Ở đời, có người tưởng
dồn người khác đến bước
cuối là mình thắng. Nhưng
cổ nhân dạy, biết chừa
đường cho người, cũng là
mở đường cho chính mình
về sau.
Tại một phố chợ xưa,
có hai nhà bán vải
đối diện nhau. Nhà ông
Lâm vốn đông khách, nhà
ông Phúc mới mở nên
còn chậm. Thấy vậy, ông
Lâm sinh lòng hơn thua,
muốn ép đối thủ phải
đóng cửa.
Mỗi khi khách sang bên
kia hỏi giá, ông Lâm
liền hạ giá thật thấp
để giành về. Ông còn
nói xa gần rằng vải
nhà Phúc kém màu, cân
đo không chắc. Lời ấy
lan nhanh hơn gió qua
mái chợ.
Ông Phúc biết chuyện nhưng
không đáp trả. Ông chỉ
giữ cân ngay, lời thật,
ai mua ít cũng gói
cẩn thận. Vợ ông lo
lắng, còn ông nói, buôn
bán là kiếm cơm, không
phải đào hố chôn nhau.
Một mùa mưa lớn, kho
vải của ông Lâm bị
dột. Nửa đêm, nước chảy
xuống làm ướt nhiều cuộn
hàng. Người làm hoảng loạn,
khách đặt trước thì sáng
mai đã đến lấy, nếu
không giao kịp sẽ mất
chữ tín.
Ông Lâm chạy đi mượn
kho khô, nhưng những người
từng bị ông ép giá
đều lắc đầu. Khi đến
nhà ông Phúc, ông đứng
ngoài hiên rất lâu, vừa
lạnh vừa ngượng, không biết
nên nói sao.
Ông Phúc nhìn thấy, liền
bảo người nhà dọn một
góc kho. Ông nói, hàng
của anh còn cứu được
thì nên cứu, chợ này
thêm một nhà làm ăn
ngay thẳng cũng là thêm
phúc cho dân. Câu nói
ấy không lớn, nhưng ấm
hơn ngọn đèn dầu giữa
đêm ẩm lạnh.
Ông Lâm cúi mặt, nhớ
lại bao lời mình từng
gieo. Ông hỏi vì sao
không nhân dịp này trả
lại một vố. Ông Phúc
chỉ cười, bảo đường người
khác sập hôm nay, biết
đâu ngày mai là đường
mình phải đi qua.
Nhờ kho khô ấy, ông
Lâm giữ được đơn hàng
lớn. Nhưng điều làm ông
mất ngủ không phải tiền
lời, mà là lòng rộng
của người từng bị mình
chèn ép. Sự tử tế
ấy như chiếc gương đặt
giữa đêm mưa.
Từ đó, ông Lâm thôi
nói xấu và cũng không
hạ giá để phá người.
Khi khách hỏi, ông khen
nhà Phúc giữ cân cẩn
thận. Hai nhà cạnh tranh
bằng chất vải và chữ
tín, phố chợ vì thế
yên hơn.
Một năm sau, ông Lâm
bệnh nặng, con trai còn
vụng việc buôn bán. Chính
ông Phúc sang chỉ cách
ghi sổ, cách giữ khách
quen. Lúc ấy, ông Lâm
mới hiểu đường mình còn
đi được là nhờ từng
được người khác chừa lối.
Ân tình ấy khiến ông
dạy con rằng cạnh tranh
không được quên
đạo làm người.
Người trong chợ kể chuyện
ấy cho con cháu nghe.
Họ nói, hơn thua một
lúc có thể thắng tiếng,
nhưng chừa cho nhau một
lối lui mới giữ được
tình người. Lối lui ấy
đôi khi trở
thành lối sống.
Cổ nhân nói, cây mọc
quá sát nhau thì cùng
thiếu nắng. Người biết nhường
một khoảng trời cho người
khác, gốc mình cũng nhận
thêm ánh sáng. Phúc không
ở sự dồn ép, mà
ở lòng biết để người
khác còn đứng dậy. Khoảng
trời ấy không mất đi,
nó quay lại thành bóng
mát cho cả hai bên.
Vì vậy, khi có thể
thắng người bằng một đòn
cuối, hãy nghĩ thêm một
bước. Hôm nay ta chừa
đường cho người, ngày mai
khi đời mình gặp ngõ
hẹp, có thể chính con
đường ấy dẫn ta ra
ánh sáng.