Cổ nhân dạy, nhà dù
nhỏ cũng nên giữ một
góc yên, để phúc có
nơi trở về. Cửa có
thể hẹp, vách có thể
cũ, nhưng nếu trong nhà
còn chỗ cho lời mềm,
lòng người sẽ bớt phiêu
bạt. Góc yên ấy không
phải để trốn việc, mà
để lòng người kịp nhớ
mình còn là người thân.
Ở xóm thợ rèn có
gia đình ông Tịnh. Tiếng
búa ngoài lò đã ồn,
vào nhà lại thêm tiếng
trách móc. Vợ chồng, con
cái, ai cũng nói phần
mệt của mình, không ai
nghe phần mệt của người
khác. Tiếng sắt đập ngoài
lò không đáng sợ bằng
tiếng lòng va vào nhau
trong nhà. Mỗi tối, bữa
cơm chưa kịp dọn đã
có chuyện hơn thua. Người
cha than con lười, người
mẹ trách chồng nóng, đứa
trẻ đáp lại bằng im
lặng. Khói bếp bay lên
mà chẳng làm căn nhà
ấm. Một ngày, người bà
từ quê đến. Bà không
giảng đạo lý dài, chỉ
quét sạch góc hiên nhỏ,
đặt một chiếc ghế tre,
một ấm nước, rồi bảo
ai còn giận thì ra
đó ngồi trước khi nói.
Chiếc ghế ấy nhỏ, nhưng
bà đặt vào đó cả
một cách giữ nhà khỏi
vỡ. Ban đầu mọi người
cười, cho rằng một góc
hiên nhỏ làm sao đổi
được nếp nhà. Nhưng tối
ấy, khi người cha định
quát con, ông nhìn thấy
chiếc ghế tre và tự
nhiên bước ra ngồi. Gió
ngoài hiên thổi qua chậm
rãi. Ông uống một chén
nước, nghe tiếng búa xa
dần trong tai. Cơn giận
vẫn còn, nhưng không còn
đứng ngay đầu lưỡi như
trước. Một chén nước không
dập hết lửa, nhưng đủ
làm tay người bớt ném
thêm củi. Khi quay vào,
ông chỉ hỏi con vì
sao chưa làm xong việc.
Đứa trẻ lần đầu dám
nói rằng tay bị phồng
vì phụ lò rèn cả
chiều. Câu nói nhỏ ấy
mở ra điều cả nhà
chưa từng nghe. Người mẹ
thấy vậy cũng bớt lời
trách. Hôm sau, trước khi
than chồng, bà ra góc
hiên ngồi một lát. Nhìn
cây cau ngoài sân, bà
nhớ rằng người đàn ông
kia cũng đã gánh nhiều
ngày nặng. Khi lòng bớt
gấp, bà mới thấy sau
tiếng quát là một người
cũng đang mệt. Dần dần,
góc hiên ấy thành nơi
giữ lửa cho nhà. Ai
nóng thì ra đó, ai
tủi thì ra đó, ai
muốn nói lời nặng cũng
phải đi qua một chén
nước nguội trước đã. Nhà
ông Tịnh không giàu thêm
ngay, lò rèn vẫn đỏ
lửa, tay người vẫn chai.
Nhưng trong bữa cơm, người
ta bắt đầu hỏi nhau
một câu tử tế, và
biết chờ câu trả lời.
Chỉ một câu hỏi tử
tế đã làm căn nhà
giống nhà hơn là nơi
trú qua đêm. Người hàng
xóm ngạc nhiên, hỏi bà
già dùng phép gì. Bà
cười, nói chẳng có phép
lạ, chỉ là trong nhà
phải có một chỗ để
cơn giận ngồi xuống trước
khi bước vào mâm cơm.
Đời người không sợ nhà
chật, chỉ sợ lòng không
có chỗ lui. Khi ai
cũng muốn nói ngay, thắng
ngay, hơn ngay, thì mái
nhà rộng mấy cũng hóa
thành sân chợ. Nhà có
đường lui cho lời nói
thì tình thân mới có
đường tiến lại gần. Một
góc yên có thể là
hiên nhỏ, bậc cửa, chén
nước, hay một hơi thở
chậm. Quan trọng không phải
chỗ ấy ở đâu, mà
là trong lòng còn biết
dừng để thương nhau. Vậy
nên, hãy giữ trong nhà
một góc yên cho lời
dữ lắng xuống. Nơi ấy
không cần rộng, chỉ cần
đủ để lòng người quay
lại. Có chỗ cho hòa
khí, phúc sẽ có đường
về. Góc yên giữ được
một nhà, cũng là giữ
được gốc phúc
cho đời sau.