Bữa cơm nhà không chỉ
để no bụng, mà để
người trong nhà còn nhận
ra mình thuộc về nhau.
Một mái nhà có thể
nghèo, mâm cơm có thể
đạm bạc, nhưng nếu còn
hơi ấm thì con cái
còn nhớ đường về. Vì
nơi nào từng ấm lòng,
nơi ấy sẽ gọi người
ta trở lại.
Có gia đình làm ruộng
quanh năm, cha thường ăn
vội ngoài sân, mẹ bận
dọn bếp, con mỗi đứa
cầm bát một góc. Nhà
không thiếu gạo, nhưng thiếu
một lúc ngồi gần nhau.
Sự xa cách ấy không
ồn ào, nhưng mỗi ngày
lại rộng thêm.
Ban đầu chẳng ai để
ý. Người cha nói ăn
đâu cũng được, miễn có
sức làm việc. Người mẹ
nghĩ con lớn rồi tự
biết. Nhưng đứa con cả
ngày càng ít kể chuyện,
đứa út ăn xong là
chạy ra ngõ. Mâm cơm
im lặng lâu ngày sẽ
làm tiếng gọi nhau cũng
thưa dần.
Một chiều mưa, người bà
già trong nhà đặt ba
chiếc bát lại gần nhau.
Bà bảo, cơm nguội hâm
còn nóng, lòng người nguội
khó hâm. Cả nhà nghe
vậy mà lặng đi. Lời
bà như que củi nhỏ
chạm vào đống tro nguội.
Người cha nhìn mâm cơm
thưa tiếng nói, chợt nhớ
thuở nhỏ mình từng đợi
cha về chỉ để được
gắp chung một đĩa rau.
Ông hiểu điều con cần
không phải món ngon, mà
là chỗ ngồi có người
lắng nghe. Nghĩ đến đó,
ông thấy mình đã bỏ
quên điều quý nhất ngay
trong nhà.
Từ hôm ấy, dù bận
đến đâu, gia đình cũng
giữ một bữa cơm ngồi
đủ mặt. Người cha rửa
tay trước khi vào mâm,
người mẹ đặt việc bếp
xuống, con cái được hỏi
hôm nay buồn vui thế
nào. Một câu hỏi thật
lòng đôi khi ngon hơn
cả món ăn đầy mâm.
Bữa cơm đầu còn vụng
về, ai cũng ít lời.
Nhưng một chén canh được
chuyền tay, một miếng rau
được nhường, một câu chuyện
nhỏ được nghe đến cuối,
đã làm căn nhà ấm
lại từng chút.
Cổ nhân dạy, lửa bếp
không chỉ nấu cơm mà
còn giữ hồn nhà. Nếu
bếp lạnh lâu ngày, người
trong nhà tuy chung mái
cũng thành khách trọ. Giữ
bếp ấm là giữ lòng
người ở lại.
Ngày tháng qua, đứa con
cả bắt đầu kể chuyện
đồng bạn, đứa út khoe
nét chữ mới học. Người
cha không còn chỉ hỏi
việc làm, mà hỏi lòng
con có điều gì khó
nói. Người mẹ nghe và
mỉm cười nhiều hơn.
Có khi nhà gặp chuyện
buồn, mâm cơm vẫn được
dọn. Không ai ép phải
vui, chỉ là cùng ngồi
xuống để biết mình không
chịu một mình. Bữa cơm
khi ấy thành mái hiên
che mưa trong lòng.
Khi con lớn đi xa,
điều nó nhớ nhất không
phải món cao lương, mà
là tiếng mẹ gọi vào
ăn, chỗ cha để phần,
và ánh đèn bếp chờ
muộn. Đường về bắt đầu
từ những ký ức giản
dị ấy.
Người cha già sau này
hiểu, tiền của có thể
để lại rồi cũng chia
hết, nhưng nếp cơm nhà
nếu còn, anh em còn
có dịp ngồi lại. Một
bữa ăn chung đôi khi
giữ được điều mà trăm
lời khuyên không giữ nổi.
Giữ bữa cơm nhà ấm
không phải bắt ai bỏ
hết việc đời, mà là
dành cho nhau một khoảng
không bị vội vàng cướp
mất. Trong khoảng ấy, tình
thân được gọi tên bằng
bát cơm, chén nước, lời
hỏi han.
Nhà nào còn giữ được
bữa cơm có người chờ,
có người nghe, có người
nhường miếng ngon, nhà ấy
còn giữ được đường về
cho con cháu. Bếp ấm
thì lòng người dù đi
xa vẫn biết quay đầu.