Trẻ nhỏ như mầm cây
mới nhú, cần uốn nhưng
cũng cần nắng ấm. Cha
mẹ dạy con bằng cơn
giận có thể làm con
sợ ngay, nhưng sợ hãi
không phải là hiểu đạo
lý. Hiểu được rồi, con
mới biết tự sửa khi
không còn ai đứng cạnh.
Có người cha mong con
chăm học, mỗi lần con
viết sai lại gõ thước
xuống bàn. Tiếng thước vang
lên khiến đứa trẻ thuộc
mặt chữ nhanh hơn, nhưng
cũng khiến nó ghét cả
quyển sách trước mặt. Nỗi
sợ ấy nếu kéo dài
sẽ làm trí sáng cũng
hóa tối. Người mẹ đứng
bên, thương con nhưng sợ
chồng bảo mình chiều hư.
Bà im lặng rót nước,
nhìn vai con co lại
mỗi khi cha nhíu mày.
Trong nhà, bài học chữ
nghĩa dần có mùi của
nước mắt. Bà hiểu im
lặng của mình đôi khi
cũng là một phần của
cơn giận. Một hôm, đứa
trẻ giấu bảng tre dưới
gầm giường. Nó nói mình
đau bụng để khỏi học.
Người cha nổi giận định
mắng, nhưng thấy tay con
run khi chạm vào cây
thước, ông bỗng khựng lại.
Cây thước chưa chạm xuống,
nhưng bóng của nó đã
phủ kín lòng con. Đêm
ấy, ông nhớ thời nhỏ
mình từng bị mắng trước
sân đình vì đọc sai.
Nỗi xấu hổ ấy theo
ông rất lâu. Ông chợt
hiểu mình đang trao lại
cho con thứ mình từng
muốn quên. Ký ức cũ
trở về như tiếng thước
gõ lại trong đêm. Sáng
hôm sau, ông cất cây
thước lên cao. Khi con
viết sai, ông hỏi: Con
sai ở đâu, ta cùng
tìm. Giọng nói mềm hơn
làm đứa trẻ ngẩng đầu,
như người đi trong mưa
thấy mái hiên. Chỉ một
câu cùng tìm đã đổi
khác cả buổi học. Người
mẹ cũng ngồi xuống cạnh
con, chia bài học thành
từng nét nhỏ. Mỗi nét
đúng được khen vừa đủ,
mỗi nét sai được sửa
chậm rãi. Lòng nhẫn không
làm việc dạy con yếu
đi, mà làm nó có
gốc. Sự chậm rãi ấy
làm nét chữ bớt run.
Từ đó, căn nhà vẫn
có tiếng học bài, nhưng
không còn tiếng thước gõ
làm tim con giật mình.
Đứa trẻ bắt đầu hỏi
lại khi chưa hiểu, vì
nó biết sai không còn
là tội, mà là đường
để học. Trong lòng con,
việc học bắt đầu có
ánh sáng trở lại. Cổ
nhân dạy, muốn uốn tre
phải uốn lúc non, nhưng
tay uốn phải biết độ
mềm. Bẻ mạnh quá thì
tre gãy, buông lỏng quá
thì tre cong; nhẫn nại
chính là bàn tay biết
chừng mực. Ngày tháng qua,
người cha thấy con tiến
chậm mà chắc. Có hôm
con tự đem bảng ra
luyện trước khi được gọi.
Ông hiểu điều mình cần
thắng không phải sự lười
của con, mà là cơn
nóng trong lòng mình. Có
lần con làm đổ nghiên
mực lên sách, cả nhà
im phăng phắc. Người cha
hít sâu rồi lấy khăn
lau trước. Đứa trẻ bật
khóc, không vì sợ mắng,
mà vì lần đầu thấy
lỗi lầm được đón bằng
bình tĩnh. Người mẹ bảo,
con cái nhớ rất lâu
cách cha mẹ nhìn mình
lúc sai. Một ánh mắt
nhẫn nại có thể mở
đường cho con sửa, còn
một cơn giận có thể
đóng cửa lòng con nhiều
năm. Dạy con không phải
là trút nỗi lo của
người lớn lên vai trẻ
nhỏ. Dạy con là cầm
đèn đi trước, soi cho
con thấy đường, rồi đủ
kiên nhẫn chờ con bước
từng bước. Cha mẹ biết
dạy bằng lòng nhẫn sẽ
để lại cho con sự
can đảm sửa mình. Cơn
giận có thể làm con
cúi đầu, nhưng lòng nhẫn
mới khiến con tự ngẩng
lên mà đi đúng đường.