Cổ nhân dạy, mái nhà
không đổ vì một trận
gió, mà đổ vì từng
viên ngói lỏng không ai
sửa. Đạo vợ chồng cũng
vậy, không mất nhau chỉ
bởi chuyện lớn, mà bởi
những lời hứa nhỏ bị
xem nhẹ quá lâu.
Xưa có đôi vợ chồng
làm nghề đóng thuyền bên
bến sông. Người chồng khéo
tay, người vợ giỏi giữ
sổ, cả nhà sống nhờ
từng chuyến đò qua nước.
Thuở nghèo, họ thường hứa
với nhau rằng có chuyện
gì cũng nói thật.
Ban đầu, lời hứa ấy
rất nhỏ. Chồng hứa về
trước khi trăng lên để
cùng vá lưới. Vợ hứa
để dành ít gạo ngon
cho bữa giỗ cha mẹ.
Những điều ấy không đáng
bao tiền, nhưng làm lòng
người thấy được đặt trong
mắt nhau.
Về sau, việc làm ăn
khá hơn, khách đặt thuyền
nhiều hơn. Người chồng bắt
đầu về muộn mà không
báo. Người vợ giấu vài
khoản nợ nhỏ vì sợ
chồng lo. Ai cũng nghĩ
mình làm vậy để giữ
yên nhà, nhưng yên lặng
ấy lại sinh khe nứt.
Một mùa nước lớn, chiếc
thuyền mới bị hỏng mộng
gỗ. Người chồng trách vợ
không ghi rõ tiền mua
vật liệu. Người vợ trách
chồng hứa kiểm thuyền trước
bão mà quên. Lời cũ
kéo lời mới, chuyện nhỏ
chồng thành chuyện lớn.
Người thợ cả trong làng
đến xem thuyền, chỉ vào
một chốt tre đã mục.
Ông nói, thuyền chìm không
phải vì con sông quá
dữ, mà vì cái chốt
bé này bị bỏ qua.
Nhà cũng vậy, lời hứa
nhỏ chính là chốt tre
giữ lòng tin.
Người chồng nghe mà cúi
mặt. Ông nhớ bao lần
vợ ngồi đợi bữa cơm
nguội, chỉ mong một lời
báo trước. Người vợ cũng
nhớ những khoản tiền giấu
trong hòm, nhỏ thôi, nhưng
khiến lòng mình phải tránh
ánh mắt chồng.
Tối ấy, họ thắp đèn
trước bàn thờ tổ tiên,
không thề thốt lớn lao.
Người chồng chỉ hứa từ
nay về muộn sẽ nói
trước. Người vợ hứa sổ
nợ dù ít cũng ghi
rõ. Hai lời hứa nhỏ,
nhưng đặt lại viên đá
đầu tiên của lòng tin.
Từ hôm đó, trong nhà
có cuốn sổ treo gần
bếp. Ai hứa điều gì
thì ghi một nét, làm
xong thì gạch nhẹ. Không
phải để bắt lỗi nhau,
mà để nhắc rằng lời
nói trong nhà cũng cần
được chăm như mộng thuyền
trước mùa nước.
Có hôm người chồng vẫn
quên, nhưng ông trở về
liền xin lỗi. Có hôm
người vợ tính thiếu, nàng
nói thật trước khi bị
hỏi. Lời xin lỗi đến
sớm làm giận dữ chưa
kịp thành rêu bám trên
lòng người.
Năm ấy bão lớn, nhiều
thuyền trong bến long ván,
riêng chiếc thuyền của họ
qua được nước xiết. Người
trong làng khen tay nghề
khéo. Người vợ chỉ nhìn
chồng cười, vì nàng biết
thuyền bền do từng chốt
nhỏ được sửa đúng lúc.
Đời vợ chồng cũng có
mùa nước xiết: bệnh tật,
thiếu tiền, con cái, cha
mẹ già. Khi sóng lớn
đến, người ta không còn
thời gian dựng lại lòng
tin từ đầu. Chỉ những
lời hứa nhỏ đã giữ
lâu mới thành dây neo
cho mái nhà.
Cổ nhân coi chữ tín
là gốc của người quân
tử, nhưng trong gia đình,
chữ tín càng cần mềm
và bền. Một lời về
sớm, một câu nói thật,
một việc đã hứa thì
làm, đều là phúc đức
âm thầm giữ
lửa trong nhà.
Bởi vậy, muốn vợ chồng
đi qua sóng lớn, hãy
giữ lời hứa nhỏ khi
ngày còn yên. Chớ xem
điều nhỏ là chuyện không
đáng; chính những điều nhỏ
được giữ trọn mới dệt
thành tấm lưới nâng cả
mái nhà qua bão gió.