Cổ nhân dạy, giữ một
nén nhang trong lòng còn
hơn đốt nghìn nén ngoài
cửa. Lễ nghĩa không nằm
ở khói bay cao, mà
nằm ở điều thiện âm
thầm ta giữ được khi
không ai nhìn thấy. Khói
bay lên dễ thấy, còn
lòng sáng lên mới khó
giữ. Ở làng dưới chân
đồi có người tên Hòa,
mỗi dịp lễ đều sắm
hương hoa thật lớn. Ông
quỳ lâu trước miếu, nói
lời cung kính, khiến ai
đi qua cũng khen là
người trọng lễ. Người ngoài
nhìn khói hương, nhưng trời
đất nhìn cách ông đối
đãi với người trước mặt.
Nhưng về nhà, Hòa thường
gắt với vợ, xem nhẹ
người làm, và hay bỏ
qua lời hứa nhỏ. Ông
nghĩ chuyện trong nhà không
ai thấy, còn ngoài miếu
chỉ cần đủ lễ là
lòng đã sạch. Một năm
hạn lớn, dân làng góp
gạo giúp nhà nghèo. Hòa
mang lễ vật đến miếu
rất nhiều, nhưng khi người
hàng xóm xin vay ít
gạo cho mẹ bệnh, ông
khép cửa, bảo kho nhà
cũng chẳng dư. Cánh cửa
khép lại rất nhẹ, nhưng
trong lòng người xin gạo
nghe nặng như đá. Đêm
ấy, ông mơ thấy khói
hương bay lên rồi tản
mất trong gió, còn trước
cửa nhà mình có một
bát cơm nguội đặt lặng
lẽ dưới mưa. Ông tỉnh
dậy mà lòng vẫn nặng.
Sáng ra, Hòa gặp một
vị sư già quét lá
bên miếu. Ông hỏi vì
sao mình lễ nhiều mà
lòng vẫn bất an. Sư
già không đáp ngay, chỉ
đưa cho ông một nén
nhang chưa đốt. Lá rơi
quanh chân sư, còn lòng
Hòa cũng rụng xuống từng
lớp tự mãn. Sư nói,
hương ngoài tay cháy hết
thì tàn, hương trong lòng
cháy lên mới thành đức.
Nếu miệng khấn thiện mà
tay khép cửa trước người
khó, khói nhiều cũng không
che được lòng hẹp. Hòa
nghe xong xấu hổ. Ông
về mở kho, mang gạo
sang cho người hàng xóm,
không đánh trống, không gọi
ai chứng kiến. Lần đầu
tiên, ông làm một việc
thiện mà không cần tiếng
khen đi kèm. Con đường
sang nhà bên chỉ vài
chục bước, nhưng với ông
hôm ấy dài như một
lần tự sửa mình. Người
hàng xóm khóc, còn Hòa
chỉ cúi đầu. Bát cơm
nóng trong nhà nghèo hôm
ấy không có khói hương,
nhưng lòng ông lại nhẹ
hơn mọi lần quỳ lâu
trước miếu. Từ đó, mỗi
khi thắp hương, Hòa tự
hỏi hôm nay mình đã
giữ được điều gì trong
lòng. Một lời mềm với
vợ, một phần cơm cho
người khó, một món nợ
nhỏ trả đúng hẹn, đều
là hương thật. Ông hiểu,
việc thiện nhỏ trong bếp
đôi khi thơm hơn lễ
lớn ngoài sân. Dân làng
dần thấy ông đổi khác.
Lễ vật trước miếu ít
đi, nhưng cửa nhà ông
mở rộng hơn. Người làm
không còn sợ tiếng quát,
trẻ nhỏ trong xóm cũng
dám đến xin nước khi
khát. Người đời thường dễ
chăm phần nhìn thấy. Áo
lễ sạch, mâm cúng đầy,
lời khấn dài. Nhưng phần
không ai thấy mới quyết
định phúc mỏng hay dày:
một lòng biết thương người
khi lợi mình bị chạm.
Phúc không sợ mâm lễ
ít, chỉ sợ lòng người
nhiều khói mà thiếu hơi
ấm. Vậy nên, trước khi
cầu phúc ngoài cửa, hãy
giữ một nén nhang trong
lòng. Làm một việc lành
kín đáo, giữ một lời
hứa nhỏ, mở một cánh
cửa cho người khó; phúc
sẽ tự biết đường về.
Một nén nhang trong lòng
cháy lâu hơn mọi lời
cầu xin ngoài miệng. Người
giữ được hương trong lòng
thì đi đâu cũng có
phúc theo sau. Hương ấy
không cần nhiều khói, chỉ
cần một tấm lòng biết
mở cửa, biết giữ lời,
biết thương người lúc họ
khó khăn.