Trẻ nhỏ như mầm cây
mới nhú, cần uốn nhưng
cũng cần nắng ấm. Cha
mẹ dạy con bằng cơn
giận có thể làm con
sợ ngay, nhưng sợ hãi
không phải là hiểu đạo
lý. Hiểu được rồi, con
mới biết tự sửa khi
không còn ai đứng cạnh.
Có người cha mong con
chăm học, mỗi lần con
viết sai lại gõ thước
xuống bàn. Tiếng thước vang
lên khiến đứa trẻ thuộc
mặt chữ nhanh hơn, nhưng
cũng khiến nó ghét cả
quyển sách trước mặt. Nỗi
sợ ấy nếu kéo dài
sẽ làm trí sáng cũng
hóa tối.
Người mẹ đứng bên, thương
con nhưng sợ chồng bảo
mình chiều hư. Bà im
lặng rót nước, nhìn vai
con co lại mỗi khi
cha nhíu mày. Trong nhà,
bài học chữ nghĩa dần
có mùi của nước mắt.
Bà hiểu im lặng của
mình đôi khi cũng là
một phần của cơn giận.
Một hôm, đứa trẻ giấu
bảng tre dưới gầm giường.
Nó nói mình đau bụng
để khỏi học. Người cha
nổi giận định mắng, nhưng
thấy tay con run khi
chạm vào cây thước, ông
bỗng khựng lại. Cây thước
chưa chạm xuống, nhưng bóng
của nó đã phủ kín
lòng con.
Đêm ấy, ông nhớ thời
nhỏ mình từng bị mắng
trước sân đình vì đọc
sai. Nỗi xấu hổ ấy
theo ông rất lâu. Ông
chợt hiểu mình đang trao
lại cho con thứ mình
từng muốn quên. Ký ức
cũ trở về như tiếng
thước gõ lại trong đêm.
Sáng hôm sau, ông cất
cây thước lên cao. Khi
con viết sai, ông hỏi:
Con sai ở đâu, ta
cùng tìm. Giọng nói mềm
hơn làm đứa trẻ ngẩng
đầu, như người đi trong
mưa thấy mái hiên. Chỉ
một câu cùng tìm đã
đổi khác cả buổi học.
Người mẹ cũng ngồi xuống
cạnh con, chia bài học
thành từng nét nhỏ. Mỗi
nét đúng được khen vừa
đủ, mỗi nét sai được
sửa chậm rãi. Lòng nhẫn
không làm việc dạy con
yếu đi, mà làm nó
có gốc. Sự chậm rãi
ấy làm nét
chữ bớt run.
Từ đó, căn nhà vẫn
có tiếng học bài, nhưng
không còn tiếng thước gõ
làm tim con giật mình.
Đứa trẻ bắt đầu hỏi
lại khi chưa hiểu, vì
nó biết sai không còn
là tội, mà là đường
để học. Trong lòng con,
việc học bắt đầu có
ánh sáng trở lại.
Cổ nhân dạy, muốn uốn
tre phải uốn lúc non,
nhưng tay uốn phải biết
độ mềm. Bẻ mạnh quá
thì tre gãy, buông lỏng
quá thì tre cong; nhẫn
nại chính là bàn tay
biết chừng mực.
Ngày tháng qua, người cha
thấy con tiến chậm mà
chắc. Có hôm con tự
đem bảng ra luyện trước
khi được gọi. Ông hiểu
điều mình cần thắng không
phải sự lười của con,
mà là cơn nóng trong
lòng mình.
Có lần con làm đổ
nghiên mực lên sách, cả
nhà im phăng phắc. Người
cha hít sâu rồi lấy
khăn lau trước. Đứa trẻ
bật khóc, không vì sợ
mắng, mà vì lần đầu
thấy lỗi lầm được đón
bằng bình tĩnh.
Người mẹ bảo, con cái
nhớ rất lâu cách cha
mẹ nhìn mình lúc sai.
Một ánh mắt nhẫn nại
có thể mở đường cho
con sửa, còn một cơn
giận có thể đóng cửa
lòng con nhiều năm.
Dạy con không phải là
trút nỗi lo của người
lớn lên vai trẻ nhỏ.
Dạy con là cầm đèn
đi trước, soi cho con
thấy đường, rồi đủ kiên
nhẫn chờ con
bước từng bước.
Cha mẹ biết dạy bằng
lòng nhẫn sẽ để lại
cho con sự can đảm
sửa mình. Cơn giận có
thể làm con cúi đầu,
nhưng lòng nhẫn mới khiến
con tự ngẩng lên mà
đi đúng đường.