1
00:00:00,000 --> 00:00:01,200
Cổ nhân nói, lời khen

2
00:00:01,200 --> 00:00:02,520
như chén rượu ngọt, uống

3
00:00:02,520 --> 00:00:03,820
ít thì ấm lòng, uống

4
00:00:03,820 --> 00:00:04,700
nhiều thì say mất đường

5
00:00:04,700 --> 00:00:06,000
về. Người biết lui khỏi

6
00:00:06,000 --> 00:00:06,980
lời khen không phải sợ

7
00:00:06,980 --> 00:00:08,240
danh, mà sợ tâm mình

8
00:00:08,240 --> 00:00:09,780
quên mất chỗ đứng. Tỉnh

9
00:00:09,900 --> 00:00:10,740
trước vị ngọt ấy là

10
00:00:10,740 --> 00:00:12,200
giữ được mình. Ở làng

11
00:00:12,200 --> 00:00:13,420
gốm ven sông, có người

12
00:00:13,420 --> 00:00:14,760
thợ trẻ tên Hòa. Tay

13
00:00:14,760 --> 00:00:15,760
anh nặn chum rất đều,

14
00:00:16,020 --> 00:00:16,800
men nung lên sáng như

15
00:00:16,800 --> 00:00:18,380
trăng non. Khách qua chợ

16
00:00:18,380 --> 00:00:19,640
thường dừng lại khen, nói

17
00:00:19,640 --> 00:00:20,420
anh rồi sẽ hơn cả

18
00:00:20,420 --> 00:00:21,580
thầy mình. Tiếng khen như

19
00:00:21,580 --> 00:00:22,860
gió, còn bàn tay mới

20
00:00:22,860 --> 00:00:24,300
là gốc nghề. Ban đầu

21
00:00:24,300 --> 00:00:25,340
Hòa chỉ cúi đầu cảm

22
00:00:25,340 --> 00:00:26,540
tạ. Nhưng lời khen ngày

23
00:00:26,540 --> 00:00:27,720
một nhiều, khiến anh bắt

24
00:00:27,720 --> 00:00:28,780
đầu đứng lâu trước quầy,

25
00:00:28,920 --> 00:00:29,660
thích nghe người ta nhắc

26
00:00:29,660 --> 00:00:30,540
tên mình hơn là ngồi

27
00:00:30,540 --> 00:00:31,400
bên lò học cách giữ

28
00:00:31,400 --> 00:00:33,540
lửa. Lò gốm vì thế

29
00:00:33,540 --> 00:00:34,440
dần thiếu bóng anh lúc

30
00:00:34,440 --> 00:00:36,400
cần nhất. Một hôm, thầy

31
00:00:36,400 --> 00:00:37,400
già giao anh nung mẻ

32
00:00:37,400 --> 00:00:38,360
chum lớn cho nhà chùa.

33
00:00:39,060 --> 00:00:39,900
Hòa tin tay nghề mình

34
00:00:39,900 --> 00:00:41,220
đã đủ, bỏ qua việc

35
00:00:41,220 --> 00:00:42,300
thử đất, lại tăng lửa

36
00:00:42,300 --> 00:00:43,580
quá sớm để kịp đem

37
00:00:43,580 --> 00:00:44,440
hàng ra chợ khoe với

38
00:00:44,440 --> 00:00:46,060
người quen. Sự vội vàng

39
00:00:46,060 --> 00:00:46,840
thường mặc áo tự tin

40
00:00:46,840 --> 00:00:48,840
rất đẹp. Đêm ấy, trong

41
00:00:48,840 --> 00:00:50,200
lò vang tiếng nứt nhỏ.

42
00:00:50,200 --> 00:00:51,840
Sáng ra, hơn nửa mẻ

43
00:00:51,840 --> 00:00:53,060
chum rạn men, có chiếc

44
00:00:53,060 --> 00:00:54,360
vỡ thành mảnh. Hòa đứng

45
00:00:54,360 --> 00:00:55,540
sững, lần đầu thấy lời

46
00:00:55,540 --> 00:00:56,520
khen hôm qua không vá

47
00:00:56,520 --> 00:00:57,780
nổi lỗi hôm nay. Anh

48
00:00:57,780 --> 00:00:58,660
hiểu danh hão không làm

49
00:00:58,660 --> 00:01:00,260
chum lành lại. Thầy già

50
00:01:00,260 --> 00:01:02,260
không mắng. Ông chỉ nhặt

51
00:01:02,260 --> 00:01:03,400
một mảnh gốm, đặt vào

52
00:01:03,400 --> 00:01:04,880
tay Hòa và nói, đất

53
00:01:04,880 --> 00:01:06,220
còn chịu được lửa, nhưng

54
00:01:06,220 --> 00:01:07,100
lòng người không chịu nổi

55
00:01:07,100 --> 00:01:08,580
kiêu. Chum vỡ vì lửa

56
00:01:08,580 --> 00:01:09,560
gấp, người hỏng vì tâm

57
00:01:09,560 --> 00:01:10,960
vội. Lời ấy nặng hơn

58
00:01:10,960 --> 00:01:12,460
mọi tiếng quở trách. Hòa

59
00:01:12,460 --> 00:01:13,580
xấu hổ, xin đền tiền.

60
00:01:14,080 --> 00:01:15,260
Thầy bảo, tiền có thể

61
00:01:15,260 --> 00:01:16,540
góp lại, nhưng thói quen

62
00:01:16,540 --> 00:01:17,720
ham khen nếu không sửa

63
00:01:17,840 --> 00:01:18,680
thì về sau sẽ làm

64
00:01:18,680 --> 00:01:19,640
vỡ những việc lớn hơn

65
00:01:19,640 --> 00:01:21,760
mẻ chum này. Một mảnh

66
00:01:21,760 --> 00:01:22,580
gốm nhỏ thành bài học

67
00:01:22,580 --> 00:01:24,100
lớn. Từ đó, mỗi khi

68
00:01:24,100 --> 00:01:25,660
có người khen, Hòa chỉ

69
00:01:25,660 --> 00:01:27,220
đáp: còn nhờ đất tốt,

70
00:01:27,440 --> 00:01:28,340
lửa đều và công thầy

71
00:01:28,340 --> 00:01:29,860
dạy. Anh quay lại việc

72
00:01:29,860 --> 00:01:31,260
thử đất, canh lò, sửa

73
00:01:31,260 --> 00:01:32,380
khuôn, không để tai mình

74
00:01:32,380 --> 00:01:33,400
kéo chân khỏi việc chính.

75
00:01:34,600 --> 00:01:35,460
Việc chính giữ người khỏi

76
00:01:35,460 --> 00:01:36,980
trôi theo tiếng ồn. Vài

77
00:01:36,980 --> 00:01:38,380
năm sau, gốm của Hòa

78
00:01:38,380 --> 00:01:40,420
nổi tiếng khắp vùng. Có

79
00:01:40,420 --> 00:01:41,260
thương nhân muốn treo riêng

80
00:01:41,260 --> 00:01:42,140
tên anh trước cửa hàng,

81
00:01:42,320 --> 00:01:43,720
hứa trả giá cao. Hòa

82
00:01:43,720 --> 00:01:44,840
từ chối, chỉ xin ghi

83
00:01:44,840 --> 00:01:46,000
tên làng gốm và người

84
00:01:46,000 --> 00:01:47,300
thầy đã truyền nghề. Anh

85
00:01:47,300 --> 00:01:48,220
sợ danh riêng làm mờ

86
00:01:48,220 --> 00:01:49,620
ơn cũ. Người ta hỏi

87
00:01:49,620 --> 00:01:50,540
vì sao không nhận danh

88
00:01:50,540 --> 00:01:52,320
riêng. Hòa đáp, một chiếc

89
00:01:52,320 --> 00:01:53,380
chum đứng được nhờ đất,

90
00:01:53,600 --> 00:01:55,000
nước, lửa và tay người;

91
00:01:55,280 --> 00:01:56,200
nếu chỉ khoe một bàn

92
00:01:56,200 --> 00:01:57,540
tay, khác nào quên cả

93
00:01:57,540 --> 00:01:58,520
lò nung sau lưng mình.

94
00:01:59,020 --> 00:01:59,980
Nhớ được điều ấy, lòng

95
00:01:59,980 --> 00:02:01,540
mới không nghiêng. Thầy già

96
00:02:01,540 --> 00:02:03,380
nghe chuyện, mỉm cười. Ông

97
00:02:03,380 --> 00:02:04,380
biết học trò đã hiểu,

98
00:02:04,520 --> 00:02:05,480
danh tiếng nếu đặt đúng

99
00:02:05,480 --> 00:02:06,700
chỗ thì nâng người lên,

100
00:02:07,060 --> 00:02:07,980
đặt sai chỗ thì biến

101
00:02:07,980 --> 00:02:09,680
thành đá buộc chân. Danh

102
00:02:09,680 --> 00:02:10,920
đúng chỗ nhẹ như đèn,

103
00:02:11,060 --> 00:02:12,360
sai chỗ nặng như đá.

104
00:02:12,600 --> 00:02:13,300
Cổ nhân ví người ham

105
00:02:13,300 --> 00:02:14,240
khen như cây non nghiêng

106
00:02:14,240 --> 00:02:15,820
theo gió. Gió nhẹ tưởng

107
00:02:15,820 --> 00:02:17,140
là nâng đỡ, nhưng nghiêng

108
00:02:17,140 --> 00:02:18,480
lâu thì rễ lệch, đến

109
00:02:18,480 --> 00:02:19,360
khi bão đến mới biết

110
00:02:19,360 --> 00:02:21,300
mình không còn đứng thẳng.

111
00:02:21,540 --> 00:02:22,380
Rễ lệch thì cây đẹp

112
00:02:22,380 --> 00:02:23,300
cũng khó qua mùa gió.

113
00:02:24,020 --> 00:02:25,260
Lời khen không xấu; điều

114
00:02:25,260 --> 00:02:26,100
đáng sợ là đem lời

115
00:02:26,100 --> 00:02:27,060
khen làm gương soi mỗi

116
00:02:27,060 --> 00:02:28,380
ngày. Người có đức nhận

117
00:02:28,380 --> 00:02:29,740
khen để sửa mình, không

118
00:02:29,740 --> 00:02:30,700
nhận khen để quên người,

119
00:02:31,120 --> 00:02:32,340
quên nguồn cội, quên công

120
00:02:32,340 --> 00:02:34,020
phu âm thầm. Biết nhận

121
00:02:34,020 --> 00:02:34,840
khen cũng là một phép

122
00:02:34,840 --> 00:02:36,580
tu thân. Vì vậy, khi

123
00:02:36,580 --> 00:02:37,760
được tung hô, hãy lùi

124
00:02:37,760 --> 00:02:38,760
một bước mà nhìn lại

125
00:02:38,760 --> 00:02:40,400
việc mình còn thiếu. Biết

126
00:02:40,400 --> 00:02:41,480
lui khỏi lời khen, giữ

127
00:02:41,480 --> 00:02:42,620
được mình khỏi mê; giữ

128
00:02:42,620 --> 00:02:43,900
được lòng tỉnh, phúc mới

129
00:02:43,900 --> 00:02:45,300
ở lại lâu bền. Lùi

130
00:02:45,300 --> 00:02:46,260
được một bước, tâm mới

131
00:02:46,260 --> 00:02:46,660
còn sáng.