Cổ nhân dạy, người có
chút tài mà biết giấu
bớt ánh sáng thì tài
ấy càng bền. Một phút
khoe khoang có thể làm
người khác ngước nhìn, nhưng
cũng có thể khiến phúc
khiêm hạ rời khỏi mình.
Người biết thấp mình mới
đứng được lâu. Ở vùng
núi có chàng thợ mộc
tên Sơn, nổi tiếng đẽo
cột đình rất thẳng. Anh
học nghề từ cha, tay
chắc, mắt tinh, nhiều nhà
mời đến sửa cửa, dựng
kèo, đều khen anh trẻ
mà giỏi. Người biết thấp
mình mới đứng được lâu.
Lúc đầu Sơn chỉ cười
hiền. Nhưng sau vài công
trình được khen, anh bắt
đầu nói nhiều về tài
mình. Ngồi quán nước, anh
chê thợ khác vụng, bảo
trong ba làng khó ai
đặt mực chuẩn hơn anh.
Người biết thấp mình mới
đứng được lâu. Một hôm,
làng bên mời Sơn dựng
cổng miếu. Trước mặt các
bô lão, anh vỗ ngực
nói việc ấy chỉ như
chẻ một thanh tre. Người
thợ già đi cùng khẽ
nhắc phải đo nền đất
trước, nhưng Sơn gạt đi.
Người biết thấp mình mới
đứng được lâu. Cổng dựng
lên rất nhanh. Ngày đầu
ai cũng khen đẹp, Sơn
càng đắc ý. Nhưng sau
trận mưa lớn, nền đất
lún một bên, cánh cổng
nghiêng thấy rõ, vì anh
đã bỏ qua lời nhắc
của người già. Người biết
thấp mình mới đứng được
lâu. Dân làng không mắng,
chỉ lặng lẽ chống tạm
bằng hai cây tre. Sơn
đứng bên cổng nghiêng, nghe
tiếng mình từng khoe vang
lại trong đầu. Lúc ấy,
lời khen cũ hóa thành
kim châm vào mặt. Người
biết thấp mình mới đứng
được lâu. Người thợ già
bảo, gỗ cong còn bào
được, lòng kiêu thì khó
sửa hơn. Thước mực nằm
trong tay chưa đủ; người
làm nghề phải biết cúi
đầu trước đất, trước thầy,
và trước phần mình còn
kém. Người biết thấp mình
mới đứng được lâu. Sơn
xin lỗi dân làng, tự
tháo cổng làm lại. Lần
này Sơn đo nền kỹ,
hỏi người đào đất, nghe
người gánh đá, ghi từng
chỗ mềm. Mỗi nhát đục
im lặng hơn, nhưng chắc
hơn trước. Người biết thấp
mình mới đứng được lâu.
Cổng miếu dựng lại, qua
mấy mùa mưa vẫn ngay.
Người ta lại khen, nhưng
Sơn không còn nhận hết
về mình. Anh nói nhờ
đất được nén kỹ, nhờ
thợ già chỉ lỗi, nhờ
mọi người cùng giữ việc
chung. Người biết thấp mình
mới đứng được lâu. Về
sau, Sơn dạy vài học
trò trong xưởng mộc. Anh
bắt họ tập đo trước
khi tập đục. Anh dặn,
dao sắc mà tay kiêu
thì hỏng gỗ; tay chậm
mà lòng kính nghề thì
còn sửa được. Người biết
thấp mình mới đứng được
lâu. Một người khách hỏi
vì sao anh ít nói
về tài mình hơn xưa.
Sơn chỉ vào chiếc thước
mực treo trên vách và
đáp, thước càng thẳng càng
nằm im; người càng muốn
thẳng lòng càng phải bớt
khoe. Người biết thấp mình
mới đứng được lâu. Cổ
nhân ví khoe khoang như
đốt rơm trên đỉnh đồi.
Lửa bùng sáng trong chốc
lát, ai cũng thấy; nhưng
sau đó chỉ còn tro
nhẹ, gió thổi một cái
là bay mất. Người biết
thấp mình mới đứng được
lâu. Khiêm hạ không làm
tài năng nhỏ đi. Nó
giữ cho tai còn nghe
được lời thật, mắt còn
thấy được chỗ sai, và
tay còn đủ mềm để
sửa trước khi lỗi nhỏ
thành họa lớn. Người biết
thấp mình mới đứng được
lâu. Vì vậy, khi được
khen tài, hãy nhớ vẫn
còn đất dưới chân và
người đi trước phía sau.
Đừng để một phút khoe
khoang làm mất cả đời
khiêm hạ; biết cúi đầu,
tài mới thành đức. Người
biết thấp mình mới đứng
được lâu.