1
00:00:00,000 --> 00:00:01,160
Cổ nhân dạy, một lời

2
00:00:01,160 --> 00:00:02,140
khen đúng lúc có thể

3
00:00:02,140 --> 00:00:03,060
nâng người qua đoạn đường

4
00:00:03,060 --> 00:00:04,960
khó, còn trăm lời trước

5
00:00:04,960 --> 00:00:05,740
mặt đôi khi chỉ làm

6
00:00:05,740 --> 00:00:08,240
lòng sinh kiêu. Khen người

7
00:00:08,240 --> 00:00:09,420
không phải để làm ồn,

8
00:00:09,480 --> 00:00:10,360
mà để tưới đúng nơi

9
00:00:10,360 --> 00:00:11,880
đang khô hạn. Ở làng

10
00:00:11,880 --> 00:00:12,660
dệt có cậu học trò

11
00:00:12,660 --> 00:00:13,980
tên Nghiêm, tay vụng, chữ

12
00:00:13,980 --> 00:00:15,320
chậm, thường bị bạn bè

13
00:00:15,320 --> 00:00:16,820
chê cười. Cậu càng cố

14
00:00:16,820 --> 00:00:18,140
càng run, càng run càng

15
00:00:18,140 --> 00:00:19,540
sai, như con thoi mắc

16
00:00:19,540 --> 00:00:21,100
sợi trong khung cửi. Thầy

17
00:00:21,100 --> 00:00:22,180
đồ trong làng thấy vậy

18
00:00:22,420 --> 00:00:23,800
nhưng không mắng trước lớp.

19
00:00:23,880 --> 00:00:24,620
Ông chỉ bảo mọi người

20
00:00:24,620 --> 00:00:25,840
tiếp tục học, rồi sau

21
00:00:25,840 --> 00:00:26,780
buổi chiều gọi Nghiêm ở

22
00:00:26,780 --> 00:00:28,140
lại, đưa cậu xem một

23
00:00:28,140 --> 00:00:28,940
nét chữ vừa thẳng hơn

24
00:00:28,940 --> 00:00:30,780
hôm qua. Thầy nói, hôm

25
00:00:30,780 --> 00:00:31,940
nay con chưa giỏi, nhưng

26
00:00:31,940 --> 00:00:33,120
nét này đã có xương.

27
00:00:33,600 --> 00:00:34,480
Người có xương thì đứng

28
00:00:34,480 --> 00:00:36,120
được. Một câu ấy nhỏ,

29
00:00:36,240 --> 00:00:37,620
không ai nghe thấy, nhưng

30
00:00:37,620 --> 00:00:38,480
trong lòng Nghiêm như có

31
00:00:38,480 --> 00:00:39,800
ngọn đèn được châm lửa.

32
00:00:39,940 --> 00:00:41,420
Từ hôm đó, cậu bớt

33
00:00:41,420 --> 00:00:42,680
sợ bảng gỗ. Mỗi ngày

34
00:00:42,680 --> 00:00:43,960
viết chậm một chút, sửa

35
00:00:43,960 --> 00:00:45,180
một nét, giữ một hơi

36
00:00:45,180 --> 00:00:46,740
thở. Bạn bè vẫn chê,

37
00:00:46,960 --> 00:00:47,680
nhưng cậu không còn nghe

38
00:00:47,680 --> 00:00:48,680
lời chê lớn hơn lời

39
00:00:48,680 --> 00:00:49,520
thầy đã đặt vào lòng.

40
00:00:50,180 --> 00:00:51,040
Một người hàng xóm bảo

41
00:00:51,040 --> 00:00:52,380
thầy đồ, sao không khen

42
00:00:52,380 --> 00:00:53,300
trước lớp để cậu nở

43
00:00:53,740 --> 00:00:55,260
mặt. Thầy lắc đầu, mầm

44
00:00:55,260 --> 00:00:56,060
non mới nhú không nên

45
00:00:56,060 --> 00:00:57,360
phơi giữa gió lớn; khen

46
00:00:57,360 --> 00:00:58,100
sai chỗ cũng có thể

47
00:00:58,100 --> 00:01:00,100
làm người yếu thêm sợ.

48
00:01:00,100 --> 00:01:00,900
Người được khen đúng lúc

49
00:01:00,900 --> 00:01:02,320
sẽ có chỗ bám, không

50
00:01:02,320 --> 00:01:03,340
phải để tự cao mà

51
00:01:03,340 --> 00:01:05,400
để bớt chìm. Ông nói,

52
00:01:05,400 --> 00:01:06,760
lời khen giống chén nước.

53
00:01:06,760 --> 00:01:08,000
Người khát cần uống, nhưng

54
00:01:08,000 --> 00:01:08,680
đổ giữa sân chỉ làm

55
00:01:08,680 --> 00:01:10,080
ướt đất. Khen đúng lúc,

56
00:01:10,120 --> 00:01:11,700
đúng chỗ, đúng điều thật,

57
00:01:11,700 --> 00:01:12,720
mới khiến người nghe có

58
00:01:12,720 --> 00:01:14,160
sức đi tiếp. Nhiều tháng

59
00:01:14,160 --> 00:01:15,400
sau, Nghiêm viết được một

60
00:01:15,400 --> 00:01:17,300
bài khá. Lần này thầy

61
00:01:17,300 --> 00:01:18,540
đọc trước lớp, không tô

62
00:01:18,540 --> 00:01:19,800
vẽ quá lời, chỉ nói

63
00:01:19,800 --> 00:01:20,800
rằng sự bền bỉ đã

64
00:01:20,800 --> 00:01:22,400
bắt đầu có quả. Cả

65
00:01:22,400 --> 00:01:23,260
lớp im lặng nhìn cậu

66
00:01:23,260 --> 00:01:24,460
khác đi. Lời khen ấy

67
00:01:24,460 --> 00:01:25,360
không dựng cậu lên cao

68
00:01:25,360 --> 00:01:26,640
hơn bạn, chỉ đặt công

69
00:01:26,640 --> 00:01:27,400
sức của cậu vào nơi

70
00:01:27,400 --> 00:01:29,320
xứng đáng. Nghiêm không kiêu,

71
00:01:29,800 --> 00:01:30,560
vì lời khen đầu tiên

72
00:01:30,560 --> 00:01:31,520
thầy cho cậu không phải

73
00:01:31,520 --> 00:01:32,760
để khoe, mà để đứng

74
00:01:32,760 --> 00:01:34,200
dậy. Cậu hiểu khen thật

75
00:01:34,200 --> 00:01:35,280
không làm người bay lên,

76
00:01:35,480 --> 00:01:36,400
mà giúp người đặt chân

77
00:01:36,400 --> 00:01:38,380
vững hơn. Sau này, Nghiêm

78
00:01:38,380 --> 00:01:39,420
thành người dạy trẻ nhỏ.

79
00:01:40,000 --> 00:01:40,880
Gặp đứa bé viết xấu,

80
00:01:41,020 --> 00:01:42,260
cậu không vội quở. Cậu

81
00:01:42,260 --> 00:01:43,180
tìm một nét còn ngay,

82
00:01:43,380 --> 00:01:44,740
một chữ còn sáng, rồi

83
00:01:44,740 --> 00:01:45,720
nhẹ nhàng chỉ cho đứa

84
00:01:45,720 --> 00:01:47,380
trẻ thấy. Cậu nhớ rất

85
00:01:47,380 --> 00:01:48,240
rõ cảm giác được nhìn

86
00:01:48,240 --> 00:01:49,460
thấy, nên không nỡ để

87
00:01:49,460 --> 00:01:50,300
học trò nhỏ nào bị

88
00:01:50,300 --> 00:01:51,840
chìm trong chê bai. Đứa

89
00:01:51,840 --> 00:01:52,560
trẻ ấy cũng đổi khác

90
00:01:52,560 --> 00:01:54,160
như cậu năm xưa. Có

91
00:01:54,160 --> 00:01:55,140
khi một đời người không

92
00:01:55,140 --> 00:01:56,400
cần ai nâng bằng vàng

93
00:01:56,400 --> 00:01:57,700
bạc, chỉ cần một người

94
00:01:57,700 --> 00:01:59,200
nhìn thấy phần đang cố

95
00:01:59,200 --> 00:02:00,160
gắng mà nói ra đúng

96
00:02:00,160 --> 00:02:01,640
lúc. Người đời thường tiếc

97
00:02:01,640 --> 00:02:02,660
lời khen với người nhà,

98
00:02:02,980 --> 00:02:03,740
nhưng lại phung phí lời

99
00:02:03,740 --> 00:02:04,920
chê. Họ sợ khen làm

100
00:02:04,920 --> 00:02:06,320
người khác tự mãn, mà

101
00:02:06,320 --> 00:02:07,580
quên rằng thiếu một lời

102
00:02:07,580 --> 00:02:08,860
ấm, nhiều tấm lòng đã

103
00:02:08,860 --> 00:02:10,200
lạnh từ rất sớm. Lời

104
00:02:10,200 --> 00:02:11,160
khen trong nhà càng cần

105
00:02:11,160 --> 00:02:12,660
đúng và ấm, vì người

106
00:02:12,660 --> 00:02:13,620
thân thường mang nó đi

107
00:02:13,620 --> 00:02:15,040
rất xa trong lòng. Khen

108
00:02:15,040 --> 00:02:16,220
không phải nịnh. Nịnh là

109
00:02:16,220 --> 00:02:17,080
đổ mật vào tai để

110
00:02:17,080 --> 00:02:18,560
cầu lợi, còn khen đúng

111
00:02:18,560 --> 00:02:19,440
là đặt một que chống

112
00:02:19,440 --> 00:02:20,240
vào lưng người đang mỏi.

113
00:02:20,240 --> 00:02:21,760
Một bên làm mềm xương,

114
00:02:21,760 --> 00:02:22,960
một bên giúp người đứng

115
00:02:22,960 --> 00:02:25,140
thẳng. Vậy nên, thấy ai

116
00:02:25,140 --> 00:02:26,180
thật lòng cố gắng, đừng

117
00:02:26,340 --> 00:02:27,100
giữ mãi lời lành trong

118
00:02:27,100 --> 00:02:28,500
bụng. Một lời khen đúng

119
00:02:28,500 --> 00:02:29,820
lúc, đúng thật, đúng chỗ,

120
00:02:29,820 --> 00:02:31,060
có thể thành ngọn đèn

121
00:02:31,060 --> 00:02:32,020
nhỏ soi người ấy qua

122
00:02:32,020 --> 00:02:33,120
một đoạn tối dài. Giữ

123
00:02:33,860 --> 00:02:34,920
được lời lành để trao

124
00:02:34,920 --> 00:02:35,960
đúng lúc cũng là một

125
00:02:35,960 --> 00:02:36,680
cách tích phúc cho đời.