Nhà chật không đáng sợ
bằng lòng người không còn
chỗ cho nhau nói hết.
Vợ chồng sống chung một
mái, nếu chỉ tranh phần
nói mà quên phần nghe,
căn nhà rộng mấy cũng
hóa hẹp. Lòng bị chặn
lâu ngày sẽ biến tiếng
thở dài thành bức vách.
Có đôi vợ chồng trẻ
ở căn nhà tranh sát
bờ tre. Người chồng quen
quyết nhanh, người vợ quen
giấu buồn. Mỗi khi bàn
việc, ông nói một mạch,
bà gật đầu cho qua
rồi lặng lẽ thở dài.
Sự gật đầu ấy không
phải đồng ý, mà là
mệt mỏi vì không được
nghe. Một mùa mưa, mái
bếp dột. Người vợ muốn
sửa trước, người chồng lại
dùng tiền mua thêm giống
lúa. Ông nghĩ mình lo
việc lớn, không biết mỗi
đêm vợ phải đặt chậu
hứng nước bên bếp lạnh.
Mỗi giọt nước rơi xuống
như nhắc rằng điều nhỏ
bị bỏ qua sẽ thành
lạnh. Đến khi đứa con
bị ho vì gió lùa,
người chồng mới thấy vợ
thức trắng thay áo cho
con. Bà không trách, chỉ
nói nhỏ: Em đã muốn
nói, nhưng anh chưa từng
nghe đến cuối. Lời nói
nhỏ ấy nặng hơn cả
tiếng mưa ngoài hiên. Câu
ấy làm người chồng im
lặng. Ông nhận ra bao
lâu nay mình tưởng mình
gánh nhà, nhưng lại để
người bên cạnh gánh những
điều không được nói ra.
Một mái nhà hẹp thêm
vì sự không lắng nghe.
Từ lúc ấy, ông thấy
sự im lặng của vợ
không còn là yên ổn.
Đêm ấy, hai người ngồi
bên ngọn đèn. Người chồng
lần đầu hỏi vợ muốn
sửa gì trước, rồi im
lặng nghe đến hết. Tiếng
mưa ngoài mái vẫn rơi,
nhưng trong nhà có một
khoảng ấm vừa mở ra.
Lần đầu được nghe trọn
vẹn, người vợ cũng bớt
cô đơn. Người vợ cũng
học cách nói rõ hơn,
không để buồn thành cục
đá trong lòng. Bà kể
chuyện bếp dột, chuyện con
lạnh, chuyện mình sợ mùa
mưa tới. Nói được rồi,
lòng bà nhẹ như vừa
mở cửa. Cánh cửa ấy
không mở ra ngoài sân,
mà mở trong lòng người.
Sáng hôm sau, người chồng
cùng vợ chèn lại mái
bếp. Việc giống lúa vẫn
quan trọng, nhưng hơi ấm
của con và nỗi nhọc
của vợ cũng là việc
lớn. Căn nhà tranh như
rộng thêm sau vài tấm
lá mới. Cổ nhân dạy,
lời người thân chưa nói
hết thì đừng vội kết
luận. Nghe không phải là
thua, mà là mở thêm
một lối đi cho tình
nghĩa. Tai biết nghe thì
miệng bớt làm đau. Từ
đó, trước việc lớn nhỏ,
hai vợ chồng đều ngồi
lại. Người nói thì nói
chậm, người nghe thì không
cắt ngang. Có khi ý
kiến khác nhau, nhưng vì
được nghe, không ai thấy
mình bị bỏ rơi. Đứa
con lớn lên trong căn
nhà nhỏ ấy, thấy cha
hỏi mẹ, mẹ hỏi cha,
rồi cả hai cùng bàn.
Nó học được rằng thương
nhau không chỉ là làm
lụng cho nhau, mà còn
là cho nhau một chỗ
trong lời nói. Có lần
hàng xóm cười, bảo đàn
ông gì việc nhà cũng
hỏi vợ. Người chồng chỉ
đáp: Nhà tôi yên nhờ
có hai tai biết nghe.
Một câu ấy làm người
vợ cúi đầu cười rất
lâu. Vợ chồng biết nghe
nhau thì nghèo cũng bớt
tủi, chật cũng bớt ngột.
Vì khi lòng người được
nghe, nó sẽ tự mở
ra, nhường chỗ cho thương
yêu, nhường nhịn và cách
giải quyết sáng hơn. Nhà
nhỏ cũng thành rộng khi
trong nhà không ai phải
nuốt lời vào trong. Hãy
nghe người bạn đời nói
hết trước khi đáp lại;
giữ được một chỗ cho
nhau trong lòng, phúc nhà
sẽ có chỗ
ở lâu dài.