Muốn con đi đường ngay,
cha mẹ trước hết phải
giữ bước chân thẳng. Con
nhỏ không chỉ nghe lời
người lớn nói, mà còn
nhìn cách người lớn sống
mỗi ngày. Một tấm gương
sáng trong nhà, có khi
mạnh hơn nhiều lời trách
mắng ngoài miệng.
Trong một làng nhỏ dưới
chân núi, có người cha
hay mắng con vì tội
ham chơi. Ông dạy con
phải chăm học, phải giữ
lễ, phải biết kính trên
nhường dưới. Nhưng chính ông
lại thường nóng nảy với
vợ và coi thường người
nghèo. Trong mắt con trẻ,
việc cha làm mỗi ngày
chính là bài học không
cần mực đỏ.
Đứa trẻ ban đầu cúi
đầu vâng dạ. Nhưng lâu
dần, nó học theo giọng
cha mà không hay. Gặp
bạn yếu hơn, nó nói
lời nặng. Gặp việc trái
ý, nó đập bàn, rồi
tưởng đó là khí phách
của người lớn.
Một hôm, thầy đồ trong
làng gọi người cha đến.
Thầy không trách đứa trẻ
trước mặt nhiều người. Thầy
chỉ đặt lên bàn một
chậu nước đục và một
tấm gương đồng phủ bụi,
rồi mời người
cha nhìn vào.
Người cha nhìn mãi vẫn
không thấy rõ mặt mình.
Thầy đồ chậm rãi nói,
nước đục không soi được
bóng, gương bụi không chỉ
được mặt. Người lớn sống
rối, lời dạy trẻ nhỏ
cũng khó trong.
Câu ấy khiến người cha
im lặng. Ông nhớ những
lần bắt con lễ phép,
nhưng chính mình nói lời
thô với vợ. Ông nhớ
những lần bảo con thương
người, nhưng chính mình quay
lưng trước người ăn xin
ngoài chợ. Ông chợt hiểu,
lỗi của con có một
phần bóng dáng của mình
trong đó.
Từ hôm đó, ông không
vội mắng con như trước.
Sáng dậy, ông tự quét
sân rồi mới gọi con
học chữ. Ra chợ, ông
trả giá vừa phải, không
ép người nghèo. Về nhà,
ông nói với vợ bằng
giọng chậm hơn.
Đứa trẻ nhìn thấy tất
cả. Nó không nghe thêm
bài giảng dài nào, nhưng
bắt đầu biết xếp dép
ngay ngắn, biết chào người
già, biết nhường phần bánh
nhỏ cho em. Hạt giống
tốt thường nảy mầm trong
im lặng.
Có lần người cha hỏi,
vì sao con thay đổi.
Đứa trẻ đáp, con thấy
cha cũng thay đổi. Nghe
vậy, người cha vừa mừng
vừa hổ thẹn, vì hiểu
rằng con trẻ là dòng
nước chảy qua
ruộng nhà mình.
Nếu nguồn nước trong, ruộng
được trong. Nếu nguồn nước
đục, cây lúa cũng mang
bùn. Cha mẹ là nguồn
đầu tiên của nết nhà.
Muốn con hiền, đừng chỉ
sửa miệng con, hãy sửa
lòng mình trước. Gốc có
ngay thì cành mới bớt
cong, nguồn có sạch thì
dòng mới bớt đục.
Từ đó, nhà ấy ít
tiếng quát hơn. Người cha
vẫn nghiêm, nhưng nghiêm với
bản thân trước. Người mẹ
cũng giữ lời dịu dàng,
không chê bai chồng trước
mặt con. Đứa trẻ lớn
lên trong một mái nhà
biết tự sửa.
Hàng xóm khen đứa trẻ
nên người, người cha chỉ
cúi đầu. Ông biết công
không nằm ở những trận
đòn, mà ở từng buổi
sáng tự mình làm điều
đúng. Dạy con là việc
âm thầm, không phải cuộc
khoe lời hay.
Người xưa nói, nhà có
gia phong không phải vì
treo nhiều lời răn trên
vách, mà vì người trong
nhà sống đúng với lời
răn ấy. Lời nói chỉ
mở cửa, gương sáng mới
dẫn đường cho
con bước qua.
Dạy con bằng gương sáng,
hơn nghìn lời quở trách.
Cha mẹ biết sửa mình
hôm nay, con cháu bớt
lạc đường ngày mai. Phúc
của một nhà bắt đầu
từ người lớn dám sống
đúng trước khi bắt trẻ
phải đúng. Đó là đạo
lý sâu mà người đời
càng làm cha mẹ càng
phải ghi nhớ.