Cổ nhân nói, cơm nguội
còn có thể đặt lên
bếp hâm lại, nhưng lòng
người một khi nguội lạnh
thì muốn ấm cũng khó.
Trong đạo vợ chồng, đáng
sợ nhất không phải nghèo,
mà là để người bên
cạnh thấy mình không còn
được thương.
Ngày xưa có đôi vợ
chồng sống trong căn nhà
tranh cuối làng. Người chồng
làm ruộng, người vợ dệt
vải, bữa no bữa thiếu.
Thuở đầu, họ chia nhau
từng củ khoai nóng, nhìn
nhau đã thấy lòng nhẹ
như khói bếp.
Sau nhiều năm vất vả,
người chồng quen xem sự
chăm sóc của vợ là
điều hiển nhiên. Cơm muộn
thì cau mày, áo chưa
vá thì trách móc, lời
cảm ơn ít dần, còn
tiếng thở dài lại nhiều
thêm trong mái nhà nhỏ.
Người vợ ban đầu vẫn
nhẫn nhịn. Nàng nghĩ phu
thê sống lâu, ai cũng
có lúc mệt. Nhưng mỗi
lần bưng bát cơm lên
mà chỉ nghe lời chê,
lòng nàng như tro bếp
bị gió thổi, bên ngoài
còn xám, bên
trong đã nguội.
Một chiều đông, người chồng
về muộn, thấy mâm cơm
đặt sẵn nhưng vợ ngồi
im bên khung cửi. Ông
hỏi sao không hâm lại
canh. Nàng đáp rất khẽ,
canh nguội còn hâm được,
lòng người nguội thì biết
lấy lửa nào.
Câu ấy rơi xuống gian
nhà như giọt nước lạnh.
Người chồng nhìn đôi tay
vợ nứt nẻ vì dệt
vải, nhìn bát cơm phần
mình vẫn đầy hơn phần
nàng. Lúc ấy ông mới
hiểu, người thân không bỏ
đi trong một ngày, họ
chỉ lặng lẽ nguội dần.
Cổ nhân dạy, trong nhà
đừng tiếc một lời ấm.
Ngoài chợ, người ta trả
giá từng đồng; trong nhà,
chỉ một câu biết ơn
cũng đủ giữ lửa. Lời
lạnh nói quen miệng, lâu
ngày thành sương phủ lên
tình nghĩa.
Tối đó, người chồng tự
nhóm bếp, đặt nồi canh
lên, rồi lặng lẽ xới
cơm cho vợ. Ông không
nói lời lớn lao, chỉ
bảo, từ nay ta sẽ
nhớ rằng người nấu cơm
cũng cần được hỏi hôm
nay có mệt không.
Người vợ cúi đầu, khóe
mắt đỏ lên. Nàng không
cần vàng bạc, cũng chẳng
cần lời thề dài. Điều
nàng đợi chỉ là được
nhìn thấy, được trân trọng,
được biết rằng công sức
lặng thầm trong nhà không
bị coi như
chuyện phải làm.
Từ hôm ấy, mỗi khi
bữa cơm nguội, người chồng
không trách nữa. Ông nhóm
lửa, con nhỏ lấy đũa,
người vợ mỉm cười. Căn
nhà vẫn nghèo, nhưng tiếng
bát chạm nhau nghe ấm
hơn trước, vì lòng người
đã có chỗ nương.
Nhiều vợ chồng không mất
nhau vì biến cố lớn,
mà vì những ngày nhỏ
bị bỏ quên. Một câu
chê trước bữa cơm, một
lần quay lưng khi người
kia mệt, một thói quen
coi nhẹ nhau, đều là
gió lạnh len
qua khe cửa.
Gia đình muốn bền phải
giữ lửa từ việc nhỏ.
Người nấu cơm cần lời
dịu, người gánh việc cần
bàn tay đỡ, người mệt
cần được hỏi han. Đừng
đợi đến khi lòng đã
xa rồi mới đem than
hồng đi tìm bếp cũ.
Khi biết thương nhau, bát
cơm đạm bạc cũng thành
ngon. Khi lòng đã lạnh,
mâm cao cỗ đầy cũng
khó nuốt. Vợ chồng hơn
nhau không phải ở của
cải, mà ở chỗ còn
biết làm cho nhau thấy
mình đáng được quý.
Bởi vậy, muốn nhà ấm
thì đừng chỉ giữ lửa
trong bếp, hãy giữ lửa
trong lời nói và ánh
mắt. Cơm nguội có thể
hâm, lòng người nguội khó
ấm; thương nhau khi còn
kịp mới là phúc lớn
của một đời.