1
00:00:00,000 --> 00:00:01,227
Cổ nhân dạy, một lời

2
00:00:01,227 --> 00:00:02,453
khen đúng lúc có thể

3
00:00:02,453 --> 00:00:03,680
nâng người qua đoạn đường

4
00:00:03,680 --> 00:00:04,907
khó, còn trăm lời trước

5
00:00:04,907 --> 00:00:06,133
mặt đôi khi chỉ làm

6
00:00:06,133 --> 00:00:07,360
lòng sinh kiêu. Khen người

7
00:00:07,360 --> 00:00:08,587
không phải để làm ồn,

8
00:00:08,587 --> 00:00:09,813
mà để tưới đúng nơi

9
00:00:09,813 --> 00:00:11,040
đang khô hạn.

10
00:00:11,540 --> 00:00:12,650
Ở làng dệt có cậu

11
00:00:12,650 --> 00:00:13,760
học trò tên Nghiêm, tay

12
00:00:13,760 --> 00:00:14,870
vụng, chữ chậm, thường bị

13
00:00:14,870 --> 00:00:15,980
bạn bè chê cười. Cậu

14
00:00:15,980 --> 00:00:17,090
càng cố càng run, càng

15
00:00:17,090 --> 00:00:18,200
run càng sai, như con

16
00:00:18,200 --> 00:00:19,310
thoi mắc sợi

17
00:00:19,310 --> 00:00:20,420
trong khung cửi.

18
00:00:20,920 --> 00:00:21,990
Thầy đồ trong làng thấy

19
00:00:21,990 --> 00:00:23,060
vậy nhưng không mắng trước

20
00:00:23,060 --> 00:00:24,130
lớp. Ông chỉ bảo mọi

21
00:00:24,130 --> 00:00:25,200
người tiếp tục học, rồi

22
00:00:25,200 --> 00:00:26,270
sau buổi chiều gọi Nghiêm

23
00:00:26,270 --> 00:00:27,340
ở lại, đưa cậu xem

24
00:00:27,340 --> 00:00:28,410
một nét chữ vừa thẳng

25
00:00:28,410 --> 00:00:29,480
hơn hôm qua.

26
00:00:29,980 --> 00:00:31,180
Thầy nói, hôm nay con

27
00:00:31,180 --> 00:00:32,380
chưa giỏi, nhưng nét này

28
00:00:32,380 --> 00:00:33,580
đã có xương. Người có

29
00:00:33,580 --> 00:00:34,780
xương thì đứng được. Một

30
00:00:34,780 --> 00:00:35,980
câu ấy nhỏ, không ai

31
00:00:35,980 --> 00:00:37,180
nghe thấy, nhưng trong lòng

32
00:00:37,180 --> 00:00:38,380
Nghiêm như có ngọn đèn

33
00:00:38,380 --> 00:00:39,580
được châm lửa.

34
00:00:40,080 --> 00:00:41,290
Từ hôm đó, cậu bớt

35
00:00:41,290 --> 00:00:42,500
sợ bảng gỗ. Mỗi ngày

36
00:00:42,500 --> 00:00:43,710
viết chậm một chút, sửa

37
00:00:43,710 --> 00:00:44,920
một nét, giữ một hơi

38
00:00:44,920 --> 00:00:46,130
thở. Bạn bè vẫn chê,

39
00:00:46,130 --> 00:00:47,340
nhưng cậu không còn nghe

40
00:00:47,340 --> 00:00:48,550
lời chê lớn hơn lời

41
00:00:48,550 --> 00:00:49,760
thầy đã đặt vào lòng.

42
00:00:50,260 --> 00:00:51,413
Một người hàng xóm bảo

43
00:00:51,413 --> 00:00:52,567
thầy đồ, sao không khen

44
00:00:52,567 --> 00:00:53,720
trước lớp để cậu nở

45
00:00:53,720 --> 00:00:54,873
mặt. Thầy lắc đầu, mầm

46
00:00:54,873 --> 00:00:56,027
non mới nhú không nên

47
00:00:56,027 --> 00:00:57,180
phơi giữa gió lớn; khen

48
00:00:57,180 --> 00:00:58,333
sai chỗ cũng có thể

49
00:00:58,333 --> 00:00:59,487
làm người yếu thêm sợ.

50
00:00:59,487 --> 00:01:00,640
Người được khen đúng lúc

51
00:01:00,640 --> 00:01:01,793
sẽ có chỗ bám, không

52
00:01:01,793 --> 00:01:02,947
phải để tự cao mà

53
00:01:02,947 --> 00:01:04,100
để bớt chìm.

54
00:01:04,600 --> 00:01:05,880
Ông nói, lời khen giống

55
00:01:05,880 --> 00:01:07,160
chén nước. Người khát cần

56
00:01:07,160 --> 00:01:08,440
uống, nhưng đổ giữa sân

57
00:01:08,440 --> 00:01:09,720
chỉ làm ướt đất. Khen

58
00:01:09,720 --> 00:01:11,000
đúng lúc, đúng chỗ, đúng

59
00:01:11,000 --> 00:01:12,280
điều thật, mới khiến người

60
00:01:12,280 --> 00:01:13,560
nghe có sức đi tiếp.

61
00:01:14,060 --> 00:01:15,242
Nhiều tháng sau, Nghiêm viết

62
00:01:15,242 --> 00:01:16,423
được một bài khá. Lần

63
00:01:16,423 --> 00:01:17,605
này thầy đọc trước lớp,

64
00:01:17,605 --> 00:01:18,787
không tô vẽ quá lời,

65
00:01:18,787 --> 00:01:19,968
chỉ nói rằng sự bền

66
00:01:19,968 --> 00:01:21,150
bỉ đã bắt đầu có

67
00:01:21,150 --> 00:01:22,332
quả. Cả lớp im lặng

68
00:01:22,332 --> 00:01:23,513
nhìn cậu khác đi. Lời

69
00:01:23,513 --> 00:01:24,695
khen ấy không dựng cậu

70
00:01:24,695 --> 00:01:25,877
lên cao hơn bạn, chỉ

71
00:01:25,877 --> 00:01:27,058
đặt công sức của cậu

72
00:01:27,058 --> 00:01:28,240
vào nơi xứng đáng.

73
00:01:28,740 --> 00:01:29,963
Nghiêm không kiêu, vì lời

74
00:01:29,963 --> 00:01:31,186
khen đầu tiên thầy cho

75
00:01:31,186 --> 00:01:32,409
cậu không phải để khoe,

76
00:01:32,409 --> 00:01:33,631
mà để đứng dậy. Cậu

77
00:01:33,631 --> 00:01:34,854
hiểu khen thật không làm

78
00:01:34,854 --> 00:01:36,077
người bay lên, mà giúp

79
00:01:36,077 --> 00:01:37,300
người đặt chân vững hơn.

80
00:01:37,800 --> 00:01:38,940
Sau này, Nghiêm thành người

81
00:01:38,940 --> 00:01:40,080
dạy trẻ nhỏ. Gặp đứa

82
00:01:40,080 --> 00:01:41,220
bé viết xấu, cậu không

83
00:01:41,220 --> 00:01:42,360
vội quở. Cậu tìm một

84
00:01:42,360 --> 00:01:43,500
nét còn ngay, một chữ

85
00:01:43,500 --> 00:01:44,640
còn sáng, rồi nhẹ nhàng

86
00:01:44,640 --> 00:01:45,780
chỉ cho đứa trẻ thấy.

87
00:01:45,780 --> 00:01:46,920
Cậu nhớ rất rõ cảm

88
00:01:46,920 --> 00:01:48,060
giác được nhìn thấy, nên

89
00:01:48,060 --> 00:01:49,200
không nỡ để học trò

90
00:01:49,200 --> 00:01:50,340
nhỏ nào bị chìm trong

91
00:01:50,340 --> 00:01:51,480
chê bai.

92
00:01:51,980 --> 00:01:53,090
Đứa trẻ ấy cũng đổi

93
00:01:53,090 --> 00:01:54,200
khác như cậu năm xưa.

94
00:01:54,200 --> 00:01:55,310
Có khi một đời người

95
00:01:55,310 --> 00:01:56,420
không cần ai nâng bằng

96
00:01:56,420 --> 00:01:57,530
vàng bạc, chỉ cần một

97
00:01:57,530 --> 00:01:58,640
người nhìn thấy phần đang

98
00:01:58,640 --> 00:01:59,750
cố gắng mà nói ra

99
00:01:59,750 --> 00:02:00,860
đúng lúc.

100
00:02:01,360 --> 00:02:02,482
Người đời thường tiếc lời

101
00:02:02,482 --> 00:02:03,603
khen với người nhà, nhưng

102
00:02:03,603 --> 00:02:04,725
lại phung phí lời chê.

103
00:02:04,725 --> 00:02:05,847
Họ sợ khen làm người

104
00:02:05,847 --> 00:02:06,968
khác tự mãn, mà quên

105
00:02:06,968 --> 00:02:08,090
rằng thiếu một lời ấm,

106
00:02:08,090 --> 00:02:09,212
nhiều tấm lòng đã lạnh

107
00:02:09,212 --> 00:02:10,333
từ rất sớm. Lời khen

108
00:02:10,333 --> 00:02:11,455
trong nhà càng cần đúng

109
00:02:11,455 --> 00:02:12,577
và ấm, vì người thân

110
00:02:12,577 --> 00:02:13,698
thường mang nó đi rất

111
00:02:13,698 --> 00:02:14,820
xa trong lòng.

112
00:02:15,320 --> 00:02:16,400
Khen không phải nịnh. Nịnh

113
00:02:16,400 --> 00:02:17,480
là đổ mật vào tai

114
00:02:17,480 --> 00:02:18,560
để cầu lợi, còn khen

115
00:02:18,560 --> 00:02:19,640
đúng là đặt một que

116
00:02:19,640 --> 00:02:20,720
chống vào lưng người đang

117
00:02:20,720 --> 00:02:21,800
mỏi. Một bên làm mềm

118
00:02:21,800 --> 00:02:22,880
xương, một bên giúp người

119
00:02:22,880 --> 00:02:23,960
đứng thẳng.

120
00:02:24,460 --> 00:02:25,638
Vậy nên, thấy ai thật

121
00:02:25,638 --> 00:02:26,816
lòng cố gắng, đừng giữ

122
00:02:26,816 --> 00:02:27,995
mãi lời lành trong bụng.

123
00:02:27,995 --> 00:02:29,173
Một lời khen đúng lúc,

124
00:02:29,173 --> 00:02:30,351
đúng thật, đúng chỗ, có

125
00:02:30,351 --> 00:02:31,529
thể thành ngọn đèn nhỏ

126
00:02:31,529 --> 00:02:32,707
soi người ấy qua một

127
00:02:32,707 --> 00:02:33,885
đoạn tối dài. Giữ được

128
00:02:33,885 --> 00:02:35,064
lời lành để trao đúng

129
00:02:35,064 --> 00:02:36,242
lúc cũng là một cách

130
00:02:36,242 --> 00:02:37,420
tích phúc cho đời.