Cổ nhân dạy, trong lúc
nóng giận mà giữ được
miệng, ấy là giữ lại
phúc khí cho cả một
nhà. Lửa trong lòng bốc
lên thì dễ, nhưng lời
đã buông ra, dù hối
cũng khó nhặt lại như
tro bay trước gió. Ở
một làng ven sông, có
người thợ mộc tính ngay
thẳng nhưng lời nói sắc
như dao. Mỗi khi bực,
ông mắng vợ con trước
sân, khiến hàng xóm im
lặng, còn người trong nhà
cúi đầu như gặp mưa
lạnh. Ban đầu ông nghĩ
mình chỉ nói thật. Nhưng
nói thật mà thiếu lòng
thương, cũng như chén thuốc
tốt pha thêm cát, uống
vào không chữa bệnh mà
còn làm đau cổ họng
người nghe. Người nghe không
nhớ ý ngay, chỉ nhớ
cái đau bị khinh trước
mặt. Một hôm, đứa con
trai làm gãy chiếc thước
gỗ của cha. Cơn giận
vừa nổi, ông quát một
câu nặng nề, bảo con
chỉ biết phá, sau này
khó nên người. Đứa trẻ
đứng chết lặng bên hiên.
Từ hôm ấy, đứa trẻ
ít nói hẳn. Nó vẫn
làm việc, vẫn chào cha,
nhưng ánh mắt không còn
chạy tới như trước. Người
vợ khuyên nhỏ, ông chỉ
gạt đi, nói trẻ con
mau quên. Khoảng cách ấy
không ồn ào, nhưng mỗi
ngày lại xa thêm một
chút. Mùa đông năm đó,
một bậc lão nho ghé
qua đặt đóng chiếc rương.
Thấy trong nhà cơm nóng
mà lòng người lạnh, cụ
không hỏi chuyện tiền công,
chỉ chỉ vào cây đinh
cong trên vách. Cụ từng
thấy nhiều nhà mất phúc
không vì thiếu gạo, mà
vì thiếu lời lành. Cụ
nói, đinh đóng lệch còn
có thể nhổ ra, nhưng
vết trên gỗ thì vẫn
còn. Lời giận cũng vậy,
xin lỗi có thể kéo
lời về, song dấu hằn
trong lòng người thân không
dễ phẳng lại. Người thợ
mộc nghe xong mới lặng.
Đêm ấy, ông ra sân,
nhìn từng tấm ván mình
bào nhẵn, rồi nhớ đến
những câu mình đã ném
vào nhà như đá ném
xuống giếng sâu. Ông hiểu
tay mình khéo với gỗ,
nhưng lại vụng với những
người thương mình nhất. Sáng
sau, con trai làm đổ
chậu nước. Cơn giận lại
dâng lên, nhưng ông cắn
môi, nhặt khăn lau trước,
rồi chỉ nói, lần sau
đặt chậu sát tường, nước
đổ còn múc lại được.
Đứa trẻ ngẩng đầu, như
cây non gặp nắng sau
nhiều ngày âm u. Người
vợ trong bếp quay đi
lau mắt. Hóa ra một
lời nhẹ không làm mất
uy, mà còn làm cửa
nhà bớt lạnh. Từ đó,
mỗi khi giận, ông đặt
chiếc thước gãy lên bàn
để tự nhắc mình. Muốn
sửa gỗ phải nhìn thớ
gỗ, muốn sửa người phải
giữ được lòng người trước
đã. Chiếc thước không để
trách con, mà để đo
lại cái nóng trong lòng
mình. Dân làng dần thấy
nhà ấy yên hơn. Tiếng
cưa vẫn vang, khói bếp
vẫn bay, nhưng không còn
những câu làm người nghe
đỏ mặt. Phúc khí không
phải vật lạ, nó ở
trong hòa khí hằng ngày.
Người đời thường sợ mất
tiền, mất ruộng, mất thể
diện, mà ít sợ mất
một tấm lòng. Nhưng có
khi chỉ một câu lúc
giận đã làm hao hết
điều nhiều năm vun đắp.
Tiền mất còn kiếm lại,
ruộng hẹp còn khai thêm,
lòng người nứt rồi vá
rất lâu. Vậy nên, khi
lửa giận lên tới cổ,
hãy khép miệng trước khi
mở lời. Giữ được một
câu nặng, là giữ được
một người thân; giữ được
hòa khí trong nhà, phúc
sẽ không rời khỏi cửa.