1
00:00:00,000 --> 00:00:00,920
Đường đời dài hơn một

2
00:00:00,920 --> 00:00:02,200
phiên chợ, phúc họa cũng

3
00:00:02,200 --> 00:00:03,480
không tính trong một buổi

4
00:00:03,480 --> 00:00:05,360
sáng chiều. Cổ nhân dạy,

5
00:00:05,360 --> 00:00:06,240
đừng vì chút lợi trước

6
00:00:06,240 --> 00:00:07,200
mắt mà đánh mất đường

7
00:00:07,200 --> 00:00:08,800
dài phía sau. Xưa có

8
00:00:08,800 --> 00:00:09,600
một người bán dầu tên

9
00:00:09,600 --> 00:00:11,100
Hòa, gánh hàng đi qua

10
00:00:11,100 --> 00:00:13,000
ba làng mỗi ngày. Dầu

11
00:00:13,000 --> 00:00:14,280
của ông thơm, cân của

12
00:00:14,280 --> 00:00:15,780
ông đúng, nên khách quen

13
00:00:15,780 --> 00:00:16,840
tuy không đông ào ạt

14
00:00:16,840 --> 00:00:17,680
nhưng bền như dòng nước

15
00:00:17,680 --> 00:00:19,660
nhỏ. Một mùa mất mùa,

16
00:00:19,740 --> 00:00:21,240
giá dầu tăng cao. Có

17
00:00:21,240 --> 00:00:21,960
người bạn xúi ông pha

18
00:00:21,960 --> 00:00:23,040
thêm dầu rẻ vào chum,

19
00:00:23,040 --> 00:00:24,120
bảo rằng khách không nhận

20
00:00:24,120 --> 00:00:25,440
ra đâu. Chỉ một tháng

21
00:00:25,440 --> 00:00:26,740
thôi, tiền lời có thể

22
00:00:26,740 --> 00:00:28,060
đủ sửa lại mái nhà

23
00:00:28,060 --> 00:00:29,580
dột. Ông Hòa nhìn mái

24
00:00:29,580 --> 00:00:31,000
tranh thủng trên đầu, lòng

25
00:00:31,000 --> 00:00:32,760
cũng dao động. Vợ bệnh,

26
00:00:33,000 --> 00:00:34,380
con nhỏ, nợ gạo còn

27
00:00:34,380 --> 00:00:35,580
ghi ở quán đầu làng.

28
00:00:35,680 --> 00:00:36,380
Cái lợi trước mắt hiện

29
00:00:36,380 --> 00:00:37,320
ra rõ ràng như nắm

30
00:00:37,320 --> 00:00:38,180
bạc đặt ngay trong tay.

31
00:00:38,840 --> 00:00:39,840
Đêm ấy, ông pha thử

32
00:00:39,840 --> 00:00:41,100
một chum nhỏ. Dầu vẫn

33
00:00:41,100 --> 00:00:42,440
vàng, mùi vẫn gần giống

34
00:00:42,440 --> 00:00:44,100
cũ. Sáng hôm sau, ông

35
00:00:44,100 --> 00:00:45,280
gánh đi bán, tự nhủ

36
00:00:45,280 --> 00:00:46,800
chỉ lần này thôi, qua

37
00:00:46,800 --> 00:00:47,620
cơn khó sẽ lại làm

38
00:00:47,620 --> 00:00:49,140
ăn ngay thẳng. Chính chữ

39
00:00:49,140 --> 00:00:50,420
lần này ấy thường là

40
00:00:50,420 --> 00:00:51,280
chiếc móc đầu tiên kéo

41
00:00:51,280 --> 00:00:52,160
người ta rời khỏi đường

42
00:00:52,160 --> 00:00:53,680
ngay. Nhưng lời tự nhủ

43
00:00:53,680 --> 00:00:54,580
thường yếu hơn lòng tham.

44
00:00:55,240 --> 00:00:56,400
Một lần trót lọt kéo

45
00:00:56,400 --> 00:00:57,900
theo lần sau. Chum dầu

46
00:00:57,900 --> 00:00:59,160
ngày càng nhẹ chất, còn

47
00:00:59,160 --> 00:01:00,020
túi tiền ông ngày càng

48
00:01:00,020 --> 00:01:01,640
nặng. Ông tưởng mình khôn

49
00:01:01,640 --> 00:01:02,820
hơn khách, mà không biết

50
00:01:02,820 --> 00:01:03,820
đang bán rẻ tên mình.

51
00:01:04,360 --> 00:01:05,140
Một bà cụ mua dầu

52
00:01:05,140 --> 00:01:06,300
về thắp đèn cúng tổ.

53
00:01:06,600 --> 00:01:08,000
Đèn cháy khói đen, làm

54
00:01:08,000 --> 00:01:09,120
ám cả bàn thờ. Bà

55
00:01:09,120 --> 00:01:10,240
cụ không mắng, chỉ mang

56
00:01:10,240 --> 00:01:11,220
bát dầu còn lại đến

57
00:01:11,220 --> 00:01:12,420
đặt trước mặt ông Hòa

58
00:01:12,540 --> 00:01:13,620
và hỏi, lòng người cũng

59
00:01:13,620 --> 00:01:14,840
pha được vậy sao. Bát

60
00:01:14,840 --> 00:01:16,100
dầu nhỏ mà soi ra

61
00:01:16,100 --> 00:01:17,400
cả một đời buôn bán,

62
00:01:17,700 --> 00:01:18,580
làm ông thấy xấu hổ

63
00:01:18,580 --> 00:01:20,000
hơn bị mắng giữa chợ.

64
00:01:20,260 --> 00:01:21,280
Câu hỏi ấy khiến ông

65
00:01:21,280 --> 00:01:22,720
lạnh sống lưng. Ông nhìn

66
00:01:22,720 --> 00:01:23,880
bát dầu đục, nhớ cha

67
00:01:23,880 --> 00:01:24,960
mình từng dạy rằng người

68
00:01:24,960 --> 00:01:25,740
buôn bán có thể lãi

69
00:01:25,740 --> 00:01:27,040
ít, nhưng không được để

70
00:01:27,040 --> 00:01:28,280
cân lòng bị lệch. Ông

71
00:01:28,280 --> 00:01:29,240
cúi đầu không nói được

72
00:01:29,240 --> 00:01:30,900
lời nào. Từ hôm đó,

73
00:01:31,060 --> 00:01:32,300
khách thưa dần. Không ai

74
00:01:32,300 --> 00:01:33,400
la lớn, nhưng người ta

75
00:01:33,400 --> 00:01:34,200
lặng lẽ đi sang gánh

76
00:01:34,200 --> 00:01:35,720
dầu khác. Tiền lời cũ

77
00:01:35,720 --> 00:01:36,740
chưa kịp làm ấm nhà,

78
00:01:36,980 --> 00:01:37,860
tiếng xấu đã như khói

79
00:01:37,860 --> 00:01:39,160
đen bám lên từng cột

80
00:01:39,160 --> 00:01:40,640
gỗ. Ông Hòa đem số

81
00:01:40,640 --> 00:01:41,980
dầu pha đổ bỏ, rồi

82
00:01:41,980 --> 00:01:43,040
đến từng nhà xin lỗi

83
00:01:43,040 --> 00:01:44,100
và trả lại phần tiền

84
00:01:44,100 --> 00:01:45,860
đã lấy hơn. Có người

85
00:01:45,860 --> 00:01:47,000
nhận, có người không nhìn

86
00:01:47,000 --> 00:01:48,420
mặt. Ông hiểu lòng tin

87
00:01:48,420 --> 00:01:49,300
mất đi không thể mua

88
00:01:49,300 --> 00:01:50,860
lại trong một buổi. Nhiều

89
00:01:50,860 --> 00:01:52,140
tháng sau, ông trở lại

90
00:01:52,140 --> 00:01:53,020
với dầu sạch và cân

91
00:01:53,020 --> 00:01:54,420
đúng. Ban đầu chỉ vài

92
00:01:54,420 --> 00:01:55,580
người thương tình mua thử.

93
00:01:55,840 --> 00:01:57,000
Ông không dám vội, mỗi

94
00:01:57,000 --> 00:01:58,120
ngày giữ đúng một chút,

95
00:01:58,280 --> 00:01:59,060
như người vá lại tấm

96
00:01:59,060 --> 00:02:00,200
áo rách bằng từng mũi

97
00:02:00,200 --> 00:02:01,640
kim nhỏ. Một năm trôi

98
00:02:01,640 --> 00:02:03,060
qua, khách quen dần trở

99
00:02:03,060 --> 00:02:04,520
lại. Mái nhà vẫn chưa

100
00:02:04,520 --> 00:02:05,680
sửa lớn, nhưng trong nhà

101
00:02:05,680 --> 00:02:06,560
đã bớt tiếng thở dài.

102
00:02:06,960 --> 00:02:07,940
Ông Hòa dạy con rằng

103
00:02:07,940 --> 00:02:09,000
tiền lời nhanh có thể

104
00:02:09,000 --> 00:02:10,160
làm mắt sáng, nhưng cũng

105
00:02:10,160 --> 00:02:11,120
có thể làm lòng tối.

106
00:02:11,660 --> 00:02:12,860
Cổ nhân nói, đường dài

107
00:02:12,860 --> 00:02:14,120
không sợ bước chậm, chỉ

108
00:02:14,120 --> 00:02:15,320
sợ bước sai. Người tham

109
00:02:15,320 --> 00:02:16,300
lợi gần thường tự phá

110
00:02:16,300 --> 00:02:17,680
cây cầu của mình. Cầu

111
00:02:17,680 --> 00:02:18,820
ấy gãy rồi, tiền nhiều

112
00:02:18,820 --> 00:02:20,520
cũng khó qua sông. Giữ

113
00:02:20,520 --> 00:02:21,700
được cây cầu ấy, người

114
00:02:21,700 --> 00:02:22,620
nghèo vẫn còn đường đi

115
00:02:22,620 --> 00:02:23,940
qua ngày khó. Giữ được

116
00:02:23,940 --> 00:02:25,520
cây cầu ấy, người nghèo

117
00:02:25,520 --> 00:02:26,480
vẫn còn đường đi qua

118
00:02:26,480 --> 00:02:28,440
ngày khó. Vì vậy, khi

119
00:02:28,440 --> 00:02:29,320
trước mắt có món lợi

120
00:02:29,320 --> 00:02:30,740
dễ dàng, hãy nhìn xa

121
00:02:30,740 --> 00:02:32,000
thêm một đoạn. Chút lời

122
00:02:32,000 --> 00:02:33,060
hôm nay nếu làm hỏng

123
00:02:33,060 --> 00:02:34,300
chữ tín ngày mai, thì

124
00:02:34,300 --> 00:02:35,420
không phải lãi, mà là

125
00:02:35,420 --> 00:02:36,340
món nợ âm thầm đòi

126
00:02:36,340 --> 00:02:36,690
cả đời.