Cổ nhân dạy, mái nhà
không chỉ nghiêng vì gió
bão, mà còn vì những
lời nặng nề nói ra
trong lúc nóng giận. Vợ
chồng sống với nhau, cơm
áo có thể thiếu một
ngày, nhưng sự tôn trọng
nếu thiếu lâu, nhà sẽ
mất gốc. Ngày xưa trong
một làng ven sông, có
người thợ mộc nổi tiếng
khéo tay. Ông dựng được
nhà cho cả xóm, kèo
cột thẳng tắp. Nhưng trong
chính căn nhà mình, ông
lại thường dùng lời sắc
như đục chạm vào lòng
vợ. Người vợ bán rau
ngoài chợ, sáng đi sớm,
tối về muộn. Có hôm
mưa ướt áo, nàng vẫn
nhóm bếp nấu cơm. Chỉ
vì canh nhạt, người chồng
buông một câu, việc nhỏ
cũng làm không xong, khiến
gian bếp im bặt. Nàng
không cãi, chỉ cúi xuống
thổi lửa. Đứa con nhỏ
ngồi bên cửa nhìn mẹ,
rồi nhìn cha. Trong mắt
trẻ thơ, bát canh không
còn nhạt hay mặn, chỉ
còn tiếng nói nặng làm
cả nhà như thấp xuống.
Hôm sau, người thợ mộc
đi sửa mái cho nhà
hàng xóm. Ông thấy một
chiếc xà chỉ nứt bằng
sợi tóc, nhưng nếu để
lâu, cả mái có thể
võng xuống. Chủ nhà hỏi
vì sao vết nhỏ lại
nguy. Ông đáp, nhà hỏng
thường bắt đầu từ chỗ
người ta coi nhẹ. Câu
nói ấy khiến ông khựng
lại. Ông nhớ đến nét
mặt vợ tối qua, nhớ
ánh mắt con lặng đi
bên bếp. Một lời mình
coi là thoáng qua, với
người nghe lại có thể
thành vết nứt nằm im
trong lòng. Cổ nhân nói,
lưỡi không xương nhưng có
thể làm gãy nghĩa tình.
Dao bén chỉ cắt một
lần, lời độc có khi
cứa mãi nhiều năm. Người
ngoài nghe lời nặng thì
tránh xa, người trong nhà
nghe mãi chỉ biết lặng
lẽ khép lòng. Chiều ấy,
người chồng về sớm. Ông
không hỏi cơm canh ra
sao, mà tự múc nước
rửa rau, nhóm lửa rồi
bảo vợ ngồi nghỉ. Nàng
ngạc nhiên, còn đứa con
nhỏ cứ đứng nhìn như
thấy mái nhà vừa được
chống lại. Bữa cơm hôm
đó vẫn đạm bạc. Người
chồng gắp rau cho vợ
và nói, hôm qua ta
làm đau nàng vì một
bát canh. Canh nhạt có
thể thêm muối, lời đã
nặng thì khó nhặt lại.
Từ nay ta xin học
nói chậm hơn. Người vợ
không khóc lớn, chỉ đặt
đũa xuống thật khẽ. Nàng
nói, nhà nghèo ta chịu
được, việc nhiều ta gắng
được, nhưng nếu mỗi ngày
đều bị xem nhẹ, thì
lòng người cũng như cột
nhà bị mọt ăn, bên
ngoài còn đứng, bên trong
đã rỗng. Từ đó, mỗi
khi giận, người thợ mộc
ra sân nhìn những cây
cột mình dựng. Ông tự
hỏi, câu này nói ra
sẽ đỡ mái nhà hay
làm nó nghiêng thêm. Nhờ
vậy, tiếng quát trong nhà
thưa dần, tiếng hỏi han
lại nhiều lên. Làng xóm
thấy nhà ông yên hơn
trước. Không phải vì họ
bỗng giàu, cũng không phải
vì hết việc khó. Chỉ
là người trong nhà học
cách giữ miệng khi nóng,
giữ lễ khi mệt, giữ
thể diện cho nhau trước
con cái. Vợ chồng muốn
bền, đừng thắng nhau bằng
lời làm đau. Hôm nay
hơn được một câu, ngày
mai có thể thua mất
một ánh mắt thương yêu.
Người khôn biết giữ hòa
khí, vì hiểu trong nhà,
lời nói cũng là cột
kèo. Bởi vậy, trước khi
trách móc người thân, hãy
nhớ một câu nặng lời
có thể làm nghiêng cả
mái nhà. Muốn nhà đứng
vững, hãy chống nó bằng
lời mềm, lòng biết ơn
và sự kính
trọng mỗi ngày.