Có những mối nghĩa tình
không mất vì chuyện lớn,
mà rạn vì một câu
nóng. Cổ nhân dạy, người
biết nhịn đúng lúc không
phải là người thua, mà
là người giữ được cây
cầu cho ngày mai. Một
nhịp lặng có thể giữ
phúc hai nhà. Ở xóm
chài bên sông, hai anh
em họ Phan và Dụ
cùng góp thuyền đánh cá.
Từ nhỏ họ chia nhau
bát cơm, lớn lên chia
nhau tay chèo, chưa từng
tính hơn thiệt từng đồng.
Mẹ già thường dặn, chung
thuyền phải thương nhau. Một
mùa nước nổi, mẻ cá
đầu năm được giá. Khi
chia tiền, Dụ nghi anh
mình giữ lại phần hơn,
còn Phan nghe vậy đỏ
mặt, bàn tay đã đặt
lên mái chèo như muốn
đập xuống. Cả bến nín
thở chờ một lời rơi
xuống. Vợ Phan đứng sau
hiên, chỉ khẽ kéo tay
áo chồng. Nàng nói, cá
mất còn đánh lại, anh
em mất thì cả đời
không có chợ nào mua
về được. Một câu ấy
khiến Phan im lặng. Nàng
nhắc những đêm Dụ từng
canh mẹ bệnh. Anh nuốt
cơn giận, tự tay mang
sổ tre ra sân, mời
người già trong xóm cùng
xem. Dụ vẫn còn nặng
lời, nhưng Phan chỉ rót
bát nước, không đáp lại
một câu cay độc nào.
Im lặng ấy như chiếc
neo giữ thuyền. Sổ sách
rõ ràng, lỗi nằm ở
người thu mua ghi thiếu
một giỏ cá. Dụ biết
mình trách oan, mặt cúi
xuống như thuyền mắc cạn.
Nếu lúc ấy Phan nổi
giận, sự thật cũng không
cứu nổi tình thân. Dụ
nghe nước vỗ bờ mà
thẹn đỏ mặt. Phan không
nhắc lại lời xúc phạm.
Anh chỉ bảo, sông có
lúc đục lúc trong, lòng
người lúc mệt cũng dễ
lầm. Miễn còn biết quay
về bến cũ, anh em
vẫn chèo chung được. Người
được tha mới hiểu giá
của nhẫn. Từ đó Dụ
thay đổi. Mỗi lần chia
cá, anh đọc rõ từng
phần trước mặt mọi người.
Phan cũng không giữ nỗi
tủi trong lòng, bởi nhịn
mà còn oán thì chỉ
là buộc đá vào áo.
Trẻ nhỏ vẫn gọi nhau
bằng tiếng chú bác. Ít
năm sau, bão lớn đánh
vỡ nhiều thuyền. Thuyền người
anh kẹt bên bãi cát,
chính người em liều mình
bơi dây ra kéo. Nghĩa
tình được giữ hôm trước
trở thành bàn tay cứu
hôm sau. Giữa bão, nghĩa
cũ thành dây cứu mạng.
Dân xóm chài nhìn hai
anh em vá lại mạn
thuyền dưới mưa, ai cũng
hiểu một điều: lời hơn
thua nói ra rất nhanh,
nhưng vết nứt trong ruột
thịt có khi vá cả
đời chưa kín. Người già
lấy chuyện ấy dạy con
cháu. Cổ nhân ví cơn
giận như ngọn lửa bén
vào mái rơm. Dập sớm
chỉ mất một gáo nước;
để bùng lên thì cả
nhà phải đứng nhìn tro
bay mà tiếc nuối. Lửa
giận gần người thân rất
dễ cháy. Biết dừng đúng
lúc không phải câm lặng
trước điều sai. Đó là
chờ lòng mình lắng xuống,
rồi đem sự thật đặt
ra cho sáng, để sửa
việc mà không làm gãy
người. Chậm một hơi, lời
bớt thành dao. Người có
đức biết phân biệt giữa
giữ thể diện và nuôi
sai trái. Phan nhịn lời
độc, nhưng vẫn mở sổ
cho rõ; vì nghĩa tình
muốn bền thì phải có
cả bao dung lẫn công
bằng. Bao dung cần đi
cùng công bằng. Vậy nên,
trước khi buông một câu
làm đứt tình thân, hãy
dừng lại một hơi thở.
Một lần nhịn đúng lúc,
giữ được cả đời nghĩa
tình; một lần nóng miệng,
có thể mất
cả bến về.