Cổ nhân dạy, mái nhà
không chỉ nghiêng vì gió
bão, mà còn vì những
lời nặng nề nói ra
trong lúc nóng giận. Vợ
chồng sống với nhau, cơm
áo có thể thiếu một
ngày, nhưng sự tôn trọng
nếu thiếu lâu, nhà sẽ
mất gốc.
Ngày xưa trong một làng
ven sông, có người thợ
mộc nổi tiếng khéo tay.
Ông dựng được nhà cho
cả xóm, kèo cột thẳng
tắp. Nhưng trong chính căn
nhà mình, ông lại thường
dùng lời sắc như đục
chạm vào lòng vợ.
Người vợ bán rau ngoài
chợ, sáng đi sớm, tối
về muộn. Có hôm mưa
ướt áo, nàng vẫn nhóm
bếp nấu cơm. Chỉ vì
canh nhạt, người chồng buông
một câu, việc nhỏ cũng
làm không xong, khiến gian
bếp im bặt.
Nàng không cãi, chỉ cúi
xuống thổi lửa. Đứa con
nhỏ ngồi bên cửa nhìn
mẹ, rồi nhìn cha. Trong
mắt trẻ thơ, bát canh
không còn nhạt hay mặn,
chỉ còn tiếng nói nặng
làm cả nhà
như thấp xuống.
Hôm sau, người thợ mộc
đi sửa mái cho nhà
hàng xóm. Ông thấy một
chiếc xà chỉ nứt bằng
sợi tóc, nhưng nếu để
lâu, cả mái có thể
võng xuống. Chủ nhà hỏi
vì sao vết nhỏ lại
nguy. Ông đáp, nhà hỏng
thường bắt đầu từ chỗ
người ta coi nhẹ.
Câu nói ấy khiến ông
khựng lại. Ông nhớ đến
nét mặt vợ tối qua,
nhớ ánh mắt con lặng
đi bên bếp. Một lời
mình coi là thoáng qua,
với người nghe lại có
thể thành vết nứt nằm
im trong lòng.
Cổ nhân nói, lưỡi không
xương nhưng có thể làm
gãy nghĩa tình. Dao bén
chỉ cắt một lần, lời
độc có khi cứa mãi
nhiều năm. Người ngoài nghe
lời nặng thì tránh xa,
người trong nhà nghe mãi
chỉ biết lặng
lẽ khép lòng.
Chiều ấy, người chồng về
sớm. Ông không hỏi cơm
canh ra sao, mà tự
múc nước rửa rau, nhóm
lửa rồi bảo vợ ngồi
nghỉ. Nàng ngạc nhiên, còn
đứa con nhỏ cứ đứng
nhìn như thấy mái nhà
vừa được chống lại.
Bữa cơm hôm đó vẫn
đạm bạc. Người chồng gắp
rau cho vợ và nói,
hôm qua ta làm đau
nàng vì một bát canh.
Canh nhạt có thể thêm
muối, lời đã nặng thì
khó nhặt lại. Từ nay
ta xin học
nói chậm hơn.
Người vợ không khóc lớn,
chỉ đặt đũa xuống thật
khẽ. Nàng nói, nhà nghèo
ta chịu được, việc nhiều
ta gắng được, nhưng nếu
mỗi ngày đều bị xem
nhẹ, thì lòng người cũng
như cột nhà bị mọt
ăn, bên ngoài còn đứng,
bên trong đã rỗng.
Từ đó, mỗi khi giận,
người thợ mộc ra sân
nhìn những cây cột mình
dựng. Ông tự hỏi, câu
này nói ra sẽ đỡ
mái nhà hay làm nó
nghiêng thêm. Nhờ vậy, tiếng
quát trong nhà thưa dần,
tiếng hỏi han
lại nhiều lên.
Làng xóm thấy nhà ông
yên hơn trước. Không phải
vì họ bỗng giàu, cũng
không phải vì hết việc
khó. Chỉ là người trong
nhà học cách giữ miệng
khi nóng, giữ lễ khi
mệt, giữ thể diện cho
nhau trước con cái.
Vợ chồng muốn bền, đừng
thắng nhau bằng lời làm
đau. Hôm nay hơn được
một câu, ngày mai có
thể thua mất một ánh
mắt thương yêu. Người khôn
biết giữ hòa khí, vì
hiểu trong nhà, lời nói
cũng là cột kèo.
Bởi vậy, trước khi trách
móc người thân, hãy nhớ
một câu nặng lời có
thể làm nghiêng cả mái
nhà. Muốn nhà đứng vững,
hãy chống nó bằng lời
mềm, lòng biết ơn và
sự kính trọng mỗi ngày.