Cổ nhân dạy, mái nhà
không đổ vì một trận
gió, mà đổ vì từng
viên ngói lỏng không ai
sửa. Đạo vợ chồng cũng
vậy, không mất nhau chỉ
bởi chuyện lớn, mà bởi
những lời hứa nhỏ bị
xem nhẹ quá lâu. Xưa
có đôi vợ chồng làm
nghề đóng thuyền bên bến
sông. Người chồng khéo tay,
người vợ giỏi giữ sổ,
cả nhà sống nhờ từng
chuyến đò qua nước. Thuở
nghèo, họ thường hứa với
nhau rằng có chuyện gì
cũng nói thật. Ban đầu,
lời hứa ấy rất nhỏ.
Chồng hứa về trước khi
trăng lên để cùng vá
lưới. Vợ hứa để dành
ít gạo ngon cho bữa
giỗ cha mẹ. Những điều
ấy không đáng bao tiền,
nhưng làm lòng người thấy
được đặt trong mắt nhau.
Về sau, việc làm ăn
khá hơn, khách đặt thuyền
nhiều hơn. Người chồng bắt
đầu về muộn mà không
báo. Người vợ giấu vài
khoản nợ nhỏ vì sợ
chồng lo. Ai cũng nghĩ
mình làm vậy để giữ
yên nhà, nhưng yên lặng
ấy lại sinh khe nứt.
Một mùa nước lớn, chiếc
thuyền mới bị hỏng mộng
gỗ. Người chồng trách vợ
không ghi rõ tiền mua
vật liệu. Người vợ trách
chồng hứa kiểm thuyền trước
bão mà quên. Lời cũ
kéo lời mới, chuyện nhỏ
chồng thành chuyện lớn. Người
thợ cả trong làng đến
xem thuyền, chỉ vào một
chốt tre đã mục. Ông
nói, thuyền chìm không phải
vì con sông quá dữ,
mà vì cái chốt bé
này bị bỏ qua. Nhà
cũng vậy, lời hứa nhỏ
chính là chốt tre giữ
lòng tin. Người chồng nghe
mà cúi mặt. Ông nhớ
bao lần vợ ngồi đợi
bữa cơm nguội, chỉ mong
một lời báo trước. Người
vợ cũng nhớ những khoản
tiền giấu trong hòm, nhỏ
thôi, nhưng khiến lòng mình
phải tránh ánh mắt chồng.
Tối ấy, họ thắp đèn
trước bàn thờ tổ tiên,
không thề thốt lớn lao.
Người chồng chỉ hứa từ
nay về muộn sẽ nói
trước. Người vợ hứa sổ
nợ dù ít cũng ghi
rõ. Hai lời hứa nhỏ,
nhưng đặt lại viên đá
đầu tiên của lòng tin.
Từ hôm đó, trong nhà
có cuốn sổ treo gần
bếp. Ai hứa điều gì
thì ghi một nét, làm
xong thì gạch nhẹ. Không
phải để bắt lỗi nhau,
mà để nhắc rằng lời
nói trong nhà cũng cần
được chăm như mộng thuyền
trước mùa nước. Có hôm
người chồng vẫn quên, nhưng
ông trở về liền xin
lỗi. Có hôm người vợ
tính thiếu, nàng nói thật
trước khi bị hỏi. Lời
xin lỗi đến sớm làm
giận dữ chưa kịp thành
rêu bám trên lòng người.
Năm ấy bão lớn, nhiều
thuyền trong bến long ván,
riêng chiếc thuyền của họ
qua được nước xiết. Người
trong làng khen tay nghề
khéo. Người vợ chỉ nhìn
chồng cười, vì nàng biết
thuyền bền do từng chốt
nhỏ được sửa đúng lúc.
Đời vợ chồng cũng có
mùa nước xiết: bệnh tật,
thiếu tiền, con cái, cha
mẹ già. Khi sóng lớn
đến, người ta không còn
thời gian dựng lại lòng
tin từ đầu. Chỉ những
lời hứa nhỏ đã giữ
lâu mới thành dây neo
cho mái nhà. Cổ nhân
coi chữ tín là gốc
của người quân tử, nhưng
trong gia đình, chữ tín
càng cần mềm và bền.
Một lời về sớm, một
câu nói thật, một việc
đã hứa thì làm, đều
là phúc đức âm thầm
giữ lửa trong nhà. Bởi
vậy, muốn vợ chồng đi
qua sóng lớn, hãy giữ
lời hứa nhỏ khi ngày
còn yên. Chớ xem điều
nhỏ là chuyện không đáng;
chính những điều nhỏ được
giữ trọn mới dệt thành
tấm lưới nâng cả mái
nhà qua bão gió.