Cổ nhân dạy, muốn dạy
con nên người, vợ chồng
trước hết phải kính nhau.
Con trẻ học lễ nghĩa
không chỉ từ sách vở,
mà từ cách cha mẹ
mời nhau chén nước, nhường
nhau một lời, giữ cho
nhau một phần thể diện.
Ngày xưa, trong một làng
nhỏ có đôi vợ chồng
tên Ân và Lễ. Họ
có một cậu con trai
thông minh nhưng bướng bỉnh.
Cha mẹ càng răn, đứa
trẻ càng cãi, khiến trong
nhà nhiều phen nặng tiếng.
Một hôm, cậu bé làm
đổ rổ thóc phơi trước
sân. Ân nổi giận định
quát con, Lễ vội bênh
con trước mặt chồng. Người
cha thấy vợ cản lời
mình thì càng bực, người
mẹ thấy chồng nặng giọng
thì càng tủi.
Đứa trẻ đứng giữa sân
nhìn cha mẹ trách nhau
mà im bặt. Tối đến,
khi bị nhắc học bài,
nó đáp, cha mẹ còn
không nhường lời nhau, sao
bắt con phải lễ phép.
Một câu trẻ nhỏ nói
ra, làm cả
nhà lặng đi.
Sáng sau, Ân đến hỏi
một vị tiên sinh già
trong làng. Ông than rằng
con mình khó dạy. Tiên
sinh không đáp ngay, chỉ
rót hai chén trà, một
chén đặt nghiêng, một chén
đặt thẳng, rồi hỏi, nước
trong chén nào
giữ được lâu.
Ân đáp, chén thẳng mới
giữ được nước. Tiên sinh
nói, nhà cũng vậy. Cha
mẹ nghiêng về hơn thua,
con cái khó giữ nếp.
Người lớn còn xem thường
nhau, trẻ nhỏ lấy đâu
ra lòng kính trọng.
Ân về nhà, không vội
mắng con nữa. Trước bữa
cơm, ông đặt đũa xuống,
quay sang vợ và nói,
hôm qua ta nặng lời
trước mặt con, ấy là
ta sai trước. Lễ nghe
vậy cũng cúi đầu nhận
mình đã nóng lòng bênh
con mà làm
chồng mất mặt.
Đứa trẻ nhìn cha mẹ
nhận lỗi với nhau, lần
đầu tiên thấy lời xin
lỗi không làm người lớn
nhỏ đi. Nó lặng lẽ
nhặt từng hạt thóc còn
sót ngoài sân, rồi đem
vào nói, con cũng sai,
con sẽ sửa.
Từ đó, trong nhà Ân
và Lễ có một lệ.
Khi dạy con, hai vợ
chồng không bẻ lời nhau
trước mặt trẻ. Có điều
chưa thuận thì để sau
bữa cơm, đóng cửa lại
mà bàn. Trước mặt con,
họ giữ cho nhau một
chữ kính.
Có lần Lễ muốn phạt
con chép sách, Ân thấy
hơi nặng, nhưng không phản
bác trước mặt con. Đêm
xuống, ông mới nói nhỏ
với vợ. Hai người cùng
đổi cách dạy, vừa nghiêm
vừa có tình, khiến đứa
trẻ tâm phục hơn nhiều.
Nhiều tháng sau, cậu bé
dần biết chào hỏi, biết
nhận lỗi, biết kính trên
nhường dưới. Người làng khen
Ân dạy con giỏi. Ân
chỉ lắc đầu, nói, ta
không dạy con bằng tiếng
quát, mà học cách kính
vợ để con
biết kính người.
Lễ cũng hiểu, người mẹ
muốn con biết thương người
thì không nên nói lời
coi nhẹ cha nó. Người
cha muốn con biết lễ
thì không nên làm mẹ
nó tủi thân. Con cái
nhìn cha mẹ như nhìn
chiếc gương đầu đời.
Tiên sinh già nghe chuyện
thì mỉm cười. Ông nói,
nếp nhà không bắt đầu
từ cây roi, mà từ
đôi mắt trẻ thấy cha
mẹ tôn trọng nhau. Gốc
thẳng thì cành mới ngay,
lòng người lớn yên thì
lòng trẻ nhỏ mới thuận.
Hãy nhớ, muốn dạy con
nên người, vợ chồng trước
hết phải kính nhau. Một
lời tử tế giữa cha
và mẹ là bài học
sâu hơn trăm câu răn.
Gia đình có lễ từ
người lớn, con cháu tự
nhiên biết đường mà đi.