Quyền sử dụng kho phụ bị thu hồi đúng hạn. Minh Kha cho người đến thay khóa, nhưng anh ta cho chúng tôi sáu giờ để chuyển sách. Tôi không thể phản đối vì điều khoản mượn tạm ghi rõ khu vực ấy có thể được lấy lại khi khảo sát bắt đầu.

Tôi gọi những thành viên đã đăng ký. Mười chín người đến, mang xe đẩy, thùng nhựa và dây buộc. Không ai chờ Hoài Cẩn chỉ huy. Tôi chia nhóm theo danh mục, còn bà Tần kiểm con dấu trên từng thùng.

Hoài Cẩn tới sau cùng. Anh vừa rời cuộc họp với công ty, sắc mặt mệt mỏi.

“Họ đề nghị giữ hợp đồng nếu anh ký xác nhận nhà văn hóa không phù hợp cho hoạt động công cộng,” anh nói.

“Anh đã ký chưa?”

“Chưa. Báo cáo kỹ thuật không cho phép kết luận đó.”

“Anh có thể mất công việc này.”

“Anh biết.”

Tôi không nói anh nên hy sinh. “Vậy anh tự quyết định. Còn bây giờ, nếu muốn giúp, anh phụ trách lối vận chuyển an toàn.”

Hoài Cẩn nhận việc như mọi tình nguyện viên khác. Anh đánh dấu đoạn sàn trơn, kê tấm ván ở bậc cửa và không chạm vào thùng nào chưa có mã.

Chúng tôi tìm được một kho tạm ở trường tiểu học, nhưng chỉ được dùng đến cuối tháng. Đó không phải chiến thắng. Nó chỉ giúp sách không phải nằm ngoài mưa.

Đến chiều, một thùng bị nghiêng trên xe đẩy. Hoài Cẩn giữ lại kịp, cổ tay va vào thành cửa. Tôi định chạy tới rồi dừng. Anh tự kiểm tra, nói chỉ bị bầm và tiếp tục làm sau khi quấn lạnh.

Tôi nhận ra mình cũng có thói quen quyết định thay anh, chỉ khác ở chỗ tôi gọi nó là lo lắng.

“Tối nay anh nghỉ,” tôi nói, rồi sửa lại. “Tôi đề nghị anh nghỉ. Anh tự chọn.”

Hoài Cẩn cười rất nhẹ. “Anh chọn chuyển nốt hai thùng rồi nghỉ.”

Khi kho cũ trống, Minh Kha kiểm tra và ký biên bản. Anh nhìn đoàn người đang kéo xe sách qua ngõ.

“Cô huy động được họ,” anh nói. “Nhưng nhiệt tình thường hết rất nhanh.”

“Vì vậy mô hình có phí thành viên, lịch trực và báo cáo chi tiêu. Tôi không xây nó chỉ bằng nhiệt tình.”

Minh Kha đưa cho tôi bản sao phương án văn phòng bán hàng. Công ty cam kết sửa toàn bộ điện trong một tuần và trả phí sử dụng mặt bằng cao hơn quỹ thư viện có thể chi.

“Phiên họp sẽ nhìn vào con số,” anh nói.

“Thì chúng tôi cũng mang con số.”

Tối đó, Hoài Cẩn nhận thư chấm dứt hợp đồng tư vấn. Lý do ghi là xung đột lợi ích và không còn phù hợp định hướng dự án. Anh gửi tôi bản sao để công khai trước phiên họp, nhưng không đến nhà văn hóa.

Tôi tìm thấy anh ở tiệm Én Về, ngồi ngoài dải niêm phong. Trong gian trước, kệ đã tháo gần hết. Chiếc ô giấy dầu treo trên tường, đường vá cũ bung ra một đoạn.

“Anh mất hợp đồng rồi,” tôi nói.

“Ừ.”

“Anh có hối hận không?”

“Anh hối hận vì đã để sự việc đến mức lựa chọn đúng trông giống một màn hy sinh.” Anh nhìn dải băng đỏ. “Anh không muốn em nghĩ mình phải đáp lại tình cảm vì anh mất việc.”

“Tôi không nghĩ vậy.”

“Nhưng ngày trước anh từng nghĩ chỉ cần làm đủ nhiều, em sẽ hiểu anh mà không cần anh nói. Đó cũng là một cách đặt món nợ lên em.”

Tôi ngồi xuống bậc cửa, cách anh một khoảng vừa đủ. “Tôi sẽ không trả món nợ không ai có quyền tạo. Nhưng tôi có thể ghi nhận anh đã chọn đúng và chịu hậu quả.”

Hoài Cẩn gật đầu. Chúng tôi ngồi im, nghe tiếng nước chảy trong máng xối.

“Tôi cũng mất một thứ,” tôi nói. “Thư viện thành phố từ chối cho tôi nghỉ thêm. Nếu tiếp tục dự án đến phiên họp, tôi phải dùng hết ngày phép năm và hoãn cơ hội tham gia khóa phục chế ở Nam Kinh.”

“Em muốn khóa học đó từ lâu.”

“Đúng. Vì vậy lựa chọn này có giá. Tôi không làm vì anh.”

“Anh biết.”

Ngày hôm sau, tôi xin hoãn khóa học, không hủy. Tôi viết rõ sẽ tham gia đợt sau bằng tiền của mình. Hoài Cẩn bắt đầu nhận một công việc ngắn hạn khác để không biến quyết định mất hợp đồng thành lời kêu gọi thương cảm.

Chúng tôi tiếp tục chuẩn bị phiên họp ở hai nơi riêng. Tôi hoàn thiện mô hình vận hành. Anh làm bản xác nhận an toàn với tư cách chuyên gia độc lập, chỉ dựa trên dữ liệu đã đo.

Trước ngày nộp hồ sơ, tôi phát hiện trong danh mục có một tài liệu mang mã chim én nhưng không nằm trong bất kỳ thùng sách nào. Đó là bản phương án bảo tồn đầu tiên Hoài Cẩn từng nhắc tới.

Trên hệ thống tiếp nhận của phường, người nộp được ghi là ẩn danh.

Tôi gọi cho anh. “Bản phương án đầu tiên ở đâu?”

Hoài Cẩn im lặng một lúc. “Trong hồ sơ lưu của phường.”

“Ai viết?”

“Em sẽ thấy ở bản công khai trước phiên họp.”

“Tại sao anh vẫn chưa nói?”

“Vì có một phần liên quan quyền lợi của anh chưa được xóa khỏi hồ sơ. Anh đã yêu cầu phường công khai toàn bộ, không chỉ lời anh kể.”

Tôi không thích phải chờ. Nhưng lần này, sự chờ đợi có thời hạn, có nguồn kiểm chứng và không nằm trong quyền kiểm soát riêng của anh.

Tôi đặt điện thoại xuống, đóng con dấu chim én lên bộ hồ sơ của mình. Hai ngày nữa, phần sự thật còn lại sẽ xuất hiện trước tất cả mọi người. Nếu nó làm thay đổi cách tôi hiểu ba năm qua, tôi sẽ quyết định sau khi nhìn thấy bằng chứng, không sau một lời thú nhận đẹp đẽ.