1
00:00:00,000 --> 00:00:01,178
Đời người không sợ nghèo

2
00:00:01,178 --> 00:00:02,356
một bữa, chỉ sợ nghèo

3
00:00:02,356 --> 00:00:03,535
mà đánh mất nghĩa. Cổ

4
00:00:03,535 --> 00:00:04,713
nhân dạy, lúc khó còn

5
00:00:04,713 --> 00:00:05,891
giữ được lòng ngay, đến

6
00:00:05,891 --> 00:00:07,069
ngày khá giả mới không

7
00:00:07,069 --> 00:00:08,247
phải cúi mặt trước chính

8
00:00:08,247 --> 00:00:09,425
mình. Một đồng tiền sạch

9
00:00:09,425 --> 00:00:10,604
tuy nhỏ, vẫn sáng hơn

10
00:00:10,604 --> 00:00:11,782
nén bạc làm

11
00:00:11,782 --> 00:00:12,960
đục gia phong.

12
00:00:13,460 --> 00:00:14,550
Xưa có hai anh em

13
00:00:14,550 --> 00:00:15,640
cùng làm nghề chở hàng

14
00:00:15,640 --> 00:00:16,730
qua bến sông. Mùa nước

15
00:00:16,730 --> 00:00:17,820
cạn, thuyền ít khách, gạo

16
00:00:17,820 --> 00:00:18,910
trong chum vơi dần. Người

17
00:00:18,910 --> 00:00:20,000
anh nóng ruột, người em

18
00:00:20,000 --> 00:00:21,090
lặng lẽ vá lại mái

19
00:00:21,090 --> 00:00:22,180
chèo cũ.

20
00:00:22,680 --> 00:00:23,888
Một thương lái đến thuê

21
00:00:23,888 --> 00:00:25,097
họ chở hàng qua sông

22
00:00:25,097 --> 00:00:26,305
trong đêm. Ông ta trả

23
00:00:26,305 --> 00:00:27,513
tiền rất hậu, nhưng dặn

24
00:00:27,513 --> 00:00:28,722
đừng hỏi trong bao có

25
00:00:28,722 --> 00:00:29,930
gì. Người anh nghe bạc

26
00:00:29,930 --> 00:00:31,138
sáng mắt, vội nhận lời

27
00:00:31,138 --> 00:00:32,347
vì nghĩ nhà đang thiếu

28
00:00:32,347 --> 00:00:33,555
ăn. Đói bụng một ngày

29
00:00:33,555 --> 00:00:34,763
còn chịu được, nhưng ăn

30
00:00:34,763 --> 00:00:35,972
nhầm của bất nghĩa sẽ

31
00:00:35,972 --> 00:00:37,180
mang tiếng nhiều đời.

32
00:00:37,680 --> 00:00:38,862
Người em nhìn dấu niêm

33
00:00:38,862 --> 00:00:40,044
phong lạ trên bao hàng,

34
00:00:40,044 --> 00:00:41,227
lòng sinh nghi. Anh nói,

35
00:00:41,227 --> 00:00:42,409
tiền này có thể mua

36
00:00:42,409 --> 00:00:43,591
gạo cho mẹ, nhưng nếu

37
00:00:43,591 --> 00:00:44,773
là hàng gian, bữa cơm

38
00:00:44,773 --> 00:00:45,956
ấy sẽ nghẹn trong cổ.

39
00:00:45,956 --> 00:00:47,138
Người anh gắt rằng nghèo

40
00:00:47,138 --> 00:00:48,320
mà còn sĩ diện.

41
00:00:48,820 --> 00:00:49,976
Đêm xuống, sương phủ kín

42
00:00:49,976 --> 00:00:51,133
mặt sông. Khi thuyền ra

43
00:00:51,133 --> 00:00:52,289
giữa dòng, họ nghe tiếng

44
00:00:52,289 --> 00:00:53,445
lính tuần từ xa. Thương

45
00:00:53,445 --> 00:00:54,602
lái hoảng hốt thúc chèo

46
00:00:54,602 --> 00:00:55,758
nhanh, lại hứa thêm bạc

47
00:00:55,758 --> 00:00:56,915
nếu hai anh em im

48
00:00:56,915 --> 00:00:58,071
miệng. Mặt nước tối đen

49
00:00:58,071 --> 00:00:59,227
như thử lòng người, mỗi

50
00:00:59,227 --> 00:01:00,384
nhịp chèo đều nặng hơn

51
00:01:00,384 --> 00:01:01,540
bình thường.

52
00:01:02,040 --> 00:01:03,180
Người anh run tay, còn

53
00:01:03,180 --> 00:01:04,320
người em ghì mái chèo

54
00:01:04,320 --> 00:01:05,460
lại. Anh bảo, thuyền nghèo

55
00:01:05,460 --> 00:01:06,600
còn có thể cập bến,

56
00:01:06,600 --> 00:01:07,740
lòng cong thì cả đời

57
00:01:07,740 --> 00:01:08,880
trôi dạt. Rồi anh quay

58
00:01:08,880 --> 00:01:10,020
mũi thuyền về

59
00:01:10,020 --> 00:01:11,160
phía trạm tuần.

60
00:01:11,660 --> 00:01:12,807
Bao hàng bị mở ra,

61
00:01:12,807 --> 00:01:13,953
đúng là đồ trộm từ

62
00:01:13,953 --> 00:01:15,100
kho làng bên. Thương lái

63
00:01:15,100 --> 00:01:16,247
bị bắt, người anh vừa

64
00:01:16,247 --> 00:01:17,393
sợ vừa xấu hổ. Số

65
00:01:17,393 --> 00:01:18,540
bạc chưa kịp cầm đã

66
00:01:18,540 --> 00:01:19,687
như than nóng đặt trước

67
00:01:19,687 --> 00:01:20,833
mặt. Người anh nhìn xuống

68
00:01:20,833 --> 00:01:21,980
bàn tay mình, lần đầu

69
00:01:21,980 --> 00:01:23,127
thấy lòng tham cũng có

70
00:01:23,127 --> 00:01:24,273
thể làm tay bẩn dù

71
00:01:24,273 --> 00:01:25,420
chưa chạm vào gì.

72
00:01:25,920 --> 00:01:27,150
Quan tuần không thưởng nhiều,

73
00:01:27,150 --> 00:01:28,380
chỉ ghi nhận hai anh

74
00:01:28,380 --> 00:01:29,610
em không tiếp tay cho

75
00:01:29,610 --> 00:01:30,840
việc xấu. Về nhà, người

76
00:01:30,840 --> 00:01:32,070
mẹ nghe chuyện, lấy bát

77
00:01:32,070 --> 00:01:33,300
cháo loãng chia đều, rồi

78
00:01:33,300 --> 00:01:34,530
nói cháo nhạt mà lòng

79
00:01:34,530 --> 00:01:35,760
sạch thì vẫn dễ nuốt.

80
00:01:36,260 --> 00:01:37,447
Những ngày sau, nhà họ

81
00:01:37,447 --> 00:01:38,633
vẫn thiếu thốn. Người anh

82
00:01:38,633 --> 00:01:39,820
có lúc tiếc số bạc

83
00:01:39,820 --> 00:01:41,007
kia, nhưng mỗi khi đi

84
00:01:41,007 --> 00:01:42,193
qua chợ, anh không phải

85
00:01:42,193 --> 00:01:43,380
tránh ánh mắt ai. Cái

86
00:01:43,380 --> 00:01:44,567
nhẹ lòng ấy dần quý

87
00:01:44,567 --> 00:01:45,753
hơn một túi tiền đầy.

88
00:01:45,753 --> 00:01:46,940
Nghèo mà còn dám nhìn

89
00:01:46,940 --> 00:01:48,127
thẳng, ấy là của cải

90
00:01:48,127 --> 00:01:49,313
âm thầm không

91
00:01:49,313 --> 00:01:50,500
ai cướp được.

92
00:01:51,000 --> 00:01:52,111
Mùa lũ năm sau, một

93
00:01:52,111 --> 00:01:53,222
chủ kho lớn cần người

94
00:01:53,222 --> 00:01:54,333
chở gạo cứu dân. Ông

95
00:01:54,333 --> 00:01:55,444
chọn hai anh em vì

96
00:01:55,444 --> 00:01:56,556
nghe tiếng họ không tham

97
00:01:56,556 --> 00:01:57,667
bạc tối. Từ chuyến ấy,

98
00:01:57,667 --> 00:01:58,778
công việc mở ra, thuyền

99
00:01:58,778 --> 00:01:59,889
cũ được thay

100
00:01:59,889 --> 00:02:01,000
bằng thuyền mới.

101
00:02:01,500 --> 00:02:02,678
Khi có của ăn của

102
00:02:02,678 --> 00:02:03,856
để, người anh nhớ lại

103
00:02:03,856 --> 00:02:05,035
đêm sương trên sông. Anh

104
00:02:05,035 --> 00:02:06,213
hiểu, giàu sang đến từ

105
00:02:06,213 --> 00:02:07,391
đường ngay thì ngủ yên,

106
00:02:07,391 --> 00:02:08,569
còn tiền nhặt từ đường

107
00:02:08,569 --> 00:02:09,747
tối dù nhiều cũng khiến

108
00:02:09,747 --> 00:02:10,925
lòng lạnh. Anh tự nhủ,

109
00:02:10,925 --> 00:02:12,104
thuyền mới chỉ đáng quý

110
00:02:12,104 --> 00:02:13,282
khi người chèo nó không

111
00:02:13,282 --> 00:02:14,460
bán rẻ lương tâm.

112
00:02:14,960 --> 00:02:16,048
Đêm ấy thành lời dạy

113
00:02:16,048 --> 00:02:17,136
cho con cháu. Cả nhà

114
00:02:17,136 --> 00:02:18,224
nhớ rằng phải quay về

115
00:02:18,224 --> 00:02:19,312
phía lương tâm khi lòng

116
00:02:19,312 --> 00:02:20,400
người chao đảo.

117
00:02:20,900 --> 00:02:22,107
Cổ nhân nói, nghĩa là

118
00:02:22,107 --> 00:02:23,315
cây cột trong nhà. Lúc

119
00:02:23,315 --> 00:02:24,522
nghèo mà tự tay chặt

120
00:02:24,522 --> 00:02:25,729
cột, đến khi có mái

121
00:02:25,729 --> 00:02:26,936
ngói cũng khó đứng bền.

122
00:02:26,936 --> 00:02:28,144
Người biết giữ nghĩa lúc

123
00:02:28,144 --> 00:02:29,351
thiếu thốn, phúc sẽ tìm

124
00:02:29,351 --> 00:02:30,558
đường ở lại. Cột ấy

125
00:02:30,558 --> 00:02:31,765
không phô trương, nhưng thiếu

126
00:02:31,765 --> 00:02:32,973
nó thì mưa gió nhỏ

127
00:02:32,973 --> 00:02:34,180
cũng làm nhà nghiêng.

128
00:02:34,680 --> 00:02:35,840
Vì vậy, khi khó khăn

129
00:02:35,840 --> 00:02:37,000
ép lòng người nghiêng ngả,

130
00:02:37,000 --> 00:02:38,160
càng phải giữ một đường

131
00:02:38,160 --> 00:02:39,320
thẳng trong tâm. Gạo hết

132
00:02:39,320 --> 00:02:40,480
có thể vay, áo rách

133
00:02:40,480 --> 00:02:41,640
có thể vá, nhưng nghĩa

134
00:02:41,640 --> 00:02:42,800
mất rồi, giàu mấy cũng

135
00:02:42,800 --> 00:02:43,960
khó ngẩng đầu.