Hiếu thảo không bắt đầu
từ ngày cha mẹ già
yếu, mà bắt đầu từ
lúc con trẻ nhìn cha
mẹ đối đãi với ông
bà. Mỗi lần thăm hỏi,
mỗi chén nước dâng lên
người già đều là một
bài học không lời. Trẻ
nhỏ không nghe đạo hiếu
bằng tai nhiều bằng mắt.
Có đôi vợ chồng sống
cách nhà mẹ già chỉ
một cánh đồng, nhưng vì
bận rộn nên ít ghé
qua. Họ vẫn dạy con
phải hiếu, nhưng đứa trẻ
thấy lời dạy ấy xa
hơn con đường sang ngoại.
Con đường gần mà lòng
xa thì cũng
thành nghìn dặm.
Mỗi mùa gió lạnh, bà
ngoại ngồi bên hiên, nhìn
lối mòn qua ruộng. Bà
không trách, chỉ gói ít
bánh khô chờ cháu. Sự
chờ đợi của người già
thường im lặng đến mức
người trẻ dễ quên. Cái
bánh bà chờ không quý
bằng bước chân con cháu
trở về.
Một hôm, đứa con hỏi:
Khi cha mẹ già, con
bận thì có cần về
không? Câu hỏi khiến hai
vợ chồng khựng lại. Họ
nghe trong đó không phải
sự hỗn hào, mà là
tấm gương mình đã vô
tình dựng lên. Câu hỏi
ấy như tiếng chuông gõ
vào lòng người lớn.
Đêm ấy, người mẹ mở
chiếc khăn cũ mẹ mình
từng thêu cho. Mũi chỉ
đã sờn, nhưng tình thương
trong đó vẫn ấm. Bà
hiểu, nếu mình quên đường
về với mẹ, con cũng
sẽ quên đường về với
mình. Khăn cũ không còn
mới, nhưng ơn sinh dưỡng
chưa bao giờ cũ.
Sáng hôm sau, cả nhà
mang ít gạo, ít thuốc,
vài quả bầu trong vườn
sang thăm bà. Đứa trẻ
chạy trước, còn cha mẹ
đi chậm phía sau, lòng
nhẹ mà cũng đầy hổ
thẹn. Mỗi bước qua ruộng
như một bước trở lại
với gốc nhà.
Bà ngoại thấy con cháu
đến, không hỏi vì sao
lâu ngày. Bà chỉ nhóm
bếp, đun nước, cười hiền.
Chính sự không trách ấy
lại làm người con gái
càng thương mẹ hơn. Nụ
cười ấy khiến mọi lời
biện hộ đều trở nên
nhỏ bé.
Người cha tự tay sửa
lại mái hiên cho bà,
người mẹ chải tóc cho
mẹ già, đứa trẻ ngồi
bóp tay bà. Không ai
giảng chữ hiếu, nhưng chữ
hiếu hiện ra trong từng
việc nhỏ.
Từ đó, mỗi tuần gia
đình đều sang thăm một
lần. Khi bận, họ vẫn
gửi lời hỏi han, nhưng
không để lời hỏi thay
mãi bước chân. Con trẻ
hiểu rằng muốn thương người
già thì phải đến tận
nơi, chứ không chỉ hỏi
bằng lời.
Cổ nhân dạy, cây có
gốc mới đứng vững, người
có hiếu mới giữ được
phúc. Ông bà là gốc
rễ của nhà; gốc khô
mà cành đòi xanh lâu
thì đó là
điều không thể.
Ngày tháng qua, đứa trẻ
quen mang chén nước cho
bà trước khi ăn bánh.
Nó biết lắng nghe chuyện
cũ, biết đi chậm theo
bước bà, biết rằng người
già cần sự kiên nhẫn
hơn quà lớn.
Có lần trời mưa, cha
định để hôm khác sang
thăm. Đứa trẻ tự lấy
nón lá, nói bà chắc
đang nhìn ra ngõ. Câu
nói ấy làm cha mẹ
vừa vui vừa thẹn, vì
bài học đã trở lại
nhắc chính người dạy.
Hiếu thảo của con cái
không thể chỉ nhờ lời
răn. Nó mọc lên từ
những lần cha mẹ cúi
xuống buộc dép cho ông
bà, từ những chuyến về
thăm không đợi
ngày lễ tết.
Muốn con nhớ mình khi
về già, cha mẹ hãy
nhớ ông bà khi còn
có thể. Đường hiếu trong
nhà phải được đi trước
bằng đôi chân người lớn;
con cái nhìn thấy đường
ấy rồi mới
biết bước theo.