Nhà chật không đáng sợ
bằng lòng người không còn
chỗ cho nhau nói hết.
Vợ chồng sống chung một
mái, nếu chỉ tranh phần
nói mà quên phần nghe,
căn nhà rộng mấy cũng
hóa hẹp. Lòng bị chặn
lâu ngày sẽ biến tiếng
thở dài thành bức vách.
Có đôi vợ chồng trẻ
ở căn nhà tranh sát
bờ tre. Người chồng quen
quyết nhanh, người vợ quen
giấu buồn. Mỗi khi bàn
việc, ông nói một mạch,
bà gật đầu cho qua
rồi lặng lẽ thở dài.
Sự gật đầu ấy không
phải đồng ý, mà là
mệt mỏi vì
không được nghe.
Một mùa mưa, mái bếp
dột. Người vợ muốn sửa
trước, người chồng lại dùng
tiền mua thêm giống lúa.
Ông nghĩ mình lo việc
lớn, không biết mỗi đêm
vợ phải đặt chậu hứng
nước bên bếp lạnh. Mỗi
giọt nước rơi xuống như
nhắc rằng điều nhỏ bị
bỏ qua sẽ thành lạnh.
Đến khi đứa con bị
ho vì gió lùa, người
chồng mới thấy vợ thức
trắng thay áo cho con.
Bà không trách, chỉ nói
nhỏ: Em đã muốn nói,
nhưng anh chưa từng nghe
đến cuối. Lời nói nhỏ
ấy nặng hơn cả tiếng
mưa ngoài hiên.
Câu ấy làm người chồng
im lặng. Ông nhận ra
bao lâu nay mình tưởng
mình gánh nhà, nhưng lại
để người bên cạnh gánh
những điều không được nói
ra. Một mái nhà hẹp
thêm vì sự không lắng
nghe. Từ lúc ấy, ông
thấy sự im lặng của
vợ không còn
là yên ổn.
Đêm ấy, hai người ngồi
bên ngọn đèn. Người chồng
lần đầu hỏi vợ muốn
sửa gì trước, rồi im
lặng nghe đến hết. Tiếng
mưa ngoài mái vẫn rơi,
nhưng trong nhà có một
khoảng ấm vừa mở ra.
Lần đầu được nghe trọn
vẹn, người vợ cũng bớt
cô đơn.
Người vợ cũng học cách
nói rõ hơn, không để
buồn thành cục đá trong
lòng. Bà kể chuyện bếp
dột, chuyện con lạnh, chuyện
mình sợ mùa mưa tới.
Nói được rồi, lòng bà
nhẹ như vừa mở cửa.
Cánh cửa ấy không mở
ra ngoài sân, mà mở
trong lòng người.
Sáng hôm sau, người chồng
cùng vợ chèn lại mái
bếp. Việc giống lúa vẫn
quan trọng, nhưng hơi ấm
của con và nỗi nhọc
của vợ cũng là việc
lớn. Căn nhà tranh như
rộng thêm sau vài tấm
lá mới.
Cổ nhân dạy, lời người
thân chưa nói hết thì
đừng vội kết luận. Nghe
không phải là thua, mà
là mở thêm một lối
đi cho tình nghĩa. Tai
biết nghe thì miệng bớt
làm đau.
Từ đó, trước việc lớn
nhỏ, hai vợ chồng đều
ngồi lại. Người nói thì
nói chậm, người nghe thì
không cắt ngang. Có khi
ý kiến khác nhau, nhưng
vì được nghe, không ai
thấy mình bị bỏ rơi.
Đứa con lớn lên trong
căn nhà nhỏ ấy, thấy
cha hỏi mẹ, mẹ hỏi
cha, rồi cả hai cùng
bàn. Nó học được rằng
thương nhau không chỉ là
làm lụng cho nhau, mà
còn là cho nhau một
chỗ trong lời nói.
Có lần hàng xóm cười,
bảo đàn ông gì việc
nhà cũng hỏi vợ. Người
chồng chỉ đáp: Nhà tôi
yên nhờ có hai tai
biết nghe. Một câu ấy
làm người vợ cúi đầu
cười rất lâu.
Vợ chồng biết nghe nhau
thì nghèo cũng bớt tủi,
chật cũng bớt ngột. Vì
khi lòng người được nghe,
nó sẽ tự mở ra,
nhường chỗ cho thương yêu,
nhường nhịn và cách giải
quyết sáng hơn.
Nhà nhỏ cũng thành rộng
khi trong nhà không ai
phải nuốt lời vào trong.
Hãy nghe người bạn đời
nói hết trước khi đáp
lại; giữ được một chỗ
cho nhau trong lòng, phúc
nhà sẽ có chỗ ở
lâu dài.