Cổ nhân dạy, trong nhà
không sợ thiếu một mâm
cơm ngon, chỉ sợ thừa
một lời cay nghiệt. Nhẫn
được một lời đúng lúc,
đôi khi giữ lại được
cả mái nhà yên ổn.
Ngày xưa, ở một làng
nhỏ bên bến sông, có
gia đình ông Khang sống
cùng con trai, con dâu
và người mẹ già. Nhà
không giàu, nhưng trước kia
tiếng cười vẫn ấm như
bếp lửa chiều. Từ khi
mùa màng thất bát, tiền
gạo thiếu dần, lời nói
trong nhà cũng trở nên
sắc hơn. Con dâu mệt
vì việc bếp núc, con
trai lo nợ ngoài đồng,
còn bà mẹ già hay
trách móc vì thấy mình
vô dụng. Một buổi tối,
chỉ vì nồi canh hơi
mặn, bà cụ buông lời
chê trước mâm cơm. Con
dâu đỏ mặt, định đáp
lại ngay. Câu trả lời
đã lên tới môi, nóng
như than vừa gắp khỏi
bếp. Ông Khang nhìn thấy,
liền đặt đũa xuống rất
khẽ. Ông nói, canh mặn
thì thêm nước, lời mặn
thốt ra rồi khó pha
nhạt. Cả mâm cơm im
lặng, còn người con dâu
cúi mặt nuốt lời vào
trong. Lời ấy đơn sơ,
nhưng như gáo nước mát
đổ xuống đám than đang
đỏ. Đêm ấy, nàng ngồi
sau hiên khóc. Nàng nghĩ
mình nhẫn nhịn mãi thì
ai hiểu nỗi vất vả
của mình. Ông Khang đi
qua, không bênh ai, chỉ
bảo rằng nhẫn không phải
chịu thua, mà là chặn
ngọn lửa trước khi cháy
mái nhà. Sáng hôm sau,
bà cụ dậy sớm, thấy
nồi cháo đã đặt sẵn
bên bếp. Bà nhớ lại
lời mình tối qua, lòng
chùng xuống. Khi con dâu
bước vào, bà chỉ nói
nhỏ, hôm qua mẹ lỡ
lời, con đừng để bụng.
Người già cũng có lúc
cô độc, nên lời chê
nhiều khi chỉ là tiếng
buồn đi lạc. Một câu
xin lỗi vụng về mà
làm căn bếp sáng hẳn.
Con dâu không còn thấy
mình bị xem nhẹ. Nàng
cũng thưa rằng mình còn
nóng tính, mong mẹ nhắc
nhẹ hơn. Hai người nói
chuyện bằng giọng thấp, mà
trong nhà lại nghe ấm.
Người con trai đứng ngoài
sân nghe được, trong lòng
nhẹ đi. Anh hiểu rằng
nếu tối qua vợ đáp
trả một lời, mẹ thêm
một lời, thì căn nhà
nhỏ có thể biến thành
nơi ai cũng muốn bỏ
đi. Từ đó, mỗi khi
trong nhà có chuyện trái
ý, ông Khang thường nhắc,
bớt một câu hơn thua
là thêm một ngày bình
yên. Không phải ai cũng
đúng, nhưng ai cũng cần
một đường lui để sửa
mình. Mùa sau, lúa tốt
hơn, nợ cũng vơi dần.
Nhưng điều quý nhất không
phải thóc đầy chum, mà
là bữa cơm không còn
ai sợ nghe lời châm
chích. Bà cụ biết khen,
con dâu biết chậm lời,
con trai biết đứng giữa
bằng lòng hiếu thuận. Hàng
xóm thấy nhà ấy êm
lại thì hỏi bí quyết.
Ông Khang cười, nói rằng
nhà yên không nhờ người
giỏi cãi, mà nhờ có
người biết dừng trước một
câu làm đau lòng nhau.
Cổ nhân nói, lời nói
là gió mà cũng là
dao. Gió mát thì người
muốn gần, dao sắc thì
máu tình thân khó lành.
Người biết nhẫn một lời
không mất phần hơn, chỉ
giữ phần phúc lại cho
nhà. Giữ được một lời,
chính là giữ được một
góc trời bình an. Vì
vậy, khi nóng giận dâng
lên, hãy chậm lại một
hơi thở. Một lời chưa
nói ra còn nằm trong
tay mình. Một lời đã
phóng đi, có khi cả
đời cũng không kéo về