Cổ nhân dạy, trong nhà
không sợ thiếu một mâm
cơm ngon, chỉ sợ thừa
một lời cay nghiệt. Nhẫn
được một lời đúng lúc,
đôi khi giữ lại được
cả mái nhà yên ổn.
Ngày xưa, ở một làng
nhỏ bên bến sông, có
gia đình ông Khang sống
cùng con trai, con dâu
và người mẹ già. Nhà
không giàu, nhưng trước kia
tiếng cười vẫn ấm như
bếp lửa chiều.
Từ khi mùa màng thất
bát, tiền gạo thiếu dần,
lời nói trong nhà cũng
trở nên sắc hơn. Con
dâu mệt vì việc bếp
núc, con trai lo nợ
ngoài đồng, còn bà mẹ
già hay trách móc vì
thấy mình vô dụng.
Một buổi tối, chỉ vì
nồi canh hơi mặn, bà
cụ buông lời chê trước
mâm cơm. Con dâu đỏ
mặt, định đáp lại ngay.
Câu trả lời đã lên
tới môi, nóng như than
vừa gắp khỏi bếp.
Ông Khang nhìn thấy, liền
đặt đũa xuống rất khẽ.
Ông nói, canh mặn thì
thêm nước, lời mặn thốt
ra rồi khó pha nhạt.
Cả mâm cơm im lặng,
còn người con dâu cúi
mặt nuốt lời vào trong.
Lời ấy đơn sơ, nhưng
như gáo nước mát đổ
xuống đám than đang đỏ.
Đêm ấy, nàng ngồi sau
hiên khóc. Nàng nghĩ mình
nhẫn nhịn mãi thì ai
hiểu nỗi vất vả của
mình. Ông Khang đi qua,
không bênh ai, chỉ bảo
rằng nhẫn không phải chịu
thua, mà là chặn ngọn
lửa trước khi
cháy mái nhà.
Sáng hôm sau, bà cụ
dậy sớm, thấy nồi cháo
đã đặt sẵn bên bếp.
Bà nhớ lại lời mình
tối qua, lòng chùng xuống.
Khi con dâu bước vào,
bà chỉ nói nhỏ, hôm
qua mẹ lỡ lời, con
đừng để bụng. Người già
cũng có lúc cô độc,
nên lời chê nhiều khi
chỉ là tiếng
buồn đi lạc.
Một câu xin lỗi vụng
về mà làm căn bếp
sáng hẳn. Con dâu không
còn thấy mình bị xem
nhẹ. Nàng cũng thưa rằng
mình còn nóng tính, mong
mẹ nhắc nhẹ hơn. Hai
người nói chuyện bằng giọng
thấp, mà trong nhà lại
nghe ấm.
Người con trai đứng ngoài
sân nghe được, trong lòng
nhẹ đi. Anh hiểu rằng
nếu tối qua vợ đáp
trả một lời, mẹ thêm
một lời, thì căn nhà
nhỏ có thể biến thành
nơi ai cũng
muốn bỏ đi.
Từ đó, mỗi khi trong
nhà có chuyện trái ý,
ông Khang thường nhắc, bớt
một câu hơn thua là
thêm một ngày bình yên.
Không phải ai cũng đúng,
nhưng ai cũng cần một
đường lui để sửa mình.
Mùa sau, lúa tốt hơn,
nợ cũng vơi dần. Nhưng
điều quý nhất không phải
thóc đầy chum, mà là
bữa cơm không còn ai
sợ nghe lời châm chích.
Bà cụ biết khen, con
dâu biết chậm lời, con
trai biết đứng giữa bằng
lòng hiếu thuận.
Hàng xóm thấy nhà ấy
êm lại thì hỏi bí
quyết. Ông Khang cười, nói
rằng nhà yên không nhờ
người giỏi cãi, mà nhờ
có người biết dừng trước
một câu làm
đau lòng nhau.
Cổ nhân nói, lời nói
là gió mà cũng là
dao. Gió mát thì người
muốn gần, dao sắc thì
máu tình thân khó lành.
Người biết nhẫn một lời
không mất phần hơn, chỉ
giữ phần phúc lại cho
nhà. Giữ được một lời,
chính là giữ được một
góc trời bình an.
Vì vậy, khi nóng giận
dâng lên, hãy chậm lại
một hơi thở. Một lời
chưa nói ra còn nằm
trong tay mình. Một lời
đã phóng đi, có khi
cả đời cũng không kéo
về được.