Trong một mái nhà, hòa
khí không tự nhiên mà
có. Nó được nuôi từ
những lần cha mẹ biết
lùi nửa bước, biết để
lời nóng qua đi, biết
chọn mái ấm thay vì
chọn phần thắng trước mắt.
Phần thắng giữ được một
lúc, hòa khí giữ được
cả nhà. Có đôi vợ
chồng nghèo, mỗi người đều
vất vả nên dễ nghĩ
mình chịu nhiều hơn. Một
cái chum nước chưa đổ
đầy, một bó củi chưa
phơi khô cũng đủ khiến
lời qua tiếng lại nổi
lên. Bữa cơm vì thế
nhiều khi chưa nguội mà
lòng người đã lạnh. Đứa
con trong nhà nghe cha
mẹ cãi rồi học theo
rất nhanh. Khi chơi với
em, nó cũng giành phần
hơn, nói câu sắc, không
chịu nhường chiếc bánh nhỏ.
Người lớn giật mình khi
thấy bóng mình trong con.
Bài học ấy khiến người
lớn vừa xót vừa hổ
thẹn. Một hôm, hai anh
em tranh nhau chiếc đèn
lồng giấy. Đứa lớn đẩy
đứa nhỏ ngã, rồi nói
đúng giọng cha từng nói:
Ai yếu thì tự chịu.
Câu ấy làm người cha
lặng đi giữa sân. Chiếc
đèn lồng rách không đau
bằng câu nói ấy. Người
mẹ cũng nhớ mình từng
hơn thua với chồng trước
mặt con. Bà hiểu trẻ
nhỏ không chỉ học chữ
từ sách, mà học cách
cư xử từ từng ánh
mắt và giọng nói trong
nhà. Nghĩ đến đó, bà
thấy mình phải sửa từ
chính lời thường ngày. Đêm
ấy, vợ chồng ngồi bên
bếp nguội. Họ không trách
con trước, mà tự hỏi
đã gieo gì vào lòng
con. Một mái nhà muốn
có con biết hòa, trước
hết cha mẹ phải bớt
làm gió. Gió bớt đi
thì lửa nhà mới có
thể ấm lại. Sáng hôm
sau, khi chuyện củi nước
lại chưa xong, người cha
định trách nhưng dừng lại.
Ông nói chậm hơn, hỏi
vợ cần giúp phần nào.
Một câu hỏi nhỏ làm
cơn giận không có chỗ
bùng lên. Đứa con nghe
thấy, trong mắt có chút
ngạc nhiên. Người mẹ cũng
nhường lại một lời. Bà
không nhắc chuyện cũ, chỉ
cùng chồng xếp củi ra
nắng. Đứa con đứng nhìn,
thấy hai người lớn không
thắng nhau mà vẫn giải
quyết được việc. Từ đó,
trong nhà có nếp mới:
ai nóng thì im một
nhịp, ai sai thì nhận
một phần, ai còn thương
thì đừng nói cạn đường
về. Nhường nhịn không làm
người ta mất mặt, mà
giữ mặt cho tình thân.
Cổ nhân dạy, hai viên
đá cứ va nhau thì
lửa tóe, hai bàn tay
biết đỡ nhau thì việc
nặng cũng nhẹ. Vợ chồng
biết nhường, con cái sẽ
hiểu rằng hòa khí quý
hơn phần hơn thua. Ngày
tháng qua, đứa con biết
chia bánh cho em, biết
xin lỗi khi lỡ giành
đồ, biết dừng trước khi
nói câu làm đau. Nó
không tự nhiên ngoan hơn;
nó chỉ đang học lại
từ nếp cha mẹ đã
sửa. Có lần hàng xóm
khen đứa trẻ biết nhường
em. Người cha nghe mà
không tự đắc, chỉ nhìn
vợ mỉm cười. Ông hiểu
điều tốt trong con thường
bắt đầu từ điều nhỏ
người lớn chịu đổi. Gia
đình có hòa khí không
phải vì không có bất
đồng, mà vì người trong
nhà biết nhường nhau lối
đi. Một lời bớt lại,
một tay đưa ra, một
ánh mắt dịu xuống đều
có thể cứu một ngày
khỏi lạnh. Cha mẹ biết
nhường nhịn sẽ để lại
cho con cách sống mềm
mà không yếu. Nhà nào
giữ hòa khí trong lời
nói hằng ngày, nhà ấy
giữ được phúc
ấm qua nhiều