Cổ nhân dạy, nhà dù
nhỏ cũng nên giữ một
góc yên, để phúc có
nơi trở về. Cửa có
thể hẹp, vách có thể
cũ, nhưng nếu trong nhà
còn chỗ cho lời mềm,
lòng người sẽ bớt phiêu
bạt. Góc yên ấy không
phải để trốn việc, mà
để lòng người kịp nhớ
mình còn là người thân.
Ở xóm thợ rèn có
gia đình ông Tịnh. Tiếng
búa ngoài lò đã ồn,
vào nhà lại thêm tiếng
trách móc. Vợ chồng, con
cái, ai cũng nói phần
mệt của mình, không ai
nghe phần mệt của người
khác. Tiếng sắt đập ngoài
lò không đáng sợ bằng
tiếng lòng va vào nhau
trong nhà.
Mỗi tối, bữa cơm chưa
kịp dọn đã có chuyện
hơn thua. Người cha than
con lười, người mẹ trách
chồng nóng, đứa trẻ đáp
lại bằng im lặng. Khói
bếp bay lên mà chẳng
làm căn nhà ấm.
Một ngày, người bà từ
quê đến. Bà không giảng
đạo lý dài, chỉ quét
sạch góc hiên nhỏ, đặt
một chiếc ghế tre, một
ấm nước, rồi bảo ai
còn giận thì ra đó
ngồi trước khi nói. Chiếc
ghế ấy nhỏ, nhưng bà
đặt vào đó cả một
cách giữ nhà khỏi vỡ.
Ban đầu mọi người cười,
cho rằng một góc hiên
nhỏ làm sao đổi được
nếp nhà. Nhưng tối ấy,
khi người cha định quát
con, ông nhìn thấy chiếc
ghế tre và tự nhiên
bước ra ngồi.
Gió ngoài hiên thổi qua
chậm rãi. Ông uống một
chén nước, nghe tiếng búa
xa dần trong tai. Cơn
giận vẫn còn, nhưng không
còn đứng ngay đầu lưỡi
như trước. Một chén nước
không dập hết lửa, nhưng
đủ làm tay người bớt
ném thêm củi.
Khi quay vào, ông chỉ
hỏi con vì sao chưa
làm xong việc. Đứa trẻ
lần đầu dám nói rằng
tay bị phồng vì phụ
lò rèn cả chiều. Câu
nói nhỏ ấy mở ra
điều cả nhà
chưa từng nghe.
Người mẹ thấy vậy cũng
bớt lời trách. Hôm sau,
trước khi than chồng, bà
ra góc hiên ngồi một
lát. Nhìn cây cau ngoài
sân, bà nhớ rằng người
đàn ông kia cũng đã
gánh nhiều ngày nặng. Khi
lòng bớt gấp, bà mới
thấy sau tiếng quát là
một người cũng đang mệt.
Dần dần, góc hiên ấy
thành nơi giữ lửa cho
nhà. Ai nóng thì ra
đó, ai tủi thì ra
đó, ai muốn nói lời
nặng cũng phải đi qua
một chén nước
nguội trước đã.
Nhà ông Tịnh không giàu
thêm ngay, lò rèn vẫn
đỏ lửa, tay người vẫn
chai. Nhưng trong bữa cơm,
người ta bắt đầu hỏi
nhau một câu tử tế,
và biết chờ câu trả
lời. Chỉ một câu hỏi
tử tế đã làm căn
nhà giống nhà hơn là
nơi trú qua đêm.
Người hàng xóm ngạc nhiên,
hỏi bà già dùng phép
gì. Bà cười, nói chẳng
có phép lạ, chỉ là
trong nhà phải có một
chỗ để cơn giận ngồi
xuống trước khi bước vào
mâm cơm.
Đời người không sợ nhà
chật, chỉ sợ lòng không
có chỗ lui. Khi ai
cũng muốn nói ngay, thắng
ngay, hơn ngay, thì mái
nhà rộng mấy cũng hóa
thành sân chợ. Nhà có
đường lui cho lời nói
thì tình thân mới có
đường tiến lại gần.
Một góc yên có thể
là hiên nhỏ, bậc cửa,
chén nước, hay một hơi
thở chậm. Quan trọng không
phải chỗ ấy ở đâu,
mà là trong lòng còn
biết dừng để thương nhau.
Vậy nên, hãy giữ trong
nhà một góc yên cho
lời dữ lắng xuống. Nơi
ấy không cần rộng, chỉ
cần đủ để lòng người
quay lại. Có chỗ cho
hòa khí, phúc sẽ có
đường về. Góc yên giữ
được một nhà, cũng là
giữ được gốc phúc cho
đời sau.