1
00:00:00,000 --> 00:00:01,127
Nghèo khó có thể làm

2
00:00:01,127 --> 00:00:02,253
áo mỏng đi, bữa cơm

3
00:00:02,253 --> 00:00:03,380
ít lại, nhưng không nên

4
00:00:03,380 --> 00:00:04,507
làm nghĩa tình trong nhà

5
00:00:04,507 --> 00:00:05,633
cạn xuống. Cha mẹ giữ

6
00:00:05,633 --> 00:00:06,760
được nghĩa lúc thiếu thốn,

7
00:00:06,760 --> 00:00:07,887
con cái lớn lên sẽ

8
00:00:07,887 --> 00:00:09,013
không hổ với gốc nhà.

9
00:00:09,013 --> 00:00:10,140
Gốc nhà không nằm ở

10
00:00:10,140 --> 00:00:11,267
của cải, mà ở điều

11
00:00:11,267 --> 00:00:12,393
người trong nhà không chịu

12
00:00:12,393 --> 00:00:13,520
đánh mất.

13
00:00:14,020 --> 00:00:15,020
Có gia đình nghèo sống

14
00:00:15,020 --> 00:00:16,020
cuối làng, mùa giáp hạt

15
00:00:16,020 --> 00:00:17,020
chỉ còn chum gạo nhỏ.

16
00:00:17,020 --> 00:00:18,020
Người cha từng mượn thóc

17
00:00:18,020 --> 00:00:19,020
của hàng xóm qua cơn

18
00:00:19,020 --> 00:00:20,020
đói, hứa đến vụ mới

19
00:00:20,020 --> 00:00:21,020
sẽ trả đủ. Lời hứa

20
00:00:21,020 --> 00:00:22,020
ấy nhỏ như hạt thóc,

21
00:00:22,020 --> 00:00:23,020
nhưng nặng hơn

22
00:00:23,020 --> 00:00:24,020
cả bao gạo.

23
00:00:24,520 --> 00:00:25,749
Đến ngày thu hoạch, lúa

24
00:00:25,749 --> 00:00:26,978
nhà lại mất mùa. Người

25
00:00:26,978 --> 00:00:28,207
mẹ lo con đói, khuyên

26
00:00:28,207 --> 00:00:29,436
chồng xin khất thêm. Người

27
00:00:29,436 --> 00:00:30,665
cha im lặng rất lâu,

28
00:00:30,665 --> 00:00:31,895
vì một bên là bữa

29
00:00:31,895 --> 00:00:33,124
cơm trước mắt, một bên

30
00:00:33,124 --> 00:00:34,353
là chữ nghĩa đã hứa.

31
00:00:34,353 --> 00:00:35,582
Cái im lặng ấy là

32
00:00:35,582 --> 00:00:36,811
lúc lòng người cân giữa

33
00:00:36,811 --> 00:00:38,040
đói nghèo và danh dự.

34
00:00:38,540 --> 00:00:39,638
Đứa con nghe được, hỏi:

35
00:00:39,638 --> 00:00:40,736
Nhà mình nghèo, người ta

36
00:00:40,736 --> 00:00:41,835
có trách không nếu mình

37
00:00:41,835 --> 00:00:42,933
chưa trả? Người cha nhìn

38
00:00:42,933 --> 00:00:44,031
con, hiểu rằng câu trả

39
00:00:44,031 --> 00:00:45,129
lời hôm nay sẽ thành

40
00:00:45,129 --> 00:00:46,227
thước đo trong lòng con

41
00:00:46,227 --> 00:00:47,325
sau này. Trẻ nhỏ hỏi

42
00:00:47,325 --> 00:00:48,424
một câu, người lớn phải

43
00:00:48,424 --> 00:00:49,522
trả lời bằng

44
00:00:49,522 --> 00:00:50,620
cả đời sống.

45
00:00:51,120 --> 00:00:52,269
Đêm ấy, hai vợ chồng

46
00:00:52,269 --> 00:00:53,418
đong từng bát lúa. Họ

47
00:00:53,418 --> 00:00:54,567
giữ lại phần vừa đủ

48
00:00:54,567 --> 00:00:55,716
ăn, còn phần đã hứa

49
00:00:55,716 --> 00:00:56,865
thì buộc vào bao. Người

50
00:00:56,865 --> 00:00:58,015
mẹ thở dài, nhưng rồi

51
00:00:58,015 --> 00:00:59,164
cũng gật đầu, vì nghèo

52
00:00:59,164 --> 00:01:00,313
không nên lấy làm cớ

53
00:01:00,313 --> 00:01:01,462
quên nghĩa. Trong ánh đèn,

54
00:01:01,462 --> 00:01:02,611
từng hạt lúa như nhắc

55
00:01:02,611 --> 00:01:03,760
họ về lời đã nói.

56
00:01:04,260 --> 00:01:05,358
Sáng hôm sau, cả nhà

57
00:01:05,358 --> 00:01:06,456
mang bao lúa sang trả.

58
00:01:06,456 --> 00:01:07,555
Người hàng xóm thấy ít

59
00:01:07,555 --> 00:01:08,653
hơn năm tốt, nhưng đủ

60
00:01:08,653 --> 00:01:09,751
như lời hẹn, liền nắm

61
00:01:09,751 --> 00:01:10,849
tay người cha. Không ai

62
00:01:10,849 --> 00:01:11,947
giàu lên trong khoảnh khắc

63
00:01:11,947 --> 00:01:13,045
ấy, nhưng lòng người sáng

64
00:01:13,045 --> 00:01:14,144
hơn. Sự tin cậy ấy

65
00:01:14,144 --> 00:01:15,242
quý hơn một

66
00:01:15,242 --> 00:01:16,340
vụ mùa đầy.

67
00:01:16,840 --> 00:01:17,944
Đứa con đi sau, nhìn

68
00:01:17,944 --> 00:01:19,048
lưng cha mẹ trong nắng

69
00:01:19,048 --> 00:01:20,152
sớm. Nó thấy áo cha

70
00:01:20,152 --> 00:01:21,256
vá vai, tay mẹ gầy,

71
00:01:21,256 --> 00:01:22,360
nhưng bước chân hai người

72
00:01:22,360 --> 00:01:23,464
thẳng. Cái nghèo bỗng không

73
00:01:23,464 --> 00:01:24,568
còn đáng xấu hổ như

74
00:01:24,568 --> 00:01:25,672
nó từng nghĩ. Niềm tự

75
00:01:25,672 --> 00:01:26,776
hào lặng lẽ ấy theo

76
00:01:26,776 --> 00:01:27,880
nó rất lâu.

77
00:01:28,380 --> 00:01:29,550
Từ đó, trong nhà có

78
00:01:29,550 --> 00:01:30,720
nếp: thiếu thì nói thật,

79
00:01:30,720 --> 00:01:31,890
nợ thì nhớ trả, nhận

80
00:01:31,890 --> 00:01:33,060
ơn thì tìm dịp đáp.

81
00:01:33,060 --> 00:01:34,230
Cha mẹ không dạy con

82
00:01:34,230 --> 00:01:35,400
bằng lời lớn, mà bằng

83
00:01:35,400 --> 00:01:36,570
cách không để khó khăn

84
00:01:36,570 --> 00:01:37,740
bẻ cong lòng mình.

85
00:01:38,240 --> 00:01:39,450
Cổ nhân dạy, nhà nghèo

86
00:01:39,450 --> 00:01:40,660
giữ nghĩa như đèn nhỏ

87
00:01:40,660 --> 00:01:41,870
giữ lửa trong đêm. Ánh

88
00:01:41,870 --> 00:01:43,080
sáng ấy không làm đường

89
00:01:43,080 --> 00:01:44,290
rộng hơn, nhưng giúp người

90
00:01:44,290 --> 00:01:45,500
đi không lạc. Con cái

91
00:01:45,500 --> 00:01:46,710
nhìn thấy ánh đèn ấy

92
00:01:46,710 --> 00:01:47,920
sẽ biết giữ mình.

93
00:01:48,420 --> 00:01:49,560
Ngày tháng qua, đứa con

94
00:01:49,560 --> 00:01:50,700
lớn lên, có lần được

95
00:01:50,700 --> 00:01:51,840
bạn rủ lấy phần hơn

96
00:01:51,840 --> 00:01:52,980
trong cuộc chia lúa. Nó

97
00:01:52,980 --> 00:01:54,120
nhớ bao lúa năm xưa,

98
00:01:54,120 --> 00:01:55,260
nhớ cha mẹ đem trả

99
00:01:55,260 --> 00:01:56,400
trong lúc thiếu,

100
00:01:56,400 --> 00:01:57,540
nên lắc đầu.

101
00:01:58,040 --> 00:01:59,036
Người mẹ sau này kể

102
00:01:59,036 --> 00:02:00,031
lại, hôm ấy bà cũng

103
00:02:00,031 --> 00:02:01,027
sợ con đói, nhưng càng

104
00:02:01,027 --> 00:02:02,022
sợ con lớn lên coi

105
00:02:02,022 --> 00:02:03,018
lời hứa là thứ bán

106
00:02:03,018 --> 00:02:04,013
được khi nghèo. Một nhà

107
00:02:04,013 --> 00:02:05,009
có thể thiếu gạo, nhưng

108
00:02:05,009 --> 00:02:06,004
đừng thiếu điều

109
00:02:06,004 --> 00:02:07,000
để con kính.

110
00:02:07,500 --> 00:02:08,630
Người cha bảo con, nghèo

111
00:02:08,630 --> 00:02:09,760
không làm người ta thấp,

112
00:02:09,760 --> 00:02:10,890
chỉ có bỏ nghĩa mới

113
00:02:10,890 --> 00:02:12,020
làm lưng cong. Khi còn

114
00:02:12,020 --> 00:02:13,150
giữ được lời đã hứa,

115
00:02:13,150 --> 00:02:14,280
mình còn giữ được chỗ

116
00:02:14,280 --> 00:02:15,410
đứng trong mắt người đời

117
00:02:15,410 --> 00:02:16,540
và trong mắt con cháu.

118
00:02:17,040 --> 00:02:18,116
Gia đình giữ nghĩa lúc

119
00:02:18,116 --> 00:02:19,191
khó sẽ để lại cho

120
00:02:19,191 --> 00:02:20,267
con cái một gia tài

121
00:02:20,267 --> 00:02:21,342
không thấy bằng mắt. Gia

122
00:02:21,342 --> 00:02:22,418
tài ấy là sự ngay

123
00:02:22,418 --> 00:02:23,493
thẳng, là lòng biết ơn,

124
00:02:23,493 --> 00:02:24,569
là can đảm không bán

125
00:02:24,569 --> 00:02:25,644
rẻ mình khi

126
00:02:25,644 --> 00:02:26,720
đời thiếu thốn.

127
00:02:27,220 --> 00:02:28,400
Nghèo mà biết giữ nghĩa,

128
00:02:28,400 --> 00:02:29,580
con cái sẽ không hổ

129
00:02:29,580 --> 00:02:30,760
với nhà. Bữa cơm có

130
00:02:30,760 --> 00:02:31,940
thể ít hơn một phần,

131
00:02:31,940 --> 00:02:33,120
nhưng phúc đức sẽ dày

132
00:02:33,120 --> 00:02:34,300
hơn một lớp; nhà có

133
00:02:34,300 --> 00:02:35,480
nghĩa thì đường đời của

134
00:02:35,480 --> 00:02:36,660
con còn sáng.