Cổ nhân dạy, người đứng
trên cao càng phải biết
cúi đầu với kẻ ở
dưới. Quyền thế có thể
khiến người ta sợ trong
một lúc, nhưng lòng kính
trọng mới giữ được phúc
lâu dài. Ở phủ huyện
xưa có viên quản kho
tên Lễ. Ông coi kho
lương, tay cầm chìa khóa
lớn, dưới quyền có mấy
phu khuân vác áo vá
vai, ngày ngày đội thóc
qua sân nắng. Ban đầu
Lễ còn lễ độ. Nhưng
chức nhỏ vừa vững, ông
bắt đầu quát tháo, gọi
người dưới bằng tiếng nặng.
Một phu già chậm chân,
ông mắng trước đám đông,
khiến người ấy cúi mặt
không nói. Người vợ ở
nhà khuyên, bát cơm của
quan cũng nhờ tay người
gánh thóc. Lễ cười nhạt,
cho rằng kẻ dưới chỉ
cần nghe lệnh, kính hay
không cũng chẳng làm kho
đầy thêm. Một mùa mưa,
nước sông dâng nhanh. Kho
lương cần chuyển gấp lên
nền cao. Lễ ra lệnh
liên hồi, nhưng đám phu
làm việc rời rạc, không
ai dám góp ý rằng
lối sau kho đã ngập
bùn. Đêm xuống, một góc
kho sụt nền, mấy bao
thóc ướt hỏng. Lễ hoảng
hốt mới biết phu già
từng định báo chỗ nứt,
nhưng bị ông mắng nhiều
lần nên không còn dám
mở miệng. Một lời kính
nhỏ có thể giữ việc
lớn khỏi nghiêng. Sáng hôm
sau, Lễ tự đến nhà
phu già. Ông bỏ mũ
xuống, chắp tay xin lỗi.
Người phu già run run
đáp, kẻ làm thuê không
sợ cực, chỉ sợ lời
nói làm mình thấy thấp
hơn hạt bụi. Một lời
kính nhỏ có thể giữ
việc lớn khỏi nghiêng. Câu
ấy như chiếc gậy gõ
vào lòng Lễ. Ông hiểu
kho lương mất thóc không
chỉ vì mưa, mà vì
lòng người đã đóng lại
trước sự kiêu ngạo của
mình. Một lời kính nhỏ
có thể giữ việc lớn
khỏi nghiêng. Từ đó, Lễ
đổi cách làm việc. Ông
gọi từng người bằng tên,
hỏi ai biết lối khô,
ai quen bờ đất chắc.
Khi phu khuân vác góp
ý, ông ghi vào sổ
như ghi lời của người
giữ kho thật sự. Một
lời kính nhỏ có thể
giữ việc lớn khỏi nghiêng.
Kỳ mưa sau, cả kho
được chuyển an toàn. Người
dưới không còn im lặng
vì sợ, mà chủ động
nhắc chỗ yếu, đỡ bao
nặng cho nhau, giữ từng
hạt lương như giữ phần
cơm của dân. Một lời
kính nhỏ có thể giữ
việc lớn khỏi nghiêng. Quan
trên khen Lễ biết trị
kho. Ông chỉ đáp, con
chỉ học được cách nghe
người đội thóc. Chìa khóa
trong tay con mở cửa
kho, nhưng lòng kính trọng
mới mở được lòng người.
Một lời kính nhỏ có
thể giữ việc lớn khỏi
nghiêng. Cổ nhân ví quyền
thế như ngọn đèn treo
cao. Nếu chỉ soi lên
mái nhà, dưới chân vẫn
tối; nếu biết cúi ánh
sáng xuống, người đi dưới
mới thấy đường và cùng
giữ nhà khỏi cháy. Một
lời kính nhỏ có thể
giữ việc lớn khỏi nghiêng.
Kính người dưới không làm
mình thấp đi. Trái lại,
nó khiến việc lớn có
thêm tay, lời thật có
chỗ để đến, và phúc
đức không bị hao mòn
bởi một thói quen khinh
người. Một lời kính nhỏ
có thể giữ việc lớn
khỏi nghiêng. Vì vậy, khi
đứng trên người khác một
chức, một tuổi, một đồng
tiền, hãy nhớ cúi xuống
cho đúng lễ. Biết kính
người dưới, phúc mới ở
lại trên cao; khinh người
dưới, cao mấy cũng dễ
đổ. Một lời kính nhỏ
có thể giữ việc lớn
khỏi nghiêng.