Cổ nhân dạy, người biết
giữ phần mình thì lòng
dễ yên, người cứ nhìn
ánh sáng nhà khác thì
bếp nhà mình cũng hóa
tối. Phúc không ở chỗ
hơn người, mà ở chỗ
biết đủ với điều ngay
chính mình có. Ở xóm
ven đê có người thợ
gốm tên An. Lò nhà
anh nhỏ, đất sét không
nhiều, mỗi tháng chỉ nung
được vài mẻ bát thô.
Tuy vậy, bát của anh
bền, men mộc, người nghèo
rất chuộng. Gần đó có
một lò lớn của nhà
phú hộ. Đêm nào lửa
cũng đỏ rực, xe chở
hàng ra vào không dứt.
Vợ An nhìn sang, thở
dài, bảo nhà người ta
sáng như hội, còn nhà
mình chỉ le lói. An
nghe mà lòng dao động.
Anh bắt đầu nung nhiều
hơn sức lò, pha đất
non để kịp hàng, mượn
thêm tiền mua màu men
bóng. Bát ra lò đẹp
hơn trước, nhưng gõ nhẹ
đã nghe tiếng rỗng. Khách
mua ban đầu khen bát
sáng mắt. Nhưng qua vài
tuần, bát nứt khi gặp
nước nóng, men bong ở
miệng chén. Người nghèo đem
trả, nét buồn trên mặt
còn nặng hơn lời trách.
Đêm ấy, An ngồi trước
lò lạnh. Người cha già
của anh nhặt một chiếc
bát cũ lên, nói, bát
thô mà giữ được cơm
nóng còn hơn bát bóng
chỉ để nhìn. Người cũng
vậy, mất thật thì đẹp
mấy cũng rỗng. Lời cha
không lớn tiếng, nhưng như
tiếng gõ nhẹ vào chiếc
bát nứt trong lòng anh.
Ông chỉ sang ánh lửa
nhà phú hộ rồi nói,
đèn nhà người sáng không
làm bếp nhà mình ấm.
Nếu cứ mải chạy theo
ánh sáng ngoài sân, con
sẽ quên thêm củi vào
lò của chính mình. An
thức trắng, đem những chiếc
bát lỗi xếp riêng, rồi
sáng sau tự mình đi
từng nhà đổi lại bát
mới. Có người mắng, có
người lắc đầu, anh đều
cúi xuống nhận lỗi. Mỗi
bước đi là một lần
anh trả lại ánh sáng
giả đã lỡ mượn từ
lòng tham. Từ hôm đó,
anh giảm mẻ nung, chọn
đất kỹ, giữ men mộc
như trước. Lò nhỏ lại
cháy chậm rãi. Ánh lửa
không cao, nhưng đều và
chắc, giống một người đã
tìm lại nhịp thở của
mình. Vợ anh ban đầu
còn ngại với xóm giềng.
Nhưng khi thấy khách cũ
quay lại, bà hiểu rằng
phần mình tuy nhỏ nhưng
sạch, còn hơn vay mượn
vẻ lớn để rồi đánh
mất lòng tin. Bà nhận
ra căn nhà nhỏ không
tối vì thiếu lửa, mà
từng tối vì hai người
quên nhìn vào lò mình.
Một năm sau, lò lớn
gặp chuyện vì hàng bóng
đẹp mà dễ vỡ. Người
mua dần tìm về lò
nhỏ. An không vui mừng
trên lỗi người khác, chỉ
lặng lẽ đặt thêm củi,
giữ lửa vừa đủ. Đời
người cũng như lò gốm.
Thấy nhà khác giàu, chức
khác cao, tiếng khác vang,
ta dễ quên đất sét
trong tay mình. Nhưng thứ
không thuộc phần mình, càng
ôm vội càng dễ làm
nứt lòng. Người khôn không
lấy thước nhà khác đo
phúc nhà mình, cũng không
lấy tiếng đời làm khuôn
cho tâm mình. Biết giữ
phần mình không phải là
chịu nhỏ mãi, mà là
lớn lên từ gốc thật.
Cây mọc đúng đất thì
chậm vẫn bền; người đi
đúng phận thì ít ồn
ào mà lòng không hổ
thẹn. Vậy nên, đừng tham
ánh sáng nhà người đến
mức quên ngọn đèn nhà
mình. Giữ phần mình cho
sạch, làm việc mình cho
chắc, phúc sẽ không ồn
ào kéo đến, nhưng sẽ
ở lại rất lâu. Đèn
nhỏ mà thật vẫn hơn
lửa lớn chỉ cháy trong
lòng ganh