Cổ nhân dạy, bữa cơm
nghèo mà biết chừa một
phần cho người khó, lòng
nhà ấy chưa bao giờ
cạn. Của ăn có thể
vơi, nhưng nghĩa tình biết
chia sẽ âm thầm gọi
phúc trở về. Trong một
xóm ven sông, có gia
đình làm ruộng quanh năm
thiếu thốn. Mùa nước lên,
thóc trong chum chẳng đầy,
nhưng người mẹ vẫn dặn
con: ăn vừa đủ, để
cửa còn có phần cho
khách đói. Người con trai
trẻ nghe vậy thì chau
mày. Nó nghĩ nhà mình
còn chưa no, sao phải
lo bụng người khác. Người
mẹ không trách, chỉ múc
nửa bát cháo nóng đặt
cạnh bếp. Chiều ấy, một
ông lão áo ướt ghé
qua xin trú mưa. Chàng
trai định khép cửa, nhưng
mẹ bước ra mời vào,
đưa bát cháo đã chừa
sẵn, như trao một chút
hơi ấm giữa trời lạnh.
Ông lão ăn xong chỉ
cúi đầu cảm tạ rồi
đi. Trong mắt chàng trai,
đó là một bát cháo
mất đi. Trong mắt người
mẹ, đó là một hạt
giống được gieo vào đất
người. Vài tháng sau, cha
chàng trai bệnh nặng, cần
thuốc gấp. Đường chợ xa,
trời lại tối. Khi cả
nhà rối bời, chính ông
lão hôm ấy dẫn một
thầy thuốc đi ngang qua
xóm. Thầy thuốc cứu kịp
người cha. Chàng trai lúc
ấy mới hiểu, phần cháo
mẹ cho đi không mất.
Nó chỉ đi một vòng
qua lòng người, rồi trở
về thành con đường cứu
mạng. Người xưa nói, người
tính bằng đấu gạo, trời
nhìn bằng tấm lòng. Nếu
mỗi miếng ăn đều bị
lòng ích kỷ khóa lại,
nhà có đầy kho cũng
khó giữ được hơi ấm.
Bởi kho lúa có khóa
vẫn có ngày mục, còn
lòng rộng thì qua nhiều
đời vẫn sinh thêm lối
sống. Chia sẻ không phải
phô trương giàu có. Có
khi chỉ là bát nước
mưa, nửa củ khoai, một
chỗ ngồi dưới mái hiên.
Cái quý nằm ở lòng
không nỡ quay lưng trước
cảnh khốn cùng. Đừng coi
nhẹ điều nhỏ, vì người
đang rét chỉ cần một
than hồng cũng đủ qua
đêm. Người biết chừa phần
cho người khác thường cũng
biết chừa đường cho mình.
Hôm nay ta giúp người
qua cơn đói, ngày mai
khi ta gặp gió ngược,
đời sẽ có bàn tay
đưa ra. Phúc không đến
ồn ào, nó thường mượn
bước chân người từng được
ta đối đãi tử tế.
Nhưng nếu giúp người rồi
kể công khắp xóm, phúc
liền mỏng đi. Việc thiện
giống hương trầm, càng lặng
càng thơm. Cho đi mà
lòng còn đòi trả, ấy
chỉ là đổi chác trong
áo nghĩa nhân. Cho mà
quên, lòng nhẹ; cho mà
nhớ mãi, lòng nặng như
mang nợ chính việc thiện
của mình. Từ hôm ấy,
chàng trai luôn để trên
bàn một phần cơm nhỏ.
Không phải nhà đã dư,
mà vì anh hiểu cái
nghèo đáng sợ nhất không
nằm trong chum gạo, mà
nằm trong lòng đóng kín.
Anh dạy con rằng bát
cơm ấy là lời nhắc,
trước khi no bụng phải
biết giữ cho tim mình
còn mềm. Năm tháng qua,
người từng được giúp lại
giúp người khác. Một bát
cháo thành nhiều bếp lửa.
Một lòng tốt âm thầm
thành nếp nhà, khiến con
cháu lớn lên biết thương
người trước khi tính phần
mình. Xóm nhỏ nhờ vậy
bớt lạnh, vì mỗi nhà
đều hiểu một chút nhường
nhịn có thể cứu một
đời người. Bởi vậy, đừng
đợi giàu mới làm điều
tử tế. Giữ một phần
cơm cho người khó, chính
là giữ một phần phúc
cho nhà mình. Của chia
ra có thể vơi, nhưng
nghĩa giữ lại sẽ đầy.
Người có phúc không phải
người giữ chặt mọi thứ,
mà là người biết để
nghĩa tình đi
trước miếng ăn.