1
00:00:00,000 --> 00:00:01,280
Cổ nhân nói, nhà giàu

2
00:00:01,280 --> 00:00:02,440
chưa chắc có phúc, nhà

3
00:00:02,440 --> 00:00:03,860
nghèo chưa chắc thiếu nền.

4
00:00:04,080 --> 00:00:04,840
Của cải để lại có

5
00:00:04,840 --> 00:00:05,640
thể chia hết trong một

6
00:00:05,640 --> 00:00:06,900
đời, nhưng nếp nhà để

7
00:00:06,900 --> 00:00:07,800
lại sẽ âm thầm nâng

8
00:00:07,800 --> 00:00:09,020
con cháu qua nhiều đời.

9
00:00:09,200 --> 00:00:10,080
Có nếp thì đi xa

10
00:00:10,080 --> 00:00:11,540
vẫn nhớ đường về. Ở

11
00:00:11,540 --> 00:00:12,840
một thôn trồng dâu, ông

12
00:00:12,840 --> 00:00:13,740
Khang có ba người con.

13
00:00:14,280 --> 00:00:15,500
Ruộng không nhiều, bạc không

14
00:00:15,500 --> 00:00:16,640
đầy hòm, nhưng trong nhà

15
00:00:16,640 --> 00:00:17,760
có quy củ: sáng chào

16
00:00:17,760 --> 00:00:18,900
người lớn, tối hỏi han

17
00:00:18,900 --> 00:00:20,200
nhau, ăn cơm không nói

18
00:00:20,200 --> 00:00:21,660
lời cay. Lễ nhỏ thành

19
00:00:21,660 --> 00:00:23,520
gốc lớn. Người trong làng

20
00:00:23,520 --> 00:00:24,400
từng cười ông quá nghiêm.

21
00:00:24,840 --> 00:00:25,820
Họ bảo thời buổi khó

22
00:00:25,820 --> 00:00:27,080
khăn, nên lo tích bạc

23
00:00:27,080 --> 00:00:28,020
hơn là giữ mấy điều

24
00:00:28,020 --> 00:00:29,860
lễ nhỏ. Ông chỉ đáp,

25
00:00:30,080 --> 00:00:31,020
bạc mất còn kiếm lại,

26
00:00:31,180 --> 00:00:32,100
nếp nhà mất thì con

27
00:00:32,100 --> 00:00:32,940
cháu biết dựa vào đâu.

28
00:00:33,500 --> 00:00:34,300
Ông trọng lòng người hơn

29
00:00:34,300 --> 00:00:35,960
bạc. Khi ông già yếu,

30
00:00:36,280 --> 00:00:37,140
ba người con bàn chuyện

31
00:00:37,140 --> 00:00:38,540
chia ruộng. Người cả muốn

32
00:00:38,540 --> 00:00:39,900
phần gần giếng, người út

33
00:00:39,900 --> 00:00:41,220
muốn mảnh đất tốt, lời

34
00:00:41,220 --> 00:00:42,100
qua tiếng lại bắt đầu

35
00:00:42,100 --> 00:00:43,100
nóng như bếp rơm gặp

36
00:00:43,100 --> 00:00:44,760
gió. Một lời tranh làm

37
00:00:44,760 --> 00:00:46,280
ruộng tốt hóa lạnh. Ông

38
00:00:46,280 --> 00:00:47,460
Khang không mắng. Ông lấy

39
00:00:47,460 --> 00:00:48,320
chiếc chiếu cũ trải giữa

40
00:00:48,320 --> 00:00:49,560
sân, bảo cả nhà ngồi

41
00:00:49,560 --> 00:00:50,500
xuống ăn bữa cơm cuối

42
00:00:50,500 --> 00:00:52,200
mùa như mọi ngày. Bát

43
00:00:52,200 --> 00:00:53,400
cơm đặt ngay ngắn, đũa

44
00:00:53,400 --> 00:00:54,540
đưa hai tay, không ai

45
00:00:54,540 --> 00:00:55,720
được nói lời tổn thương.

46
00:00:55,840 --> 00:00:56,680
Cả nhà nhớ mình cùng

47
00:00:56,680 --> 00:00:58,380
một họ. Sau bữa cơm,

48
00:00:58,400 --> 00:00:59,800
ông mở rương gỗ. Bên

49
00:00:59,800 --> 00:01:00,920
trong không có vàng, chỉ

50
00:01:00,920 --> 00:01:01,800
có cuốn sổ ghi từng

51
00:01:01,800 --> 00:01:02,900
việc cha ông từng dạy:

52
00:01:03,060 --> 00:01:04,120
gặp người già phải đỡ,

53
00:01:04,340 --> 00:01:05,700
có lỗi phải nhận, anh

54
00:01:05,700 --> 00:01:06,520
em chia phần phải nghĩ

55
00:01:06,520 --> 00:01:08,000
đến người yếu hơn. Chữ

56
00:01:08,000 --> 00:01:09,500
cũ như đèn nhỏ. Ông

57
00:01:09,500 --> 00:01:11,180
nói, cha không sợ các

58
00:01:11,180 --> 00:01:12,500
con nghèo, chỉ sợ các

59
00:01:12,500 --> 00:01:13,480
con giàu mà quên lễ.

60
00:01:14,280 --> 00:01:15,480
Ruộng đất chia rồi sẽ

61
00:01:15,480 --> 00:01:16,680
đổi chủ, nhưng cách đối

62
00:01:16,680 --> 00:01:17,480
đãi với nhau mới quyết

63
00:01:17,480 --> 00:01:18,240
định mái nhà còn ấm

64
00:01:18,240 --> 00:01:19,660
hay không. Lời ấy khiến

65
00:01:19,660 --> 00:01:21,060
ai cũng lặng. Người con

66
00:01:21,060 --> 00:01:22,100
cả nghe xong lặng đi.

67
00:01:22,420 --> 00:01:23,280
Anh nhớ những năm mất

68
00:01:23,280 --> 00:01:24,620
mùa, em út từng nhường

69
00:01:24,620 --> 00:01:25,880
bát cháo cho mình. Người

70
00:01:25,880 --> 00:01:27,220
út cũng cúi đầu, nhớ

71
00:01:27,220 --> 00:01:28,040
anh cả đã bán áo

72
00:01:28,040 --> 00:01:28,780
bông để mua thuốc cho

73
00:01:28,780 --> 00:01:30,300
mẹ. Ký ức làm lòng

74
00:01:30,300 --> 00:01:31,980
mềm xuống. Họ chia lại

75
00:01:31,980 --> 00:01:33,360
ruộng, không theo phần hơn,

76
00:01:33,800 --> 00:01:34,780
mà theo chỗ ai cần.

77
00:01:35,280 --> 00:01:36,000
Mảnh gần giếng dành cho

78
00:01:36,000 --> 00:01:37,280
nhà có con nhỏ, mảnh

79
00:01:37,280 --> 00:01:38,200
tốt dành cho người đang

80
00:01:38,200 --> 00:01:39,820
thiếu sức, còn phần xa

81
00:01:39,820 --> 00:01:40,680
thì anh em cùng góp

82
00:01:40,680 --> 00:01:42,300
công cày cấy. Người ngoài

83
00:01:42,300 --> 00:01:43,820
nhìn cũng nể. Ít năm

84
00:01:43,820 --> 00:01:45,220
sau, trong làng có nhà

85
00:01:45,220 --> 00:01:46,400
giàu chia gia tài mà

86
00:01:46,400 --> 00:01:47,620
kiện nhau đến bạc tóc.

87
00:01:47,840 --> 00:01:48,700
Nhà ông Khang tuy không

88
00:01:48,700 --> 00:01:49,920
phất lớn, nhưng ngày giỗ

89
00:01:49,920 --> 00:01:51,160
luôn đủ mặt con cháu,

90
00:01:51,360 --> 00:01:52,400
tiếng cười nhỏ mà ấm

91
00:01:52,400 --> 00:01:54,180
như than hồng. Đó là

92
00:01:54,180 --> 00:01:55,140
cái giàu không ghi sổ.

93
00:01:55,800 --> 00:01:56,700
Một trận lũ cuốn qua

94
00:01:56,700 --> 00:01:57,920
bãi dâu, nhiều nhà mất

95
00:01:57,920 --> 00:01:59,480
sạch hòm thóc. Ba anh

96
00:01:59,480 --> 00:02:00,260
em nhà Khang không đợi

97
00:02:00,260 --> 00:02:01,980
ai gọi, tự mở kho,

98
00:02:02,140 --> 00:02:03,560
nấu cháo, sửa cầu tre,

99
00:02:03,780 --> 00:02:04,460
vì từ nhỏ đã học

100
00:02:04,460 --> 00:02:05,580
rằng phúc nhà nằm ở

101
00:02:05,580 --> 00:02:06,940
cách giúp người. Nếp cũ

102
00:02:06,940 --> 00:02:07,720
gặp nguy hóa việc thiện.

103
00:02:08,340 --> 00:02:09,240
Dân làng khi ấy mới

104
00:02:09,240 --> 00:02:10,420
hiểu, nếp nhà không phải

105
00:02:10,420 --> 00:02:11,360
mấy lời giáo huấn treo

106
00:02:11,360 --> 00:02:12,820
trên vách. Nó là thói

107
00:02:12,820 --> 00:02:13,800
quen cúi đầu trước người

108
00:02:13,800 --> 00:02:15,100
già, là bàn tay biết

109
00:02:15,100 --> 00:02:16,320
chia, là miệng biết im

110
00:02:16,320 --> 00:02:18,580
khi giận. Từng bữa cơm

111
00:02:18,580 --> 00:02:20,080
đều dạy người. Của cải

112
00:02:20,080 --> 00:02:21,520
giống nước trong chum, dùng

113
00:02:21,520 --> 00:02:22,980
mãi cũng vơi. Nếp nhà

114
00:02:22,980 --> 00:02:23,820
giống mạch nước dưới đất,

115
00:02:24,040 --> 00:02:25,380
không khoe đầy mà gặp

116
00:02:25,380 --> 00:02:26,740
hạn lại cứu người. Con

117
00:02:26,740 --> 00:02:27,860
cháu có nếp thì nghèo

118
00:02:27,960 --> 00:02:29,280
vẫn đứng thẳng, giàu cũng

119
00:02:29,280 --> 00:02:31,080
không kiêu. Mạch ấy nuôi

120
00:02:31,080 --> 00:02:32,580
rễ bền hơn mưa. Vì

121
00:02:32,580 --> 00:02:33,720
vậy, muốn để phúc cho

122
00:02:33,720 --> 00:02:34,980
đời sau, đừng chỉ hỏi

123
00:02:34,980 --> 00:02:36,160
còn bao nhiêu ruộng, bao

124
00:02:36,160 --> 00:02:37,420
nhiêu bạc. Hãy hỏi trong

125
00:02:37,420 --> 00:02:38,760
nhà còn lễ nghĩa, còn

126
00:02:38,760 --> 00:02:39,840
thương nhường, còn biết hổ

127
00:02:39,840 --> 00:02:41,140
thẹn hay không. Của cải

128
00:02:41,140 --> 00:02:42,020
để lại không bằng nếp

129
00:02:42,020 --> 00:02:43,280
nhà để lại. Giữ nếp

130
00:02:43,280 --> 00:02:43,720
là giữ phúc.