Cổ nhân dạy, muốn dạy
con nên người, vợ chồng
trước hết phải kính nhau.
Con trẻ học lễ nghĩa
không chỉ từ sách vở,
mà từ cách cha mẹ
mời nhau chén nước, nhường
nhau một lời, giữ cho
nhau một phần thể diện.
Ngày xưa, trong một làng
nhỏ có đôi vợ chồng
tên Ân và Lễ. Họ
có một cậu con trai
thông minh nhưng bướng bỉnh.
Cha mẹ càng răn, đứa
trẻ càng cãi, khiến trong
nhà nhiều phen nặng tiếng.
Một hôm, cậu bé làm
đổ rổ thóc phơi trước
sân. Ân nổi giận định
quát con, Lễ vội bênh
con trước mặt chồng. Người
cha thấy vợ cản lời
mình thì càng bực, người
mẹ thấy chồng nặng giọng
thì càng tủi. Đứa trẻ
đứng giữa sân nhìn cha
mẹ trách nhau mà im
bặt. Tối đến, khi bị
nhắc học bài, nó đáp,
cha mẹ còn không nhường
lời nhau, sao bắt con
phải lễ phép. Một câu
trẻ nhỏ nói ra, làm
cả nhà lặng đi. Sáng
sau, Ân đến hỏi một
vị tiên sinh già trong
làng. Ông than rằng con
mình khó dạy. Tiên sinh
không đáp ngay, chỉ rót
hai chén trà, một chén
đặt nghiêng, một chén đặt
thẳng, rồi hỏi, nước trong
chén nào giữ được lâu.
Ân đáp, chén thẳng mới
giữ được nước. Tiên sinh
nói, nhà cũng vậy. Cha
mẹ nghiêng về hơn thua,
con cái khó giữ nếp.
Người lớn còn xem thường
nhau, trẻ nhỏ lấy đâu
ra lòng kính trọng. Ân
về nhà, không vội mắng
con nữa. Trước bữa cơm,
ông đặt đũa xuống, quay
sang vợ và nói, hôm
qua ta nặng lời trước
mặt con, ấy là ta
sai trước. Lễ nghe vậy
cũng cúi đầu nhận mình
đã nóng lòng bênh con
mà làm chồng mất mặt.
Đứa trẻ nhìn cha mẹ
nhận lỗi với nhau, lần
đầu tiên thấy lời xin
lỗi không làm người lớn
nhỏ đi. Nó lặng lẽ
nhặt từng hạt thóc còn
sót ngoài sân, rồi đem
vào nói, con cũng sai,
con sẽ sửa. Từ đó,
trong nhà Ân và Lễ
có một lệ. Khi dạy
con, hai vợ chồng không
bẻ lời nhau trước mặt
trẻ. Có điều chưa thuận
thì để sau bữa cơm,
đóng cửa lại mà bàn.
Trước mặt con, họ giữ
cho nhau một chữ kính.
Có lần Lễ muốn phạt
con chép sách, Ân thấy
hơi nặng, nhưng không phản
bác trước mặt con. Đêm
xuống, ông mới nói nhỏ
với vợ. Hai người cùng
đổi cách dạy, vừa nghiêm
vừa có tình, khiến đứa
trẻ tâm phục hơn nhiều.
Nhiều tháng sau, cậu bé
dần biết chào hỏi, biết
nhận lỗi, biết kính trên
nhường dưới. Người làng khen
Ân dạy con giỏi. Ân
chỉ lắc đầu, nói, ta
không dạy con bằng tiếng
quát, mà học cách kính
vợ để con biết kính
người. Lễ cũng hiểu, người
mẹ muốn con biết thương
người thì không nên nói
lời coi nhẹ cha nó.
Người cha muốn con biết
lễ thì không nên làm
mẹ nó tủi thân. Con
cái nhìn cha mẹ như
nhìn chiếc gương đầu đời.
Tiên sinh già nghe chuyện
thì mỉm cười. Ông nói,
nếp nhà không bắt đầu
từ cây roi, mà từ
đôi mắt trẻ thấy cha
mẹ tôn trọng nhau. Gốc
thẳng thì cành mới ngay,
lòng người lớn yên thì
lòng trẻ nhỏ mới thuận.
Hãy nhớ, muốn dạy con
nên người, vợ chồng trước
hết phải kính nhau. Một
lời tử tế giữa cha
và mẹ là bài học
sâu hơn trăm câu răn.
Gia đình có lễ từ
người lớn, con cháu tự