Cổ nhân dạy, biết chậm
lại một bước có thể
tránh được một đời hối
hận. Nhiều tai họa không
đến từ đường dài, mà
đến từ khoảnh khắc chân
người quá vội, miệng người
quá nhanh, lòng người chưa
kịp sáng. Người biết dừng
không mất đường, chỉ giữ
cho đường sau
khỏi lấm bùn.
Ở bến đò xưa có
chàng trai tên Mẫn, khỏe
mạnh, lanh lợi, nhưng tính
nóng như nước sôi. Việc
gì cũng muốn làm ngay,
nói ngay, quyết ngay, nên
nhiều lần đúng việc mà
vẫn hỏng lòng người. Người
trong bến quý anh, nhưng
cũng sợ cái vội của
anh như sợ mái chèo
đập vào mạn thuyền.
Một hôm, khách gửi ông
một túi tiền nhờ chuyển
qua sông. Giữa đường, có
người báo cha Mẫn bệnh
nặng. Mẫn hoảng hốt, định
bỏ khách ở bến giữa
để chạy về ngay.
Ông lão lái đò cùng
bến giữ tay anh lại.
Cụ nói, chạy về là
hiếu, nhưng bỏ lời hứa
giữa dòng là làm đục
cả hiếu. Chậm một khắc
để làm trọn việc, chưa
chắc là bất hiếu. Lời
cụ không chặn lòng hiếu,
chỉ kéo nó khỏi biến
thành điều thất tín.
Mẫn giận, cho rằng cụ
không hiểu lòng con. Nhưng
nhìn dòng nước xiết, anh
đành đưa khách sang bờ,
giao túi tiền đủ, rồi
mới quay thuyền về nhà.
Từng nhịp chèo như lửa
đốt trong ngực.
Khi về đến nơi, cha
anh vẫn còn tỉnh. Người
nhà nói bệnh đã dịu.
Cha nắm tay Mẫn, nghe
chuyện rồi bảo, con về
chậm một chút nhưng lòng
không mắc nợ, vậy cha
mới yên. Câu nói ấy
nhẹ, nhưng làm ngọn lửa
trong ngực anh dịu xuống
thành nước mắt.
Đêm ấy, Mẫn ngồi ngoài
hiên, nghĩ nếu mình bỏ
khách giữa đường, cả đời
sẽ mang tiếng thất tín.
Một bước vội có thể
nhanh hơn một khắc, nhưng
để lại bóng dài suốt
nhiều năm.
Từ đó, trước việc lớn,
Mẫn tự đặt mái chèo
xuống ba hơi thở. Gặp
lời khích, anh không đáp
ngay. Gặp lợi trước mắt,
anh không vội đưa tay.
Ba hơi thở ấy cứu
anh khỏi nhiều lần sai.
Anh hiểu, nhiều khi đời
không cần mình nhanh hơn,
chỉ cần mình
đừng sai thêm.
Một lần khác, có kẻ
vu anh giữ lại tiền
thừa. Cơn giận bốc lên,
anh suýt đánh người. Nhớ
lời lão đò, anh chậm
lại, mở sổ bến, gọi
người làm chứng rồi nói
từng câu.
Sự thật sáng ra, người
vu oan phải cúi đầu.
Nếu hôm ấy Mẫn vung
nắm tay trước, dù đúng
cũng thành sai. Người thắng
được cơn vội mới thật
sự giữ được phần đúng
của mình. Cơn giận được
giữ lại một nhịp đã
biến thành chứng cứ và
lẽ phải.
Ông lão lái đò cười,
bảo nước sông sâu không
sợ người chèo chậm, chỉ
sợ người chèo loạn tay.
Đời người cũng vậy, chậm
mà chắc còn hơn nhanh
mà đâm vào đá ngầm.
Người đời thường sợ lỡ
cơ hội, sợ thua một
câu, sợ mất mặt trước
mắt. Nhưng ít ai sợ
một quyết định nóng làm
mất tình thân, mất chữ
tín, mất bình an trong
lòng. Một chút chậm có
thể giữ lại mặt mũi,
nhưng quan trọng hơn là
giữ lại nhân tâm.
Chậm lại không phải là
nhát. Đó là cho trí
khôn theo kịp bàn tay,
cho lòng nhân theo kịp
lời nói. Một bước dừng
đúng lúc đôi khi chính
là chiếc cầu
qua vực sâu.
Vậy nên, trước khi nói
lời nặng, ký việc lớn,
hay bước vào cơn giận,
hãy chậm lại một nhịp.
Một nhịp ấy có thể
không ai thấy, nhưng có
thể cứu ta khỏi một
đời hối hận. Người biết
dừng đúng lúc thường đi
xa hơn người chỉ biết
lao tới.