Trong một mái nhà, hòa
khí không tự nhiên mà
có. Nó được nuôi từ
những lần cha mẹ biết
lùi nửa bước, biết để
lời nóng qua đi, biết
chọn mái ấm thay vì
chọn phần thắng trước mắt.
Phần thắng giữ được một
lúc, hòa khí giữ được
cả nhà.
Có đôi vợ chồng nghèo,
mỗi người đều vất vả
nên dễ nghĩ mình chịu
nhiều hơn. Một cái chum
nước chưa đổ đầy, một
bó củi chưa phơi khô
cũng đủ khiến lời qua
tiếng lại nổi lên. Bữa
cơm vì thế nhiều khi
chưa nguội mà lòng người
đã lạnh.
Đứa con trong nhà nghe
cha mẹ cãi rồi học
theo rất nhanh. Khi chơi
với em, nó cũng giành
phần hơn, nói câu sắc,
không chịu nhường chiếc bánh
nhỏ. Người lớn giật mình
khi thấy bóng mình trong
con. Bài học ấy khiến
người lớn vừa xót vừa
hổ thẹn.
Một hôm, hai anh em
tranh nhau chiếc đèn lồng
giấy. Đứa lớn đẩy đứa
nhỏ ngã, rồi nói đúng
giọng cha từng nói: Ai
yếu thì tự chịu. Câu
ấy làm người cha lặng
đi giữa sân. Chiếc đèn
lồng rách không đau bằng
câu nói ấy.
Người mẹ cũng nhớ mình
từng hơn thua với chồng
trước mặt con. Bà hiểu
trẻ nhỏ không chỉ học
chữ từ sách, mà học
cách cư xử từ từng
ánh mắt và giọng nói
trong nhà. Nghĩ đến đó,
bà thấy mình phải sửa
từ chính lời thường ngày.
Đêm ấy, vợ chồng ngồi
bên bếp nguội. Họ không
trách con trước, mà tự
hỏi đã gieo gì vào
lòng con. Một mái nhà
muốn có con biết hòa,
trước hết cha mẹ phải
bớt làm gió. Gió bớt
đi thì lửa nhà mới
có thể ấm lại.
Sáng hôm sau, khi chuyện
củi nước lại chưa xong,
người cha định trách nhưng
dừng lại. Ông nói chậm
hơn, hỏi vợ cần giúp
phần nào. Một câu hỏi
nhỏ làm cơn giận không
có chỗ bùng lên. Đứa
con nghe thấy, trong mắt
có chút ngạc nhiên.
Người mẹ cũng nhường lại
một lời. Bà không nhắc
chuyện cũ, chỉ cùng chồng
xếp củi ra nắng. Đứa
con đứng nhìn, thấy hai
người lớn không thắng nhau
mà vẫn giải
quyết được việc.
Từ đó, trong nhà có
nếp mới: ai nóng thì
im một nhịp, ai sai
thì nhận một phần, ai
còn thương thì đừng nói
cạn đường về. Nhường nhịn
không làm người ta mất
mặt, mà giữ mặt cho
tình thân.
Cổ nhân dạy, hai viên
đá cứ va nhau thì
lửa tóe, hai bàn tay
biết đỡ nhau thì việc
nặng cũng nhẹ. Vợ chồng
biết nhường, con cái sẽ
hiểu rằng hòa khí quý
hơn phần hơn thua.
Ngày tháng qua, đứa con
biết chia bánh cho em,
biết xin lỗi khi lỡ
giành đồ, biết dừng trước
khi nói câu làm đau.
Nó không tự nhiên ngoan
hơn; nó chỉ đang học
lại từ nếp cha mẹ
đã sửa.
Có lần hàng xóm khen
đứa trẻ biết nhường em.
Người cha nghe mà không
tự đắc, chỉ nhìn vợ
mỉm cười. Ông hiểu điều
tốt trong con thường bắt
đầu từ điều nhỏ người
lớn chịu đổi.
Gia đình có hòa khí
không phải vì không có
bất đồng, mà vì người
trong nhà biết nhường nhau
lối đi. Một lời bớt
lại, một tay đưa ra,
một ánh mắt dịu xuống
đều có thể cứu một
ngày khỏi lạnh.
Cha mẹ biết nhường nhịn
sẽ để lại cho con
cách sống mềm mà không
yếu. Nhà nào giữ hòa
khí trong lời nói hằng
ngày, nhà ấy giữ được
phúc ấm qua nhiều đời.