Cổ nhân dạy, giữ một
nén nhang trong lòng còn
hơn đốt nghìn nén ngoài
cửa. Lễ nghĩa không nằm
ở khói bay cao, mà
nằm ở điều thiện âm
thầm ta giữ được khi
không ai nhìn thấy. Khói
bay lên dễ thấy, còn
lòng sáng lên
mới khó giữ.
Ở làng dưới chân đồi
có người tên Hòa, mỗi
dịp lễ đều sắm hương
hoa thật lớn. Ông quỳ
lâu trước miếu, nói lời
cung kính, khiến ai đi
qua cũng khen là người
trọng lễ. Người ngoài nhìn
khói hương, nhưng trời đất
nhìn cách ông đối đãi
với người trước mặt.
Nhưng về nhà, Hòa thường
gắt với vợ, xem nhẹ
người làm, và hay bỏ
qua lời hứa nhỏ. Ông
nghĩ chuyện trong nhà không
ai thấy, còn ngoài miếu
chỉ cần đủ lễ là
lòng đã sạch.
Một năm hạn lớn, dân
làng góp gạo giúp nhà
nghèo. Hòa mang lễ vật
đến miếu rất nhiều, nhưng
khi người hàng xóm xin
vay ít gạo cho mẹ
bệnh, ông khép cửa, bảo
kho nhà cũng chẳng dư.
Cánh cửa khép lại rất
nhẹ, nhưng trong lòng người
xin gạo nghe
nặng như đá.
Đêm ấy, ông mơ thấy
khói hương bay lên rồi
tản mất trong gió, còn
trước cửa nhà mình có
một bát cơm nguội đặt
lặng lẽ dưới mưa. Ông
tỉnh dậy mà
lòng vẫn nặng.
Sáng ra, Hòa gặp một
vị sư già quét lá
bên miếu. Ông hỏi vì
sao mình lễ nhiều mà
lòng vẫn bất an. Sư
già không đáp ngay, chỉ
đưa cho ông một nén
nhang chưa đốt. Lá rơi
quanh chân sư, còn lòng
Hòa cũng rụng xuống từng
lớp tự mãn.
Sư nói, hương ngoài tay
cháy hết thì tàn, hương
trong lòng cháy lên mới
thành đức. Nếu miệng khấn
thiện mà tay khép cửa
trước người khó, khói nhiều
cũng không che
được lòng hẹp.
Hòa nghe xong xấu hổ.
Ông về mở kho, mang
gạo sang cho người hàng
xóm, không đánh trống, không
gọi ai chứng kiến. Lần
đầu tiên, ông làm một
việc thiện mà không cần
tiếng khen đi kèm. Con
đường sang nhà bên chỉ
vài chục bước, nhưng với
ông hôm ấy dài như
một lần tự sửa mình.
Người hàng xóm khóc, còn
Hòa chỉ cúi đầu. Bát
cơm nóng trong nhà nghèo
hôm ấy không có khói
hương, nhưng lòng ông lại
nhẹ hơn mọi lần quỳ
lâu trước miếu.
Từ đó, mỗi khi thắp
hương, Hòa tự hỏi hôm
nay mình đã giữ được
điều gì trong lòng. Một
lời mềm với vợ, một
phần cơm cho người khó,
một món nợ nhỏ trả
đúng hẹn, đều là hương
thật. Ông hiểu, việc thiện
nhỏ trong bếp đôi khi
thơm hơn lễ
lớn ngoài sân.
Dân làng dần thấy ông
đổi khác. Lễ vật trước
miếu ít đi, nhưng cửa
nhà ông mở rộng hơn.
Người làm không còn sợ
tiếng quát, trẻ nhỏ trong
xóm cũng dám đến xin
nước khi khát.
Người đời thường dễ chăm
phần nhìn thấy. Áo lễ
sạch, mâm cúng đầy, lời
khấn dài. Nhưng phần không
ai thấy mới quyết định
phúc mỏng hay dày: một
lòng biết thương người khi
lợi mình bị chạm. Phúc
không sợ mâm lễ ít,
chỉ sợ lòng người nhiều
khói mà thiếu hơi ấm.
Vậy nên, trước khi cầu
phúc ngoài cửa, hãy giữ
một nén nhang trong lòng.
Làm một việc lành kín
đáo, giữ một lời hứa
nhỏ, mở một cánh cửa
cho người khó; phúc sẽ
tự biết đường về. Một
nén nhang trong lòng cháy
lâu hơn mọi lời cầu
xin ngoài miệng.
Người giữ được hương trong
lòng thì đi đâu cũng
có phúc theo sau. Hương
ấy không cần nhiều khói,
chỉ cần một tấm lòng
biết mở cửa, biết giữ
lời, biết thương người lúc
họ khó khăn.