Cổ nhân dạy, biết chậm
lại một bước có thể
tránh được một đời hối
hận. Nhiều tai họa không
đến từ đường dài, mà
đến từ khoảnh khắc chân
người quá vội, miệng người
quá nhanh, lòng người chưa
kịp sáng. Người biết dừng
không mất đường, chỉ giữ
cho đường sau khỏi lấm
bùn. Ở bến đò xưa
có chàng trai tên Mẫn,
khỏe mạnh, lanh lợi, nhưng
tính nóng như nước sôi.
Việc gì cũng muốn làm
ngay, nói ngay, quyết ngay,
nên nhiều lần đúng việc
mà vẫn hỏng lòng người.
Người trong bến quý anh,
nhưng cũng sợ cái vội
của anh như sợ mái
chèo đập vào mạn thuyền.
Một hôm, khách gửi ông
một túi tiền nhờ chuyển
qua sông. Giữa đường, có
người báo cha Mẫn bệnh
nặng. Mẫn hoảng hốt, định
bỏ khách ở bến giữa
để chạy về ngay. Ông
lão lái đò cùng bến
giữ tay anh lại. Cụ
nói, chạy về là hiếu,
nhưng bỏ lời hứa giữa
dòng là làm đục cả
hiếu. Chậm một khắc để
làm trọn việc, chưa chắc
là bất hiếu. Lời cụ
không chặn lòng hiếu, chỉ
kéo nó khỏi biến thành
điều thất tín. Mẫn giận,
cho rằng cụ không hiểu
lòng con. Nhưng nhìn dòng
nước xiết, anh đành đưa
khách sang bờ, giao túi
tiền đủ, rồi mới quay
thuyền về nhà. Từng nhịp
chèo như lửa đốt trong
ngực. Khi về đến nơi,
cha anh vẫn còn tỉnh.
Người nhà nói bệnh đã
dịu. Cha nắm tay Mẫn,
nghe chuyện rồi bảo, con
về chậm một chút nhưng
lòng không mắc nợ, vậy
cha mới yên. Câu nói
ấy nhẹ, nhưng làm ngọn
lửa trong ngực anh dịu
xuống thành nước mắt. Đêm
ấy, Mẫn ngồi ngoài hiên,
nghĩ nếu mình bỏ khách
giữa đường, cả đời sẽ
mang tiếng thất tín. Một
bước vội có thể nhanh
hơn một khắc, nhưng để
lại bóng dài suốt nhiều
năm. Từ đó, trước việc
lớn, Mẫn tự đặt mái
chèo xuống ba hơi thở.
Gặp lời khích, anh không
đáp ngay. Gặp lợi trước
mắt, anh không vội đưa
tay. Ba hơi thở ấy
cứu anh khỏi nhiều lần
sai. Anh hiểu, nhiều khi
đời không cần mình nhanh
hơn, chỉ cần mình đừng
sai thêm. Một lần khác,
có kẻ vu anh giữ
lại tiền thừa. Cơn giận
bốc lên, anh suýt đánh
người. Nhớ lời lão đò,
anh chậm lại, mở sổ
bến, gọi người làm chứng
rồi nói từng câu. Sự
thật sáng ra, người vu
oan phải cúi đầu. Nếu
hôm ấy Mẫn vung nắm
tay trước, dù đúng cũng
thành sai. Người thắng được
cơn vội mới thật sự
giữ được phần đúng của
mình. Cơn giận được giữ
lại một nhịp đã biến
thành chứng cứ và lẽ
phải. Ông lão lái đò
cười, bảo nước sông sâu
không sợ người chèo chậm,
chỉ sợ người chèo loạn
tay. Đời người cũng vậy,
chậm mà chắc còn hơn
nhanh mà đâm vào đá
ngầm. Người đời thường sợ
lỡ cơ hội, sợ thua
một câu, sợ mất mặt
trước mắt. Nhưng ít ai
sợ một quyết định nóng
làm mất tình thân, mất
chữ tín, mất bình an
trong lòng. Một chút chậm
có thể giữ lại mặt
mũi, nhưng quan trọng hơn
là giữ lại nhân tâm.
Chậm lại không phải là
nhát. Đó là cho trí
khôn theo kịp bàn tay,
cho lòng nhân theo kịp
lời nói. Một bước dừng
đúng lúc đôi khi chính
là chiếc cầu qua vực
sâu. Vậy nên, trước khi
nói lời nặng, ký việc
lớn, hay bước vào cơn
giận, hãy chậm lại một
nhịp. Một nhịp ấy có
thể không ai thấy, nhưng
có thể cứu ta khỏi
một đời hối hận. Người
biết dừng đúng lúc thường
đi xa hơn người chỉ
biết lao tới.