Muốn con đi đường ngay,
cha mẹ trước hết phải
giữ bước chân thẳng. Con
nhỏ không chỉ nghe lời
người lớn nói, mà còn
nhìn cách người lớn sống
mỗi ngày. Một tấm gương
sáng trong nhà, có khi
mạnh hơn nhiều lời trách
mắng ngoài miệng. Trong một
làng nhỏ dưới chân núi,
có người cha hay mắng
con vì tội ham chơi.
Ông dạy con phải chăm
học, phải giữ lễ, phải
biết kính trên nhường dưới.
Nhưng chính ông lại thường
nóng nảy với vợ và
coi thường người nghèo. Trong
mắt con trẻ, việc cha
làm mỗi ngày chính là
bài học không cần mực
đỏ. Đứa trẻ ban đầu
cúi đầu vâng dạ. Nhưng
lâu dần, nó học theo
giọng cha mà không hay.
Gặp bạn yếu hơn, nó
nói lời nặng. Gặp việc
trái ý, nó đập bàn,
rồi tưởng đó là khí
phách của người lớn. Một
hôm, thầy đồ trong làng
gọi người cha đến. Thầy
không trách đứa trẻ trước
mặt nhiều người. Thầy chỉ
đặt lên bàn một chậu
nước đục và một tấm
gương đồng phủ bụi, rồi
mời người cha nhìn vào.
Người cha nhìn mãi vẫn
không thấy rõ mặt mình.
Thầy đồ chậm rãi nói,
nước đục không soi được
bóng, gương bụi không chỉ
được mặt. Người lớn sống
rối, lời dạy trẻ nhỏ
cũng khó trong. Câu ấy
khiến người cha im lặng.
Ông nhớ những lần bắt
con lễ phép, nhưng chính
mình nói lời thô với
vợ. Ông nhớ những lần
bảo con thương người, nhưng
chính mình quay lưng trước
người ăn xin ngoài chợ.
Ông chợt hiểu, lỗi của
con có một phần bóng
dáng của mình trong đó.
Từ hôm đó, ông không
vội mắng con như trước.
Sáng dậy, ông tự quét
sân rồi mới gọi con
học chữ. Ra chợ, ông
trả giá vừa phải, không
ép người nghèo. Về nhà,
ông nói với vợ bằng
giọng chậm hơn. Đứa trẻ
nhìn thấy tất cả. Nó
không nghe thêm bài giảng
dài nào, nhưng bắt đầu
biết xếp dép ngay ngắn,
biết chào người già, biết
nhường phần bánh nhỏ cho
em. Hạt giống tốt thường
nảy mầm trong im lặng.
Có lần người cha hỏi,
vì sao con thay đổi.
Đứa trẻ đáp, con thấy
cha cũng thay đổi. Nghe
vậy, người cha vừa mừng
vừa hổ thẹn, vì hiểu
rằng con trẻ là dòng
nước chảy qua ruộng nhà
mình. Nếu nguồn nước trong,
ruộng được trong. Nếu nguồn
nước đục, cây lúa cũng
mang bùn. Cha mẹ là
nguồn đầu tiên của nết
nhà. Muốn con hiền, đừng
chỉ sửa miệng con, hãy
sửa lòng mình trước. Gốc
có ngay thì cành mới
bớt cong, nguồn có sạch
thì dòng mới bớt đục.
Từ đó, nhà ấy ít
tiếng quát hơn. Người cha
vẫn nghiêm, nhưng nghiêm với
bản thân trước. Người mẹ
cũng giữ lời dịu dàng,
không chê bai chồng trước
mặt con. Đứa trẻ lớn
lên trong một mái nhà
biết tự sửa. Hàng xóm
khen đứa trẻ nên người,
người cha chỉ cúi đầu.
Ông biết công không nằm
ở những trận đòn, mà
ở từng buổi sáng tự
mình làm điều đúng. Dạy
con là việc âm thầm,
không phải cuộc khoe lời
hay. Người xưa nói, nhà
có gia phong không phải
vì treo nhiều lời răn
trên vách, mà vì người
trong nhà sống đúng với
lời răn ấy. Lời nói
chỉ mở cửa, gương sáng
mới dẫn đường cho con
bước qua. Dạy con bằng
gương sáng, hơn nghìn lời
quở trách. Cha mẹ biết
sửa mình hôm nay, con
cháu bớt lạc đường ngày
mai. Phúc của một nhà
bắt đầu từ người lớn
dám sống đúng trước khi
bắt trẻ phải đúng. Đó
là đạo lý sâu mà
người đời càng làm cha
mẹ càng phải ghi