Trong một mái nhà, lời
hơn thua của vợ chồng
không chỉ bay qua tai
người lớn, mà còn rơi
xuống lòng con trẻ. Một
câu nói sắc có thể
khép lại rất nhanh, nhưng
vết đau trong mắt con
thì ở lại lâu. Vì
con trẻ thường không nhớ
ai đúng ai sai, chỉ
nhớ căn nhà hôm ấy
có lạnh hay không. Có
đôi vợ chồng nghèo sống
bên bờ ao làng. Người
chồng quen nói thẳng, người
vợ quen đáp lại ngay.
Họ tưởng cãi nhau rồi
thôi, nhưng đứa con mỗi
tối lại ngồi nép sau
cánh cửa. Tiếng cãi lặp
lại nhiều lần sẽ thành
tiếng chuông báo động trong
tuổi thơ. Một hôm chỉ
vì bó củi ướt, hai
người trách nhau giữa bếp.
Lửa chưa kịp cháy, lời
đã bốc khói. Đứa con
làm rơi chiếc muỗng gỗ,
rồi cúi xuống nhặt thật
lâu để giấu nước mắt.
Vết nước mắt ấy nhỏ,
nhưng đủ làm người lớn
sau này phải nghĩ lại.
Người cha thấy vậy vẫn
còn tự ái, cho rằng
con nít mau quên. Nhưng
đêm ấy, ông nghe con
giật mình trong ngủ, miệng
gọi mẹ đừng khóc. Tiếng
gọi nhỏ làm lòng ông
lạnh hơn mưa ngoài sân.
Ông bỗng hiểu có những
lời nói xong đã tan
với mình, nhưng còn mắc
trong giấc ngủ của con.
Người mẹ cũng lặng đi
khi thấy con xếp hai
chiếc chiếu xa nhau, rồi
lại kéo sát vào như
sợ cha mẹ rời khỏi
một nhà. Trẻ nhỏ không
hiểu hết lý lẽ, nhưng
rất hiểu hơi ấm có
còn hay không. Cảnh ấy
khiến bà thấy mọi hơn
thua đều nhỏ trước nỗi
sợ chia lìa của con.
Sáng hôm sau, người chồng
ra ao rửa mặt, nhìn
mặt nước đục vì vừa
bị khuấy. Ông chợt nghĩ,
nước muốn trong phải để
yên; lòng con muốn yên,
cha mẹ cũng phải thôi
khuấy bằng lời nặng. Nghĩ
vậy, ông tự dặn phải
giữ miệng như giữ bờ
ao sau mưa. Bữa cơm
chiều, người vợ định nhắc
chuyện cũ, nhưng thấy con
ngẩng lên. Bà nuốt lại
một câu, gắp miếng rau
cho chồng trước. Một lần
nhường nhỏ như thế làm
bếp nhà bớt lạnh. Người
chồng hiểu ý, cũng hạ
giọng. Ông không thắng bằng
lý lẽ, chỉ nói: Hôm
qua ta nặng lời. Câu
xin lỗi đặt xuống mâm
cơm, nhẹ mà đủ làm
đứa con dám thở ra.
Đứa trẻ nhìn cha, rồi
nhìn mẹ, như thấy cửa
nhà vừa mở lại. Từ
đó, khi bất đồng, hai
người hẹn nhau ra hiên
nói nhỏ sau bữa cơm.
Việc nào cần sửa thì
sửa, nhưng không lấy tiếng
lớn làm roi quất vào
lòng con. Cổ nhân dạy,
trong nhà có trẻ nhỏ,
lời vợ chồng phải như
bước chân qua cầu tre,
chậm và chắc. Đi mạnh
quá, cầu rung; nói nặng
quá, lòng con nghiêng. Ngày
tháng qua, đứa con không
còn nép sau cửa mỗi
khi bếp nổi lửa. Nó
biết cha mẹ vẫn có
lúc khác ý, nhưng cũng
biết sau khác ý vẫn
còn chén nước, lời mềm
và chỗ ngồi bên nhau.
Người ngoài nhìn vào chỉ
thấy nhà ấy vẫn nghèo,
vách vẫn thưa. Nhưng trong
nhà, phúc đã dày hơn,
vì cha mẹ biết giữ
nhau trước mặt con, không
để con phải mang nỗi
sợ của người lớn. Vợ
chồng không phải không bao
giờ cãi mới là nhà
yên. Nhà yên là khi
mỗi người biết dừng một
câu trước khi câu ấy
thành vết dao trong ký
ức của con. Nhường một
câu không làm ai thấp
đi. Trái lại, nó nâng
mái nhà lên khỏi cơn
giận. Cha mẹ biết thương
nhau bằng lời mềm, con
cái mới lớn lên với
một trái tim ít vết