Bữa cơm nhà không chỉ
để no bụng, mà để
người trong nhà còn nhận
ra mình thuộc về nhau.
Một mái nhà có thể
nghèo, mâm cơm có thể
đạm bạc, nhưng nếu còn
hơi ấm thì con cái
còn nhớ đường về. Vì
nơi nào từng ấm lòng,
nơi ấy sẽ gọi người
ta trở lại. Có gia
đình làm ruộng quanh năm,
cha thường ăn vội ngoài
sân, mẹ bận dọn bếp,
con mỗi đứa cầm bát
một góc. Nhà không thiếu
gạo, nhưng thiếu một lúc
ngồi gần nhau. Sự xa
cách ấy không ồn ào,
nhưng mỗi ngày lại rộng
thêm. Ban đầu chẳng ai
để ý. Người cha nói
ăn đâu cũng được, miễn
có sức làm việc. Người
mẹ nghĩ con lớn rồi
tự biết. Nhưng đứa con
cả ngày càng ít kể
chuyện, đứa út ăn xong
là chạy ra ngõ. Mâm
cơm im lặng lâu ngày
sẽ làm tiếng gọi nhau
cũng thưa dần. Một chiều
mưa, người bà già trong
nhà đặt ba chiếc bát
lại gần nhau. Bà bảo,
cơm nguội hâm còn nóng,
lòng người nguội khó hâm.
Cả nhà nghe vậy mà
lặng đi. Lời bà như
que củi nhỏ chạm vào
đống tro nguội. Người cha
nhìn mâm cơm thưa tiếng
nói, chợt nhớ thuở nhỏ
mình từng đợi cha về
chỉ để được gắp chung
một đĩa rau. Ông hiểu
điều con cần không phải
món ngon, mà là chỗ
ngồi có người lắng nghe.
Nghĩ đến đó, ông thấy
mình đã bỏ quên điều
quý nhất ngay trong nhà.
Từ hôm ấy, dù bận
đến đâu, gia đình cũng
giữ một bữa cơm ngồi
đủ mặt. Người cha rửa
tay trước khi vào mâm,
người mẹ đặt việc bếp
xuống, con cái được hỏi
hôm nay buồn vui thế
nào. Một câu hỏi thật
lòng đôi khi ngon hơn
cả món ăn đầy mâm.
Bữa cơm đầu còn vụng
về, ai cũng ít lời.
Nhưng một chén canh được
chuyền tay, một miếng rau
được nhường, một câu chuyện
nhỏ được nghe đến cuối,
đã làm căn nhà ấm
lại từng chút. Cổ nhân
dạy, lửa bếp không chỉ
nấu cơm mà còn giữ
hồn nhà. Nếu bếp lạnh
lâu ngày, người trong nhà
tuy chung mái cũng thành
khách trọ. Giữ bếp ấm
là giữ lòng người ở
lại. Ngày tháng qua, đứa
con cả bắt đầu kể
chuyện đồng bạn, đứa út
khoe nét chữ mới học.
Người cha không còn chỉ
hỏi việc làm, mà hỏi
lòng con có điều gì
khó nói. Người mẹ nghe
và mỉm cười nhiều hơn.
Có khi nhà gặp chuyện
buồn, mâm cơm vẫn được
dọn. Không ai ép phải
vui, chỉ là cùng ngồi
xuống để biết mình không
chịu một mình. Bữa cơm
khi ấy thành mái hiên
che mưa trong lòng. Khi
con lớn đi xa, điều
nó nhớ nhất không phải
món cao lương, mà là
tiếng mẹ gọi vào ăn,
chỗ cha để phần, và
ánh đèn bếp chờ muộn.
Đường về bắt đầu từ
những ký ức giản dị
ấy. Người cha già sau
này hiểu, tiền của có
thể để lại rồi cũng
chia hết, nhưng nếp cơm
nhà nếu còn, anh em
còn có dịp ngồi lại.
Một bữa ăn chung đôi
khi giữ được điều mà
trăm lời khuyên không giữ
nổi. Giữ bữa cơm nhà
ấm không phải bắt ai
bỏ hết việc đời, mà
là dành cho nhau một
khoảng không bị vội vàng
cướp mất. Trong khoảng ấy,
tình thân được gọi tên
bằng bát cơm, chén nước,
lời hỏi han. Nhà nào
còn giữ được bữa cơm
có người chờ, có người
nghe, có người nhường miếng
ngon, nhà ấy còn giữ
được đường về cho con
cháu. Bếp ấm thì lòng
người dù đi xa vẫn
biết quay đầu.