù lỗ.”

“Vậy cháu định làm gì?”

Tôi nhìn danh sách người đã tham gia. “Mở sổ đặt trước thành viên một năm, nhưng kèm điều kiện hoàn tiền nếu phiên họp không thông qua. Và chúng ta mời các cửa hàng quanh phố góp theo dịch vụ, không chỉ tiền.”

Hiệu sửa xe nhận lắp giá để xe. Quán mì nhận cung cấp nước nóng cho người già trong tháng đầu. Một cửa hàng đèn đồng ý bán thiết bị bằng giá nhập nếu được công khai hóa đơn. Tôi không xin họ cứu ký ức của mình. Tôi cho họ thấy thư viện kéo người sử dụng trở lại con phố.

Hoài Cẩn quan sát tôi gọi từng nơi. Đến tối, anh đưa một bảng tính đã để trống cột quyết định.

“Em chọn nhà cung cấp,” anh nói. “Anh chỉ đánh dấu phương án nào đạt an toàn.”

Tôi chọn phương án không rẻ nhất nhưng có bảo hành rõ ràng. Khi ký, tôi cảm thấy một loại tự tin khác hẳn lúc tranh cãi với anh. Tôi không cần phủ nhận chuyên môn của Hoài Cẩn để giữ quyền quyết định. Tôi chỉ cần biết ranh giới giữa lời khuyên và quyền lựa chọn.

Khoản quỹ còn thiếu giảm xuống mức có thể đạt trong ba ngày.

Tối ấy, chúng tôi dọn bàn sau lớp. Hoài Cẩn thấy một vệt hồ dán trên tay tôi, theo thói quen định đưa khăn rồi dừng lại.

“Khăn ở bên trái em,” anh nói.

Tôi tự lấy, sau đó bật cười. “Anh không cần biến mọi cử động thành một cuộc xin phép.”

“Anh đang học lại khoảng cách.”

“Còn tôi đang học rằng được giúp không đồng nghĩa mắc nợ.”

Chúng tôi nhìn nhau qua chiếc bàn đầy giấy. Không ai nói về lá thư, nhưng điều nó mở ra đã ở giữa chúng tôi: một khả năng không dựa trên danh nghĩa người nhà.

Sáng hôm sau, Minh Kha gửi thông báo rằng quyền sử dụng kho phụ của nhà văn hóa sẽ bị thu hồi sau hai ngày để phục vụ khảo sát dự án. Đó là nơi chúng tôi đang cất hơn một nửa số sách.

Nếu không tìm được chỗ mới, mọi buổi thử nghiệm phải dừng đúng lúc quỹ gần đủ.

Tôi gọi Hoài Cẩn. “Chúng ta cần một phương án chuyển kho.”

Anh đáp: “Anh có thể gửi danh sách địa điểm, nhưng em nên biết công ty vừa yêu cầu anh ngừng hỗ trợ ngoài phạm vi báo cáo an toàn.”

“Anh sẽ làm gì?”

“Anh sẽ hoàn tất nghĩa vụ đã ký. Phần còn lại, anh phải lựa chọn và chịu giá của nó.”

Tôi nhìn bảng quỹ, danh sách thành viên và con dấu chim én vừa in thêm một hàng mới. Lần đầu tiên, tôi không muốn Hoài Cẩn hy sinh thay mình. Tôi muốn biết liệu anh có thể đứng cạnh tôi mà vẫn chịu trách nhiệm cho lựa chọn của chính anh hay không.