Hiếu thảo không bắt đầu
từ ngày cha mẹ già
yếu, mà bắt đầu từ
lúc con trẻ nhìn cha
mẹ đối đãi với ông
bà. Mỗi lần thăm hỏi,
mỗi chén nước dâng lên
người già đều là một
bài học không lời. Trẻ
nhỏ không nghe đạo hiếu
bằng tai nhiều bằng mắt.
Có đôi vợ chồng sống
cách nhà mẹ già chỉ
một cánh đồng, nhưng vì
bận rộn nên ít ghé
qua. Họ vẫn dạy con
phải hiếu, nhưng đứa trẻ
thấy lời dạy ấy xa
hơn con đường sang ngoại.
Con đường gần mà lòng
xa thì cũng thành nghìn
dặm. Mỗi mùa gió lạnh,
bà ngoại ngồi bên hiên,
nhìn lối mòn qua ruộng.
Bà không trách, chỉ gói
ít bánh khô chờ cháu.
Sự chờ đợi của người
già thường im lặng đến
mức người trẻ dễ quên.
Cái bánh bà chờ không
quý bằng bước chân con
cháu trở về. Một hôm,
đứa con hỏi: Khi cha
mẹ già, con bận thì
có cần về không? Câu
hỏi khiến hai vợ chồng
khựng lại. Họ nghe trong
đó không phải sự hỗn
hào, mà là tấm gương
mình đã vô tình dựng
lên. Câu hỏi ấy như
tiếng chuông gõ vào lòng
người lớn. Đêm ấy, người
mẹ mở chiếc khăn cũ
mẹ mình từng thêu cho.
Mũi chỉ đã sờn, nhưng
tình thương trong đó vẫn
ấm. Bà hiểu, nếu mình
quên đường về với mẹ,
con cũng sẽ quên đường
về với mình. Khăn cũ
không còn mới, nhưng ơn
sinh dưỡng chưa bao giờ
cũ. Sáng hôm sau, cả
nhà mang ít gạo, ít
thuốc, vài quả bầu trong
vườn sang thăm bà. Đứa
trẻ chạy trước, còn cha
mẹ đi chậm phía sau,
lòng nhẹ mà cũng đầy
hổ thẹn. Mỗi bước qua
ruộng như một bước trở
lại với gốc nhà. Bà
ngoại thấy con cháu đến,
không hỏi vì sao lâu
ngày. Bà chỉ nhóm bếp,
đun nước, cười hiền. Chính
sự không trách ấy lại
làm người con gái càng
thương mẹ hơn. Nụ cười
ấy khiến mọi lời biện
hộ đều trở nên nhỏ
bé. Người cha tự tay
sửa lại mái hiên cho
bà, người mẹ chải tóc
cho mẹ già, đứa trẻ
ngồi bóp tay bà. Không
ai giảng chữ hiếu, nhưng
chữ hiếu hiện ra trong
từng việc nhỏ. Từ đó,
mỗi tuần gia đình đều
sang thăm một lần. Khi
bận, họ vẫn gửi lời
hỏi han, nhưng không để
lời hỏi thay mãi bước
chân. Con trẻ hiểu rằng
muốn thương người già thì
phải đến tận nơi, chứ
không chỉ hỏi bằng lời.
Cổ nhân dạy, cây có
gốc mới đứng vững, người
có hiếu mới giữ được
phúc. Ông bà là gốc
rễ của nhà; gốc khô
mà cành đòi xanh lâu
thì đó là điều không
thể. Ngày tháng qua, đứa
trẻ quen mang chén nước
cho bà trước khi ăn
bánh. Nó biết lắng nghe
chuyện cũ, biết đi chậm
theo bước bà, biết rằng
người già cần sự kiên
nhẫn hơn quà lớn. Có
lần trời mưa, cha định
để hôm khác sang thăm.
Đứa trẻ tự lấy nón
lá, nói bà chắc đang
nhìn ra ngõ. Câu nói
ấy làm cha mẹ vừa
vui vừa thẹn, vì bài
học đã trở lại nhắc
chính người dạy. Hiếu thảo
của con cái không thể
chỉ nhờ lời răn. Nó
mọc lên từ những lần
cha mẹ cúi xuống buộc
dép cho ông bà, từ
những chuyến về thăm không
đợi ngày lễ tết. Muốn
con nhớ mình khi về
già, cha mẹ hãy nhớ
ông bà khi còn có
thể. Đường hiếu trong nhà
phải được đi trước bằng
đôi chân người lớn; con
cái nhìn thấy đường ấy
rồi mới biết bước theo.