1
00:00:00,000 --> 00:00:00,840
Nghèo khó có thể làm

2
00:00:00,840 --> 00:00:02,380
áo mỏng đi, bữa cơm

3
00:00:02,380 --> 00:00:03,720
ít lại, nhưng không nên

4
00:00:03,720 --> 00:00:04,500
làm nghĩa tình trong nhà

5
00:00:04,500 --> 00:00:06,080
cạn xuống. Cha mẹ giữ

6
00:00:06,080 --> 00:00:07,020
được nghĩa lúc thiếu thốn,

7
00:00:07,220 --> 00:00:08,140
con cái lớn lên sẽ

8
00:00:08,140 --> 00:00:09,140
không hổ với gốc nhà.

9
00:00:09,920 --> 00:00:10,820
Gốc nhà không nằm ở

10
00:00:10,820 --> 00:00:12,020
của cải, mà ở điều

11
00:00:12,020 --> 00:00:13,100
người trong nhà không chịu

12
00:00:13,100 --> 00:00:14,380
đánh mất. Có gia đình

13
00:00:14,380 --> 00:00:15,700
nghèo sống cuối làng, mùa

14
00:00:15,700 --> 00:00:16,500
giáp hạt chỉ còn chum

15
00:00:16,500 --> 00:00:17,980
gạo nhỏ. Người cha từng

16
00:00:17,980 --> 00:00:18,740
mượn thóc của hàng xóm

17
00:00:18,740 --> 00:00:20,140
qua cơn đói, hứa đến

18
00:00:20,140 --> 00:00:21,200
vụ mới sẽ trả đủ.

19
00:00:21,480 --> 00:00:22,260
Lời hứa ấy nhỏ như

20
00:00:22,260 --> 00:00:23,320
hạt thóc, nhưng nặng hơn

21
00:00:23,320 --> 00:00:24,820
cả bao gạo. Đến ngày

22
00:00:24,820 --> 00:00:26,020
thu hoạch, lúa nhà lại

23
00:00:26,020 --> 00:00:27,560
mất mùa. Người mẹ lo

24
00:00:27,560 --> 00:00:28,860
con đói, khuyên chồng xin

25
00:00:28,860 --> 00:00:30,380
khất thêm. Người cha im

26
00:00:30,380 --> 00:00:31,480
lặng rất lâu, vì một

27
00:00:31,480 --> 00:00:32,300
bên là bữa cơm trước

28
00:00:32,300 --> 00:00:33,500
mắt, một bên là chữ

29
00:00:33,500 --> 00:00:34,960
nghĩa đã hứa. Cái im

30
00:00:34,960 --> 00:00:36,220
lặng ấy là lúc lòng

31
00:00:36,220 --> 00:00:37,360
người cân giữa đói nghèo

32
00:00:37,360 --> 00:00:38,760
và danh dự. Đứa con

33
00:00:38,760 --> 00:00:40,240
nghe được, hỏi: Nhà mình

34
00:00:40,240 --> 00:00:41,400
nghèo, người ta có trách

35
00:00:41,400 --> 00:00:42,300
không nếu mình chưa trả?

36
00:00:43,160 --> 00:00:44,500
Người cha nhìn con, hiểu

37
00:00:44,500 --> 00:00:45,320
rằng câu trả lời hôm

38
00:00:45,320 --> 00:00:46,180
nay sẽ thành thước đo

39
00:00:46,180 --> 00:00:47,120
trong lòng con sau này.

40
00:00:47,560 --> 00:00:48,700
Trẻ nhỏ hỏi một câu,

41
00:00:48,860 --> 00:00:49,680
người lớn phải trả lời

42
00:00:49,680 --> 00:00:51,160
bằng cả đời sống. Đêm

43
00:00:51,160 --> 00:00:52,380
ấy, hai vợ chồng đong

44
00:00:52,380 --> 00:00:53,740
từng bát lúa. Họ giữ

45
00:00:53,740 --> 00:00:54,720
lại phần vừa đủ ăn,

46
00:00:54,820 --> 00:00:55,640
còn phần đã hứa thì

47
00:00:55,640 --> 00:00:57,200
buộc vào bao. Người mẹ

48
00:00:57,200 --> 00:00:58,280
thở dài, nhưng rồi cũng

49
00:00:58,280 --> 00:00:59,400
gật đầu, vì nghèo không

50
00:00:59,400 --> 00:01:00,140
nên lấy làm cớ quên

51
00:01:00,140 --> 00:01:02,000
nghĩa. Trong ánh đèn, từng

52
00:01:02,000 --> 00:01:02,820
hạt lúa như nhắc họ

53
00:01:02,820 --> 00:01:04,260
về lời đã nói. Sáng

54
00:01:04,260 --> 00:01:05,540
hôm sau, cả nhà mang

55
00:01:05,540 --> 00:01:06,940
bao lúa sang trả. Người

56
00:01:06,940 --> 00:01:07,800
hàng xóm thấy ít hơn

57
00:01:07,800 --> 00:01:09,140
năm tốt, nhưng đủ như

58
00:01:09,140 --> 00:01:10,340
lời hẹn, liền nắm tay

59
00:01:10,340 --> 00:01:12,080
người cha. Không ai giàu

60
00:01:12,080 --> 00:01:12,980
lên trong khoảnh khắc ấy,

61
00:01:13,360 --> 00:01:14,300
nhưng lòng người sáng hơn.

62
00:01:14,460 --> 00:01:15,200
Sự tin cậy ấy quý

63
00:01:15,200 --> 00:01:16,040
hơn một vụ mùa đầy.

64
00:01:16,700 --> 00:01:17,840
Đứa con đi sau, nhìn

65
00:01:17,840 --> 00:01:18,540
lưng cha mẹ trong nắng

66
00:01:18,540 --> 00:01:20,040
sớm. Nó thấy áo cha

67
00:01:20,040 --> 00:01:21,380
vá vai, tay mẹ gầy,

68
00:01:21,500 --> 00:01:22,300
nhưng bước chân hai người

69
00:01:22,300 --> 00:01:23,780
thẳng. Cái nghèo bỗng không

70
00:01:23,780 --> 00:01:24,640
còn đáng xấu hổ như

71
00:01:24,640 --> 00:01:26,140
nó từng nghĩ. Niềm tự

72
00:01:26,140 --> 00:01:27,040
hào lặng lẽ ấy theo

73
00:01:27,040 --> 00:01:28,500
nó rất lâu. Từ đó,

74
00:01:28,500 --> 00:01:29,800
trong nhà có nếp: thiếu

75
00:01:29,800 --> 00:01:31,080
thì nói thật, nợ thì

76
00:01:31,080 --> 00:01:32,680
nhớ trả, nhận ơn thì

77
00:01:32,680 --> 00:01:34,060
tìm dịp đáp. Cha mẹ

78
00:01:34,060 --> 00:01:35,040
không dạy con bằng lời

79
00:01:35,040 --> 00:01:36,240
lớn, mà bằng cách không

80
00:01:36,240 --> 00:01:36,980
để khó khăn bẻ cong

81
00:01:36,980 --> 00:01:39,000
lòng mình. Cổ nhân dạy,

82
00:01:39,120 --> 00:01:39,880
nhà nghèo giữ nghĩa như

83
00:01:39,880 --> 00:01:40,720
đèn nhỏ giữ lửa trong

84
00:01:40,720 --> 00:01:42,260
đêm. Ánh sáng ấy không

85
00:01:42,260 --> 00:01:43,580
làm đường rộng hơn, nhưng

86
00:01:43,580 --> 00:01:44,940
giúp người đi không lạc.

87
00:01:44,940 --> 00:01:46,080
Con cái nhìn thấy ánh

88
00:01:46,080 --> 00:01:47,340
đèn ấy sẽ biết giữ

89
00:01:47,340 --> 00:01:49,160
mình. Ngày tháng qua, đứa

90
00:01:49,160 --> 00:01:50,440
con lớn lên, có lần

91
00:01:50,440 --> 00:01:51,280
được bạn rủ lấy phần

92
00:01:51,280 --> 00:01:52,180
hơn trong cuộc chia lúa.

93
00:01:53,060 --> 00:01:53,940
Nó nhớ bao lúa năm

94
00:01:53,940 --> 00:01:55,400
xưa, nhớ cha mẹ đem

95
00:01:55,400 --> 00:01:56,660
trả trong lúc thiếu, nên

96
00:01:56,660 --> 00:01:58,120
lắc đầu. Người mẹ sau

97
00:01:58,120 --> 00:01:59,280
này kể lại, hôm ấy

98
00:01:59,280 --> 00:02:00,480
bà cũng sợ con đói,

99
00:02:00,660 --> 00:02:01,560
nhưng càng sợ con lớn

100
00:02:01,560 --> 00:02:02,480
lên coi lời hứa là

101
00:02:02,480 --> 00:02:03,680
thứ bán được khi nghèo.

102
00:02:03,820 --> 00:02:04,540
Một nhà có thể thiếu

103
00:02:04,540 --> 00:02:05,840
gạo, nhưng đừng thiếu điều

104
00:02:05,840 --> 00:02:07,360
để con kính. Người cha

105
00:02:07,360 --> 00:02:08,760
bảo con, nghèo không làm

106
00:02:08,760 --> 00:02:09,920
người ta thấp, chỉ có

107
00:02:09,920 --> 00:02:10,740
bỏ nghĩa mới làm lưng

108
00:02:10,740 --> 00:02:11,980
cong. Khi còn giữ được

109
00:02:11,980 --> 00:02:13,160
lời đã hứa, mình còn

110
00:02:13,160 --> 00:02:14,060
giữ được chỗ đứng trong

111
00:02:14,060 --> 00:02:15,360
mắt người đời và trong

112
00:02:15,360 --> 00:02:16,980
mắt con cháu. Gia đình

113
00:02:16,980 --> 00:02:18,000
giữ nghĩa lúc khó sẽ

114
00:02:18,000 --> 00:02:18,820
để lại cho con cái

115
00:02:18,820 --> 00:02:20,600
một gia tài không thấy

116
00:02:20,600 --> 00:02:22,020
bằng mắt. Gia tài ấy

117
00:02:22,020 --> 00:02:23,220
là sự ngay thẳng, là

118
00:02:23,220 --> 00:02:24,460
lòng biết ơn, là can

119
00:02:24,460 --> 00:02:25,320
đảm không bán rẻ mình

120
00:02:25,320 --> 00:02:27,000
khi đời thiếu thốn. Nghèo

121
00:02:27,000 --> 00:02:28,540
mà biết giữ nghĩa, con

122
00:02:28,540 --> 00:02:29,420
cái sẽ không hổ với

123
00:02:29,420 --> 00:02:31,240
nhà. Bữa cơm có thể

124
00:02:31,240 --> 00:02:32,480
ít hơn một phần, nhưng

125
00:02:32,480 --> 00:02:33,420
phúc đức sẽ dày hơn

126
00:02:33,420 --> 00:02:34,620
một lớp; nhà có nghĩa

127
00:02:34,620 --> 00:02:35,420
thì đường đời của con

128
00:02:35,420 --> 00:02:35,880
còn sáng.