Cổ nhân dạy, bữa cơm
nghèo mà biết chừa một
phần cho người khó, lòng
nhà ấy chưa bao giờ
cạn. Của ăn có thể
vơi, nhưng nghĩa tình biết
chia sẽ âm thầm gọi
phúc trở về.
Trong một xóm ven sông,
có gia đình làm ruộng
quanh năm thiếu thốn. Mùa
nước lên, thóc trong chum
chẳng đầy, nhưng người mẹ
vẫn dặn con: ăn vừa
đủ, để cửa còn có
phần cho khách đói.
Người con trai trẻ nghe
vậy thì chau mày. Nó
nghĩ nhà mình còn chưa
no, sao phải lo bụng
người khác. Người mẹ không
trách, chỉ múc nửa bát
cháo nóng đặt cạnh bếp.
Chiều ấy, một ông lão
áo ướt ghé qua xin
trú mưa. Chàng trai định
khép cửa, nhưng mẹ bước
ra mời vào, đưa bát
cháo đã chừa sẵn, như
trao một chút hơi ấm
giữa trời lạnh.
Ông lão ăn xong chỉ
cúi đầu cảm tạ rồi
đi. Trong mắt chàng trai,
đó là một bát cháo
mất đi. Trong mắt người
mẹ, đó là một hạt
giống được gieo
vào đất người.
Vài tháng sau, cha chàng
trai bệnh nặng, cần thuốc
gấp. Đường chợ xa, trời
lại tối. Khi cả nhà
rối bời, chính ông lão
hôm ấy dẫn một thầy
thuốc đi ngang qua xóm.
Thầy thuốc cứu kịp người
cha. Chàng trai lúc ấy
mới hiểu, phần cháo mẹ
cho đi không mất. Nó
chỉ đi một vòng qua
lòng người, rồi trở về
thành con đường cứu mạng.
Người xưa nói, người tính
bằng đấu gạo, trời nhìn
bằng tấm lòng. Nếu mỗi
miếng ăn đều bị lòng
ích kỷ khóa lại, nhà
có đầy kho cũng khó
giữ được hơi ấm. Bởi
kho lúa có khóa vẫn
có ngày mục, còn lòng
rộng thì qua nhiều đời
vẫn sinh thêm lối sống.
Chia sẻ không phải phô
trương giàu có. Có khi
chỉ là bát nước mưa,
nửa củ khoai, một chỗ
ngồi dưới mái hiên. Cái
quý nằm ở lòng không
nỡ quay lưng trước cảnh
khốn cùng. Đừng coi nhẹ
điều nhỏ, vì người đang
rét chỉ cần một than
hồng cũng đủ qua đêm.
Người biết chừa phần cho
người khác thường cũng biết
chừa đường cho mình. Hôm
nay ta giúp người qua
cơn đói, ngày mai khi
ta gặp gió ngược, đời
sẽ có bàn tay đưa
ra. Phúc không đến ồn
ào, nó thường mượn bước
chân người từng được ta
đối đãi tử tế.
Nhưng nếu giúp người rồi
kể công khắp xóm, phúc
liền mỏng đi. Việc thiện
giống hương trầm, càng lặng
càng thơm. Cho đi mà
lòng còn đòi trả, ấy
chỉ là đổi chác trong
áo nghĩa nhân. Cho mà
quên, lòng nhẹ; cho mà
nhớ mãi, lòng nặng như
mang nợ chính việc thiện
của mình.
Từ hôm ấy, chàng trai
luôn để trên bàn một
phần cơm nhỏ. Không phải
nhà đã dư, mà vì
anh hiểu cái nghèo đáng
sợ nhất không nằm trong
chum gạo, mà nằm trong
lòng đóng kín. Anh dạy
con rằng bát cơm ấy
là lời nhắc, trước khi
no bụng phải biết giữ
cho tim mình còn mềm.
Năm tháng qua, người từng
được giúp lại giúp người
khác. Một bát cháo thành
nhiều bếp lửa. Một lòng
tốt âm thầm thành nếp
nhà, khiến con cháu lớn
lên biết thương người trước
khi tính phần mình. Xóm
nhỏ nhờ vậy bớt lạnh,
vì mỗi nhà đều hiểu
một chút nhường nhịn có
thể cứu một đời người.
Bởi vậy, đừng đợi giàu
mới làm điều tử tế.
Giữ một phần cơm cho
người khó, chính là giữ
một phần phúc cho nhà
mình. Của chia ra có
thể vơi, nhưng nghĩa giữ
lại sẽ đầy. Người có
phúc không phải người giữ
chặt mọi thứ, mà là
người biết để nghĩa tình
đi trước miếng ăn.