Cổ nhân dạy, người trong
nhà hơn nhau không phải
ở tiếng nói lớn, mà
ở ai biết nhận phần
sai trước. Một lần cúi
đầu đúng lúc có thể
giữ lại tình thân mà
trăm lời hơn thua suýt
làm rơi mất. Ở ven
làng có hai anh em
tên Khải và Bình cùng
trông coi mảnh vườn cha
để lại. Khải chăm cây
cau, Bình chăm giàn bí,
ngày thường chia nước, chia
phân, chưa từng tính toán
thiệt hơn. Tình ruột thịt
nhờ vậy có chỗ nương.
Một mùa hạn, nước giếng
cạn dần. Khải lén tưới
thêm cho hàng cau non,
khiến giàn bí của Bình
héo mất một luống. Khi
Bình hỏi, Khải sợ mất
mặt nên nói do trời
nắng gắt, không nhận mình
đã lấy nước. Lời nói
ấy làm Bình lạnh lòng.
Anh không cãi lớn, chỉ
dựng riêng hàng rào tre
giữa vườn. Mảnh đất cha
để lại bỗng chia thành
hai nửa, chim sẻ cũng
bay qua mà thấy lạ.
Mẹ già nhìn hàng rào,
đêm đến thở dài. Bà
không trách ai, chỉ đặt
bầu nước cạn trước hiên
và nói, nước giếng còn
có ngày đầy lại, tình
anh em cạn rồi thì
đào sâu mấy cũng khó
tìm. Câu ấy khiến Khải
thao thức. Anh nhớ cha
từng dặn, cây trong vườn
cùng uống một mạch nước,
người trong nhà cùng mang
một dòng máu. Chỉ vì
sợ mất mặt, anh đã
để em mình chịu thiệt.
Biết sai mà sửa, lòng
người sẽ mở lại. Sáng
hôm sau, Khải tự tay
tháo hàng rào tre. Anh
đem thùng nước cuối cùng
tưới cho giàn bí của
Bình, rồi đứng trước em
mà nhận, lỗi do anh
tham cứu hàng cau nên
giấu phần nước chung. Bình
nghe xong im lặng rất
lâu. Cơn giận trong lòng
chưa tan hết, nhưng lời
nhận lỗi thật khiến nó
bớt sắc. Anh nói, em
buồn vì cây héo một
phần, nhưng đau hơn vì
anh không nói thật. Khải
cúi đầu, xin cùng trồng
lại luống bí. Hai anh
em đào đất, gánh nước
từ ao xa, cắm lại
giàn mới. Mồ hôi rơi
xuống đất như thay cho
những lời xin lỗi vụng
về. Việc chung nhờ đó
dần liền lại như đất
sau mưa. Vài tuần sau,
mưa về. Cau non sống,
bí cũng ra hoa lại.
Mẹ già ngồi trước hiên
nhìn hai con chia nhau
gánh nước, khuôn mặt nhăn
nheo giãn ra như đất
khô gặp trận mưa đầu
mùa. Từ đó, trong nhà
có việc gì sai, Khải
thường nhận phần mình trước.
Bình cũng học được cách
nói thẳng mà không làm
đau người. Mảnh vườn nhỏ
nhờ vậy ít tiếng cãi,
nhiều tiếng gọi nhau hơn.
Biết nói thật nhẹ nhàng,
người thân sẽ dễ gần
nhau hơn. Cổ nhân ví
lỗi sai như cái gai
vướng vào áo. Càng che
càng đau, càng kéo mạnh
càng rách. Lấy gai ra
sớm thì đau một chút,
nhưng áo còn lành, người
còn đi được cùng nhau.
Gai nhỏ lấy sớm thì
áo ít rách, lòng ít
đau. Nhận sai không làm
người ta thấp đi. Nó
chỉ hạ cái tôi xuống
để nghĩa tình đứng lên.
Người biết nhận phần sai
trước đã thắng được phần
khó nhất trong mình, nên
giữ được phần quý nhất
ngoài mình. Cúi đầu đúng
lúc là giữ lại điều
quý. Vì vậy, khi tình
thân chạm vào hơn thua,
đừng vội dựng hàng rào
bằng lời giận. Một lần
biết nhận phần sai, giữ
được trọn tình thân; một
lần cố chấp, có thể
mất cả lối về trong
nhà. Nhà còn lối về
khi lòng còn
biết nhận sai.