Trẻ nhỏ học lòng thương
người không phải từ những
lời dạy thật dài, mà
từ lúc thấy cha mẹ
đưa tay ra với người
gặp khó. Một việc thiện
nhỏ trước mắt con có
thể gieo hạt lành rất
lâu. Hạt ấy gặp thời
sẽ thành bóng mát cho
nhiều người khác. Có gia
đình sống bên đường làng,
không giàu nhưng đủ bữa.
Người cha thường bảo con
phải biết thương người, nhưng
mỗi khi thấy người hành
khất đi qua, ông lại
tránh mắt vì sợ phiền.
Sự tránh mắt ấy cũng
là một bài học, chỉ
là bài học lạnh. Người
mẹ cũng có lúc ngại
giúp, vì nhà mình chẳng
dư dả. Bà nghĩ để
khi khá hơn rồi hãy
làm điều tốt. Đứa con
nghe nhiều lời dạy, nhưng
lại ít thấy bàn tay
nào thật sự mở ra.
Chờ đến khi dư dả
mới thương người, nhiều khi
cả đời không bắt đầu
được. Một chiều rét, có
bà cụ lỡ đường xin
bát nước nóng. Đứa trẻ
nhìn cha mẹ. Người cha
định từ chối, rồi thấy
con đang chờ câu trả
lời bằng ánh mắt trong
veo. Ánh mắt ấy làm
người lớn khó quay lưng.
Ông chợt hiểu, nếu hôm
nay mình đóng cửa, ngày
mai con sẽ học cách
đóng lòng. Nhà nghèo không
thể giúp lớn, nhưng một
bát nước, một chỗ ngồi,
một lời tử tế thì
không quá nghèo để cho.
Nghĩ vậy, ông thấy lòng
mình mềm xuống. Người mẹ
nhóm lại bếp, rót nước
nóng, lấy thêm củ khoai
luộc. Bà cụ run run
nhận lấy. Đứa con đứng
bên, lần đầu thấy lòng
thương không phải điều xa
xôi, mà nằm ngay trong
bếp nhà mình. Hơi nước
bốc lên, làm căn bếp
nghèo cũng trở nên ấm
hơn. Sau đó, người cha
hỏi bà cụ quê ở
đâu, rồi chỉ đường sang
xóm bên. Ông không khoe
lòng tốt, chỉ làm việc
cần làm. Sự tử tế
yên lặng ấy khiến đứa
trẻ nhớ hơn mọi bài
giảng. Điều lặng lẽ thường
đi sâu vào lòng trẻ
hơn điều ồn ào. Từ
hôm ấy, trong nhà có
nếp giữ một phần nhỏ
cho người khó hơn. Khi
mùa gặt khá, họ để
lại nắm gạo; khi mùa
mưa lạnh, họ giữ thêm
bó củi khô bên hiên.
Cổ nhân dạy, phúc không
chỉ đến từ điều ta
giữ, mà còn từ điều
ta biết chia. Bàn tay
nắm chặt quá lâu sẽ
mỏi, bàn tay biết mở
ra thì lòng cũng rộng
thêm. Ngày tháng qua, đứa
con học cách nhìn người
khác bằng sự cảm thông.
Thấy bạn thiếu bút, nó
chia một cây; thấy người
già gánh nặng, nó chạy
lại đỡ. Nó không nghĩ
mình làm điều lớn, vì
đã thấy cha mẹ làm
điều nhỏ. Có lần người
cha tính toán thiệt hơn,
định thôi giúp một nhà
bị cháy rơm. Đứa con
nhắc: Nhà mình còn bó
củi khô bên hiên. Câu
nhắc ấy làm ông vui
hơn là ngượng. Người mẹ
bảo, giúp người không phải
để người đời khen, mà
để lòng mình không hóa
cứng. Con cái lớn lên
giữa những việc thiện nhỏ
sẽ biết rằng đời không
chỉ có phần mình. Muốn
con biết thương người, cha
mẹ hãy để con nhìn
thấy lòng thương có hình
dáng cụ thể. Đó là
bát nước nóng, nắm gạo,
bó củi, một lời hỏi
han đúng lúc. Nhà nào
biết giúp người trong khả
năng của mình, nhà ấy
đang dạy con giữ phúc.
Người biết thương người sẽ
đi qua đời bằng trái
tim mềm, và phúc nhà
cũng theo đó mà dày