1
00:00:00,000 --> 00:00:01,220
Muốn con đi đường ngay,

2
00:00:01,360 --> 00:00:02,400
cha mẹ trước hết phải

3
00:00:02,400 --> 00:00:04,080
giữ bước chân thẳng. Con

4
00:00:04,080 --> 00:00:05,060
nhỏ không chỉ nghe lời

5
00:00:05,060 --> 00:00:06,460
người lớn nói, mà còn

6
00:00:06,460 --> 00:00:07,320
nhìn cách người lớn sống

7
00:00:07,320 --> 00:00:09,000
mỗi ngày. Một tấm gương

8
00:00:09,000 --> 00:00:10,320
sáng trong nhà, có khi

9
00:00:10,320 --> 00:00:11,320
mạnh hơn nhiều lời trách

10
00:00:11,320 --> 00:00:12,760
mắng ngoài miệng. Trong một

11
00:00:12,760 --> 00:00:13,960
làng nhỏ dưới chân núi,

12
00:00:14,100 --> 00:00:14,820
có người cha hay mắng

13
00:00:14,820 --> 00:00:16,380
con vì tội ham chơi.

14
00:00:16,560 --> 00:00:17,420
Ông dạy con phải chăm

15
00:00:17,420 --> 00:00:18,880
học, phải giữ lễ, phải

16
00:00:18,880 --> 00:00:20,020
biết kính trên nhường dưới.

17
00:00:20,520 --> 00:00:21,300
Nhưng chính ông lại thường

18
00:00:21,300 --> 00:00:22,580
nóng nảy với vợ và

19
00:00:22,580 --> 00:00:23,860
coi thường người nghèo. Trong

20
00:00:23,860 --> 00:00:25,500
mắt con trẻ, việc cha

21
00:00:25,500 --> 00:00:26,460
làm mỗi ngày chính là

22
00:00:26,460 --> 00:00:27,400
bài học không cần mực

23
00:00:27,400 --> 00:00:28,760
đỏ. Đứa trẻ ban đầu

24
00:00:28,760 --> 00:00:30,060
cúi đầu vâng dạ. Nhưng

25
00:00:30,060 --> 00:00:31,280
lâu dần, nó học theo

26
00:00:31,280 --> 00:00:32,420
giọng cha mà không hay.

27
00:00:32,800 --> 00:00:33,760
Gặp bạn yếu hơn, nó

28
00:00:33,760 --> 00:00:35,160
nói lời nặng. Gặp việc

29
00:00:35,160 --> 00:00:36,500
trái ý, nó đập bàn,

30
00:00:36,500 --> 00:00:37,420
rồi tưởng đó là khí

31
00:00:37,420 --> 00:00:39,040
phách của người lớn. Một

32
00:00:39,040 --> 00:00:40,180
hôm, thầy đồ trong làng

33
00:00:40,180 --> 00:00:41,660
gọi người cha đến. Thầy

34
00:00:41,660 --> 00:00:42,520
không trách đứa trẻ trước

35
00:00:42,520 --> 00:00:44,040
mặt nhiều người. Thầy chỉ

36
00:00:44,040 --> 00:00:44,740
đặt lên bàn một chậu

37
00:00:44,740 --> 00:00:45,980
nước đục và một tấm

38
00:00:45,980 --> 00:00:47,420
gương đồng phủ bụi, rồi

39
00:00:47,420 --> 00:00:48,360
mời người cha nhìn vào.

40
00:00:48,940 --> 00:00:49,740
Người cha nhìn mãi vẫn

41
00:00:49,740 --> 00:00:50,880
không thấy rõ mặt mình.

42
00:00:51,300 --> 00:00:52,200
Thầy đồ chậm rãi nói,

43
00:00:52,420 --> 00:00:53,240
nước đục không soi được

44
00:00:53,240 --> 00:00:54,540
bóng, gương bụi không chỉ

45
00:00:54,540 --> 00:00:56,200
được mặt. Người lớn sống

46
00:00:56,200 --> 00:00:57,600
rối, lời dạy trẻ nhỏ

47
00:00:57,600 --> 00:00:59,240
cũng khó trong. Câu ấy

48
00:00:59,240 --> 00:01:00,460
khiến người cha im lặng.

49
00:01:00,640 --> 00:01:01,380
Ông nhớ những lần bắt

50
00:01:01,380 --> 00:01:02,840
con lễ phép, nhưng chính

51
00:01:02,840 --> 00:01:03,720
mình nói lời thô với

52
00:01:03,720 --> 00:01:05,100
vợ. Ông nhớ những lần

53
00:01:05,100 --> 00:01:06,500
bảo con thương người, nhưng

54
00:01:06,500 --> 00:01:07,480
chính mình quay lưng trước

55
00:01:07,480 --> 00:01:08,260
người ăn xin ngoài chợ.

56
00:01:08,680 --> 00:01:10,200
Ông chợt hiểu, lỗi của

57
00:01:10,200 --> 00:01:11,200
con có một phần bóng

58
00:01:11,200 --> 00:01:12,120
dáng của mình trong đó.

59
00:01:12,660 --> 00:01:13,860
Từ hôm đó, ông không

60
00:01:13,860 --> 00:01:14,880
vội mắng con như trước.

61
00:01:15,580 --> 00:01:16,740
Sáng dậy, ông tự quét

62
00:01:16,740 --> 00:01:17,580
sân rồi mới gọi con

63
00:01:17,580 --> 00:01:19,340
học chữ. Ra chợ, ông

64
00:01:19,340 --> 00:01:20,460
trả giá vừa phải, không

65
00:01:20,460 --> 00:01:22,040
ép người nghèo. Về nhà,

66
00:01:22,160 --> 00:01:23,100
ông nói với vợ bằng

67
00:01:23,100 --> 00:01:24,540
giọng chậm hơn. Đứa trẻ

68
00:01:24,540 --> 00:01:25,880
nhìn thấy tất cả. Nó

69
00:01:25,880 --> 00:01:26,680
không nghe thêm bài giảng

70
00:01:26,680 --> 00:01:27,920
dài nào, nhưng bắt đầu

71
00:01:27,920 --> 00:01:29,040
biết xếp dép ngay ngắn,

72
00:01:29,280 --> 00:01:30,600
biết chào người già, biết

73
00:01:30,600 --> 00:01:31,440
nhường phần bánh nhỏ cho

74
00:01:31,440 --> 00:01:33,040
em. Hạt giống tốt thường

75
00:01:33,040 --> 00:01:34,040
nảy mầm trong im lặng.

76
00:01:34,560 --> 00:01:35,600
Có lần người cha hỏi,

77
00:01:35,740 --> 00:01:36,660
vì sao con thay đổi.

78
00:01:37,300 --> 00:01:38,440
Đứa trẻ đáp, con thấy

79
00:01:38,440 --> 00:01:40,020
cha cũng thay đổi. Nghe

80
00:01:40,020 --> 00:01:40,960
vậy, người cha vừa mừng

81
00:01:40,960 --> 00:01:42,260
vừa hổ thẹn, vì hiểu

82
00:01:42,260 --> 00:01:43,260
rằng con trẻ là dòng

83
00:01:43,260 --> 00:01:44,280
nước chảy qua ruộng nhà

84
00:01:44,280 --> 00:01:45,880
mình. Nếu nguồn nước trong,

85
00:01:46,460 --> 00:01:48,080
ruộng được trong. Nếu nguồn

86
00:01:48,080 --> 00:01:49,420
nước đục, cây lúa cũng

87
00:01:49,420 --> 00:01:50,680
mang bùn. Cha mẹ là

88
00:01:50,680 --> 00:01:51,400
nguồn đầu tiên của nết

89
00:01:51,400 --> 00:01:53,080
nhà. Muốn con hiền, đừng

90
00:01:53,080 --> 00:01:54,380
chỉ sửa miệng con, hãy

91
00:01:54,380 --> 00:01:55,760
sửa lòng mình trước. Gốc

92
00:01:55,760 --> 00:01:56,620
có ngay thì cành mới

93
00:01:56,620 --> 00:01:57,820
bớt cong, nguồn có sạch

94
00:01:57,820 --> 00:01:58,600
thì dòng mới bớt đục.

95
00:01:59,120 --> 00:02:00,580
Từ đó, nhà ấy ít

96
00:02:00,580 --> 00:02:02,120
tiếng quát hơn. Người cha

97
00:02:02,120 --> 00:02:03,360
vẫn nghiêm, nhưng nghiêm với

98
00:02:03,360 --> 00:02:04,920
bản thân trước. Người mẹ

99
00:02:04,920 --> 00:02:06,000
cũng giữ lời dịu dàng,

100
00:02:06,000 --> 00:02:06,820
không chê bai chồng trước

101
00:02:06,820 --> 00:02:08,340
mặt con. Đứa trẻ lớn

102
00:02:08,340 --> 00:02:09,120
lên trong một mái nhà

103
00:02:09,120 --> 00:02:10,740
biết tự sửa. Hàng xóm

104
00:02:10,740 --> 00:02:12,420
khen đứa trẻ nên người,

105
00:02:12,420 --> 00:02:13,640
người cha chỉ cúi đầu.

106
00:02:13,640 --> 00:02:14,560
Ông biết công không nằm

107
00:02:14,560 --> 00:02:15,680
ở những trận đòn, mà

108
00:02:15,680 --> 00:02:16,540
ở từng buổi sáng tự

109
00:02:16,540 --> 00:02:18,100
mình làm điều đúng. Dạy

110
00:02:18,100 --> 00:02:19,320
con là việc âm thầm,

111
00:02:19,320 --> 00:02:20,180
không phải cuộc khoe lời

112
00:02:20,820 --> 00:02:21,980
hay. Người xưa nói, nhà

113
00:02:21,980 --> 00:02:23,040
có gia phong không phải

114
00:02:23,040 --> 00:02:23,980
vì treo nhiều lời răn

115
00:02:23,980 --> 00:02:25,440
trên vách, mà vì người

116
00:02:25,440 --> 00:02:26,320
trong nhà sống đúng với

117
00:02:26,320 --> 00:02:27,980
lời răn ấy. Lời nói

118
00:02:27,980 --> 00:02:29,280
chỉ mở cửa, gương sáng

119
00:02:29,280 --> 00:02:30,240
mới dẫn đường cho con

120
00:02:30,240 --> 00:02:31,880
bước qua. Dạy con bằng

121
00:02:31,880 --> 00:02:33,260
gương sáng, hơn nghìn lời

122
00:02:33,260 --> 00:02:34,660
quở trách. Cha mẹ biết

123
00:02:34,660 --> 00:02:35,840
sửa mình hôm nay, con

124
00:02:35,840 --> 00:02:36,760
cháu bớt lạc đường ngày

125
00:02:37,440 --> 00:02:38,220
mai. Phúc của một nhà

126
00:02:38,220 --> 00:02:39,180
bắt đầu từ người lớn

127
00:02:39,180 --> 00:02:40,420
dám sống đúng trước khi

128
00:02:40,420 --> 00:02:41,580
bắt trẻ phải đúng. Đó

129
00:02:41,580 --> 00:02:42,700
là đạo lý sâu mà

130
00:02:42,700 --> 00:02:43,660
người đời càng làm cha

131
00:02:43,660 --> 00:02:44,880
mẹ càng phải ghi